مراحل رشد ذهنی کودکان و نوزادان از تولد تا یک سالگی و تقویت آن

رشد ذهنی کودک

 رشد، واژه ای است که برای توصیف تغییرات فیزیکی در کودک و همچنین توانایی شگفت‌انگیز او برای یادگیری مهارت‌هایی که برای زندگی نیاز دارد، بکار می‌رود. همچنان که کودک رشد می‌کند، این مهارت‌ها و توانایی‌ها پیچیده‌تر می‌شود. رشد کودک در 12 ماه اول بسیار چشمگیر است ، زیرا رشد زیادی اتفاق می‌افتد. اکثر کودکان سالم، مهارت‌های جدیدی را  با روش کاملاً طبیعی و شگفتی مداوم توسعه می‌دهند. کودکان با سرعت‌های متفاوت رشد می‌کنند-  و کودکان همیشه طبق روندی که کتاب‌های فرزند‌پروری در مورد رشد فرزند بیان ‌کرده، عمل نمی‌کنند. اگر کودک شما به خوبی غذا می‌خورد و می‌خوابد و هنگامی که بیدار است، بیشتر اوقات شاد به نظر می‌رسد، احتمالاً رشد مناسبی دارد. شما کودک خود را بهتر می شناسید- اگر فکر می‌کنید که حال او خوب است، پس احتمالاً خوب است. اما اگر درباره رشد کودک نگران هستید، به غریزه خود اعتماد کنید و با پزشک خود یا پرستار کودک صحبت کنید.

برخی از کودکان در رشدشان تاخیری وجود دارد. این تاخیر در رشد، ممکن است کوتاه مدت یا دائمی باشد، اما تاخیر دائمی در رشد اغلب اتفاق نمی‌افتد. تولد زودرس و بیماری دو مسئله‌ای هستند که ممکن است باعث تاخیر موقتی در رشد شوند.  به عنوان والدین ، شما کودک خود را بهتر می‌شناسید. اگر کودک شما به نقطه عطف سن خود نرسیده یا اگر فکر می‌کنید مشکلی در بازی کردن ، یادگیری، صحبت کردن، انجام کارها و حرکات او وجود دارد. با پزشک کودک صحبت کنید و نگرانی ‌های خود را بیان کنید. منتظر نمانید.

دکتر متخصص اطفال با تجربه و تخصص بالای خود آماده ی ارائه ی خدمات درمانی برای کمک به رشد ذهنی فرزند شماست.برای مشاوره و رزرو نوبت با شماره تلفن  03136826450  تماس بگیرید.

رشد ذهنی کودکان


کودکان از مراحل مختلف رشد، از سن 1 تا 3 سالگی عبورمی‌کنند. در اینجا جزئیات چند مرحله مهم زندگی کودک را بیان می‌کنیم:

رشد شناختی

رشد شناختی

در حالی که توانایی و حس شناختی کودک رشد می‌کند، توانایی او برای تعامل با افراد و محیط اطراف او افزایش می‌یابد. کودکان در حدود یک یا دو ماهگی سر خود را به اطراف چرخانده و و علاقه خود را به اشیاء و افراد نشان می‌دهند. تا سه ماهگی ، این تمایل به توانایی برای پیش‌بینی چیزهای آشنا و واکنش به آنها تکامل می‌یابد. در طول ماه چهارم زندگی، دید کودک بهبود یافته و اکثر آنها قادر هستند که حس بینایی ، چشایی، شنوایی و لامسه را باهم ارتباط دهد تا شناسایی یک جسم یا فرد را شکل داده که به آن ادغام حسی می گویند. بین شش تا نه ماهگی، کودکان شروع به تشخیص منظره‌ها ، صداها و حس لامسه آشنا می کنند. آنها همچنین قادر به درک عدم وجود شیء یا فردی بوده  یا خاطراتی را در ذهن ایجاد می‌کنند، که به این مهارت بقاء شیء گفته می‌شود. پس از کسب درک کامل از چیزی که برای  کودک آشنا است، او در سنین نه تا دوازده ماهگی تمایل به تماشای دیگران و کشف اشیاء و محیط اطراف دارد. شخصیت، کنجکاوی و احساس در طول این دوره بیشتر آشکار می‌شود.

