پریکاردیت یا التهاب غشاء قلب در کودکان: اختلال در کارکرد صحیح قلب

پریکاردیت قلب در کودکان

پریکاردیت قلب در کودکان به وسیله التهاب یا عفونت پریکارد ایجاد می‌شود. پریکارد کیسه نازکی (غشاء) است که اطراف قلب را احاطه کرده است. به طور معمول، مقدار کمی مایع بین لایه درونی و بیرونی پریکارد و قلب وجود دارد. اغلب، در هنگام التهاب پریکارد، مقدار مایع بین این لایه و قلب افزایش می‌یابد. این حالت آب آوردن پریکارد نام دارد. اگر این مایع افزایش یافته زیاد باشد، می‌تواند توانایی قلب را در پمپ کردن خون مختل کند. این وضعیت تامپوناد پریکارد نام دارد. التهاب پریکاردیت معمولا با مصرف داروهای ضد التهاب (مثل ایبوپروفن) و در موارد نادر جراحی، درمان می‌شود. برای رسیدن به این منظور لازم است که برای سایر بیماری‌های زمینه ساز و یا بیماری‌های حاضر نیز درمان صورت گیرد. برای کسب اطلاعات بیشتر با پزشک کودک خود مشورت کنید.

پس از تشخیص پریکاردیت، پیگیری درمان آن با مراجعه به دکتر توصیه می‌شود که لازم است بر علائم آن نظارت شود و برای غربالگری آب آوردن بالقوه پریکارد، تامپوناد قلبی، و انقباض پریکاردیت انجام شود. همچنین مهم است که هر بیماری زمینه سازی نیز تشخیص داده شده و تحت نظارت قرار گیرد. درمان اختصاصی پریکاردیت با مشورت و نظر پزشک کودک شما تعیین می‌شود. او دارو درمانی و برای موارد شدید عمل جراحی را توصیه می‌کند.

در کلینیک تخصصی من و کودکم پس از بررسی کامل نشانه ها و علائم کودک، درمان مناسب او را تجویز می‌کند. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو نوبت قبلی با شماره‌ تلفن  03136826450  تماس حاصل فرمایید.

انواع پریکاردیت در کودکان


بسیاری از عفونت‌ها باعث پریکاردیت در کودکان می‌شود. اگر چه عفونت ویروسی شایع‌ترین علت پریکاردیت است. سایر شرایط نیز می‌تواند زمینه ساز این اختلال شود.

انواع مختلف پریکاردیت در کودکان عبارتند از:

  • پریکاردیت باکتریایی
  • پریکاردیت قارچی
  • پریکاردیت ناشی از عفونت ویروسی
  • سکته قلبی
  • تروما
  • مسمومیت اوره‌ای
  • کم کاری تیروئید
  • بیماری عروقی کلاژن
  • مصرف قابل توجه هیدرالازین (Apresoline)
  • مصرف قابل توجه پروکائین آمید (Pronestyl)

چه چیزی باعث پریکاردیت (آب آوردن دور قلب در کودکان) می‌شود؟


در کودکان، پریکاردیت به احتمال زیاد منجر به انجام عمل جراحی برای درمان قلب آسیب دیده می‌شود. با این حال، علل دیگری نیز ممکن است عامل این بیماری باشند که شامل موارد زیر می‌باشد:

  • عفونت عضله قلب (ویروسی، باکتریایی، قارچی، انگلی)
  • آسیب قفسه سینه
  • اختلالات بافت پیوندی مانند لوپوس

علائم و نشانه‌های پریکاردیت در کودکان چیست؟


علائم و نشانه های پریکاردیت در کودکان

در لیست زیر علائم شایع مسبب پریکاردیت آورده شده است. با این حال، هر کودکی ممکن است علائم متفاوتی را در اثر ابتلا به عارضه پریکاردیت داشته باشد. این علائم عبارتند از:

  • درد در قفسه سینه که اغلب به عنوان یک درد شدید در وسط یا سمت چپ قفسه سینه توصیف می‌شود.
  • تب با درجه پایین
  • نامنظم شدن ضربان قلب
  • تنگی نفس
  • تپش قلب
  • غش کردن

کودکان ممکن است قادر به توصیف که اینکه آنها "درد قفسه سینه" دارند و یا اینکه قادر به توضیح اینکه دقیقا چه احساسی دارند، نباشند. گاهی اوقات، علائم غیر اختصاصی التهاب پریکاردیت مانند تحریک پذیری، از دست دادن اشتها، و یا خستگی توصیف کودک از وضعیت خود است. علائم پریکاردیت ممکن است مشابه بیماری‌های دیگر و یا مشکلات قلبی باشد. همیشه برای تشخیص مشکل فرزند خود از یک متخصص کودکان مشورت بگیرید.

عوارض عارضه‌ی پریکاردیت در کودکان


اگر مقدار زیادی مایع در کیسه پریکارد تجمع یابد، می‌تواند بر عملکرد قلب تاثیر گذارد و باعث کاهش فشار خون شود. این مایع بسته به علت آن، می‌تواند به تدریج و در طول زمان تجمع یابد و یا می‌تواند به سرعت و در زمان کوتاهی جمع شده باشد. افزایش مقدار زیادی مایع می‌تواند موجب افزایش فشار داخل کیسه پریکارد شود. و این حالت باعث دو مشکل بالقوه می‌شود.

  • پر کردن بطن و یا اتاقک‌های پایینی قلب که مسئول پمپاژ خون به بدن هستند دچار مشکل می‌شود زیرا افزایش مایع موجود در کیسه پریکاردیت از پر کردن آنها با خون جلوگیری می‌کند. این بدان معناست که خون کمتری برای ارسال به بخش‌های مختلف بدن با هر ضربان قلب وجود دارد.
  • افزایش فشار درون پریکارد، ممکن است مقدار خونی را که می‌تواند به قلب بازگردانده شود را کاهش دهد. برگرداندن خون کمتر بدان معنی است که متعاقبا خون کمتری نیز برای پمپ کردن با هر ضربان قلب وجود دارد.

اگر بیماری باعث می‌شود که افزایش تجمع مایع در پریکارد به آرامی صورت گیرد، علایم آن ممکن است به تدریج بروز یابد و عضلات قلب می‌توانند خود را با آن وفق دهند. برخی علائم ممکن است غیر اختصاصی باشند اما می‌تواند با دشواری و تنگی نفس در حین ورزش و یا انجام فعالیت‌های روزانه همراه باشد. اما اگر آب آوردن پریکارد به سرعت اتفاق افتد، مثلا در اثر خونریزی به دلیل تروما، مقدار کمی از مایع می‌تواند مشکلات قابل توجهی را باعث شود. تامپوناد قلبی یک بیماری اورژانسی است و بیمار ممکن است در اثر شوک به دلیل فشار خون پایین، دچار دشواری در تنفس و نارسایی احتقانی قلب شود. نشانه‌های کلی تامپوناد عبارتند از:

  • فشار خون پایین.
  • اتساع رگ گردن (برآمدگی رگ گردن)
  • پیچیدن صدای ضربان قلب، در صورت استفاده از یک گوشی پزشکی.

برای تست کردن نیاز به EKG اورژانسی، دستگاه عکس برداری با دستگاه اشعه ایکس قابل حمل از قفسه سینه و اکوکاردیو گرافی است. برخی بیمارستان‌ها به صورت 24 ساعته یک متخصص قلب و یا اکوکاردیوگرام ندارند و تشخیص اغلب بالینی است. تامپوناد قلبی یک وضعیت اورژانسی است که نیاز به پریکاردیوسنتز دارد، عملی است که در آن یک سوزن بلند از طریق دیواره قفسه سینه به کیسه پریکارد وارد شده و مایع آن را خارج می‌کند. این عمل موجب کاهش فشار درون کیسه و به طور موقت موجب رفع اضطراری عارضه می‌شود. یک لوله پلاستیکی یا کاتتر ممکن است در سمت چپ قفسه سینه وارد شود، تا زمانی که بیماری‌هایی که باعث تامپوناد شده‌اند درمان شده و وضعیت بیمار تثبیت شود.

التهاب مکرر کیسه پریکارد می‌تواند موجب زخم شدن فضای بین دو لایه کیسه پریکارد شود. جای زخم می‌تواند طی حرکت قلب که به طور معمول در هر ضربان قلب در طول انقباض آن اتفاق می‌افتد، ایجاد شده و می‌تواند از اتساع قلب برای دریافت خون بازگردانده شده بعد از هر ضربان قلب جلوگیری کند. این حالت بر عملکرد قلب و برون ده قلبی تاثیر می‌گذارد چون با کاهش بازگشت خون در هر ضربان، خون کمتری برای پمپ شدن در ضربان بعدی وجود دارد.

خونریزی داخل پریکارد ناشی از تروما و یا حاصل از یک عمل قلب شایع‌ترین علت جمع شدن پریکارد است، اما تومورها و یا برخی از بیماری‌های عفونی مانند سل یا قارچ‌ها، نیز می‌توانند عامل آن باشند.

جمع شدن، به آرامی و در طول زمان رخ می‌دهد و موجب تنگی نفس در هنگام فعالیت و کاهش توانایی ورزش می‌شود. تورم در پاها و شکم نیز ممکن است وجود داشته باشد به همین دلیل دشوار است که خون به دلیل وجود فشار در هنگام تماس با دیواره رگ در هنگام خروج مایعات خارج به داخل بافت، قادر به بازگشت به قلب نباشد.

تشخیص این وضعیت بر اساس تاریخچه پزشکی، معاینه فیزیکی، نوار قلب، اکوکاردیوگرافی، و گاهی اوقات توموگرافی کامپیوتری (سی تی اسکن) از قفسه سینه انجام می‌شود. در صورتی که زخم قابل توجهی در کیسه پریکارد وجود دارد، پریکاردوتومی- عملیی برای باز کردن پریکارد منقبض شده- ممکن است برای بهبود عملکرد لازم باشد. اگر کل پریکاردیوم باید از دور عضله قلب ساده برداشته شود، به این عمل پریکاردکتومی گفته می‌شود.

پریکاردیت یا التهاب غشای قلب در کودکان چگونه تشخیص داده می‌شود؟


پزشک کودک شما ممکن است صداهای غیر طبیعی از قلب کودک شما در هنگام معاینه بشنود که زمانی که تحریک غشاء پریکارد وجود داشته باشد، رخ می‌دهد. علاوه بر شرح حال پزشکی کامل و معاینه فیزیکی، تست‌های دیگر نیز ممکن است انجام شود که شامل:

  • آزمایش خون: این برای ارزیابی میزان التهاب انجام می‌شود.
  • عکس برداری با اشعه ایکس از قفسه سینه: آزمایشی است که با استفاده از پرتوهای انرژی نامرئی به تولید تصاویری از بافت داخلی بدن، استخوان و اندام بر روی فیلم می‌کند: این کمک می‌کند تا اندازه قلب ارزیابی شود.
  • اکوکاردیوگرافی (ECHO)، به وسیله امواج اولتراسوند ساختار و عملکرد قلب را ارزیابی کرده و با استفاده از امواج صوتی یک تصویر متحرک از قلب و دریچه ایجاد می‌شود.
  • نوار قلب (ECG): آزمایش ساده‌ای که فعالیت الکتریکی قلب را تشخیص و ثبت می‌کند.
  • سی تی اسکن یا ام آر آی: این عکس‌ها ساختمان قلبی و بخش‌های پیرامون آن را نشان می‌دهد.

درمان پریکاردیت


اگر سوالی در مورد پریکاردیت در کودکان و روش های درمان آن دارید در این قسمت کلیک کنید.

درمان پریکاردیت توسط دکتر فرزند شما و بر اساس علت ایجاد کننده و درجه اختلال قلبی تعیین می‌شود. هدف از درمان پریکاردیت تعیین و از بین بردن علت این بیماری است. درمان ممکن است شامل این موارد باشد:

درمان دارویی پریکاردیت در کودکان

درمان دارویی پریکاردیت در کودکان

برای کودکان مبتلا به مشکلات التهاب پریکارد که چندان شدید نیست، ممکن است داروهای ضد التهابی مانند داروهای ضد درد، داروهای کاهنده التهاب و آنتی بیوتیک تجویز شود. درمان دارویی پریکاردیت در کودکان ممکن است شامل مصرف داروهایی باشد که به بهبود عملکرد قلب، اگر به طور قابل توجهی دچار اختلال می‌شود، کمک می‌کند.

آسپیره کردن

آسپیره کردن جهت درمان پریکاردیت در کودکان

آسپیره کردن به معنی تخلیه مایع اضافی است که در کیسه پریکارد جمع شده است. این عارضه ممکن است با آسپیره کردن درمان شود. برای کسب اطلاعات بیشتر با دکتر فرزندتان مشورت کنید.

جراحی

جراحی جهت درمان پریکاردیت در کودکان

برای موارد پیشرفته‌تر، درمان جراحی بهترین گزینه‌ای است که توسط پزشکان توصیه می‌شود. عمل پریکاردیکتومی از طریق یک استرنوتومی متوسط ​​از طریق سینه (استرنوم) در قسمت جلو و وسط دنده وارد می‌شود که به جراح اجازه می‌دهد تا به قلب دسترسی پیدا کند. جراح پریکارد را از قلب حذف کرده، سپس استخوان سینه و دنده‌ها را با بستن شکاف ایجاد شده با بخیه، مجددا به هم وصل می‌کند. دیگر جراحان ممکن است از توراکوتومی استفاده کنند. به بهبودی کامل پس از پریکاردیکتومی، نیاز به گذشت شش تا هشت هفته زمان، بسته به اینکه مشکل بیمار قبل از عمل جراحی چقدر بوده است، دارد.

نکاتی که قبل از ملاقات با متخصص کودکان باید بدانید


نکات قبل از ملاقات با متخصص جهت درمان پریکاردیت در کودکان

دانستن این موارد به شما در هنگام مراجعه به پزشک کودکتان، کمک می‌کند:

  • بدانید دلیل این مراجعه چیست و انتظار چه اتفاق را دارید.
  • قبل از مراجعه به پزشک، سوالاتی را که می‌خواهید پاسخ آنها را دریافت کنید را برای خودتان بنویسید.
  • در حین جلسه، نام تشخیص جدید، و هر گونه داروی جدید و نیز درمان و یا آزمایشات را بنویسید. همچنین هر دستورالعمل جدیدی را که پزشک برای فرزند شما تجویز می‌کند را یادداشت کنید.
  • جویا شوید که چرا یک دارو یا درمان جدید تجویز شده است و چگونه به فرزند شما کمک خواهد کرد. همچنین اطلاع یابید که دارای چه عوارض جانبی می‌باشد.
  • بپرسید که آیا مشکل کودک شما می‌تواند به روش‌های دیگری درمان شود.
  • بپرسید که چرا یک آزمایش یا عمل تجویز شده است و انجام آن چه نتیجه‌ای خواهد داشت.
  • مطلع شوید که اگر فرزند شما داروها را مصرف نکند و یا عمل را انجام ندهد چه اتفاقی خواهد افتاد.
  • اگر فرزند شما نیاز به یک نوبت ویزیت دیگر دارد،  تاریخ، زمان، و هدف از ویزیت را یادداشت کنید.
  • سوال کنید که چگونه می‌توانید با پزشک فرزند خود بعد از ساعت اداری تماس بگیرید. این در برخی شرایط که مثلا فرزند شما بیمار شود و یا سوالی داشته باشید و یا نیاز به مشاوره داشته باشید، لازم است.

سوالات متداول


سوالات متداول درباره پریکاردیت در کودکان

فورا به پزشک فرزند خود مراجعه کنید در صورتی که علائم فرزند شما بدتر و شدیدتر می‌شود، از جمله درد در قفسه سینه و تنگی نفس.

شما معمولا نمی‌توانید از پریکاردیت حاد جلوگیری کنید. اما می‌توانید اقداماتی را برای کاهش شانس ابتلا به یک حمله حاد دیگر، و یا ابتلا به پریکاردیت مزمن انجام دهید. این مراحل عبارتند از گرفتن درمان فوری، پیگیری برنامه درمانی خود، و تحت مراقبت‌های پزشکی قرار گرفتن (همانطور که دکتر فرزندتان توصیه کرده است).

اگر پریکاردیت درمان نشود، این بیماری می‌تواند تهدید کننده زندگی باشد، زیرا احتمالا منجر به توسعه علائم نارسایی قلب می‌شود. با این حال، بسیاری از کودکان مبتلا به جمع شدگی پریکاردیت می‌توانند در صورتی که وضعیت آنها در اسرع وقت مورد درمان قرار گیرد، زندگی سالمی را داشته باشند.