رشد عاطفی و اجتماعی

رشد عاطفی و اجتماعی

همچنان که نوزادان در یک ماهگی احساسات خود را بهتر ابراز می‌کنند (اغلب با هشدار، گشاد کردن چشم و گرد کردن دهان)، پیوند بین والدین و کودک تقویت می‌شود. تا دو ماهگی، کودک شما، ممکن است با لبخند شروع به تعامل با شما کند که لبخند اجتماعی نامیده می‌شود،  که همراه با برقراری تماس چشمی و حرکت بازوها است. در اوایل دو تا چهار ماهگی، کودکان  با پرستارشان ارتباط برقرار می‌کنند. در چهار تا شش ماهگی، کودکان اجتماعی‌تر شده و حالت چهره آنها می‌تواند به راحتی احساسات آنها مانند خشم یا خوشحالی را بیان کند. کودکان  بین شش تا نه ماهگی از این حالات چهره برای برقرای ارتباط با تمایل به حضور و اضطراب در غیاب پرستار استفاده می‌کنند. آنها ممکن است هنگامی که از پرستارشان جدا می‌شوند گریه کنند، ناراحت شده یا مضطرب شوند که به آن اضطراب جدایی نامیده می‌شود یا در هنگام حضور افراد غریبه احساس ناراحتی کنند که به آن اضطراب غربیه می‌گویند. در حوالی یک سالگی، حدود نه تا دوازده ماهگی ، اضطراب جدایی و اضطراب غریبه کاهش می‌یابد، در حالی که کودک تمایل و علاقه بیشتری را به پرستار خود نشان می‌دهد. همچنان که کودک با حرکت چهار دست و پا یا حتی راه رفتن شروع به کشف محیط اطراف خود می‌کند، استقلال کودک نیز افزایش می‌یابد .

رشد زبانی

 رشد زبانی

با اینکه کودک در سال اول زندگی هنوز شروع به صحبت نکرده است، اما رشد مهارت‌های  زبانی او اجازه می‌دهد تا درک کرده و با دیگران ارتباط برقرار کند. گرچه هنوز درک از کلامی که بیان می‌شود را ندارد، اما حدود یک ماهگی، نوزادان نسبت به صدای ملایم  بخصوص از والدین، واکنش نشان می‌دهند.تا سه و شش هفتگی، آنها از گریه‌های مختلفی استفاده می‌کنند تا نیازهای متفاوت خود مانند عصبانیت یا بی‌خوابی را بیان کنند. چیزی که ما آن را " حرف زدن کودک" می‌نامیم، در دو ماهگی با زمزمه آرام یا  صداهای " ایی" و "آه" شروع می‌شود. کودکان می‌توانند  دهانی را که در حال حرف زدن است تماشا کرده و به آن واکنش نشان می‌دهند. حدود پنج ماهگی، کودکان حرف‌های نامفهومی را بیان می‌کنند یا صداهایی را برای جلب توجه یا ابراز وجود خود تکرار می‌کنند. آنها حتی می‌توانند اسم خود را تشخیص دهند. نوزادان حدود شش تا نه ماهگی شروع به تقلید صداها و ریتم سخن می‌کنند. آنها ممکن است هنوز حرف‌های نامفهومی را برای برقراری ارتباط بیان کرده اما می‌توانند کلمه " نه" را تشخیص داده و هنگامی که به آنها گفته می‌شود که برای خداحافظی دست‌شان را تکان دهند واکنش نشان داده و دستورات ساده را درک می‌کنند. در سال اول تولد ، نوزاد کلمه " ماما" و "بابا "  را به والدین ارتباط می‌دهد وحتی از آنها استفاده می‌کند. هنگام شنیدن نام دیگر اعضای خانواده یا حیوانات خانگی نیز ممکن است آنها را درک کند . کودکان با فهمیدن کلمات بیشتر تا این سن، تمایل خواهند داشت تا آهنگ صدا و انعطاف مکالمه‌های تقلیدی،  حرف و سخن‌های نامفهومی را بیان کند.

تفکر و استدلال (رشد شناختی )

اکثر کودکان تا یک سالگی:

  • درباره اشیاء روزمره و اینکه چگونه کار می‌کنند، کنجکاو هستند. کودک شما ممکن است سعی کند که دستگیره ها را چرخانده، دکمه ها را فشار داده و قفسه‌ها و کابینت‌ها را باز کند.
  • اتفاقاتی که چند ساعت یا یک روز قبل رخ داده است را به یاد می‌آورد. کودک می‌تواند این مهارت جدید را با انجام کارهای ساده نشان دهد، مانند قرار دادن بلوک‌ها روی هم یا هنگامی که درباره رفتن به فروشگاه صحبت می‌کنید، هیجان زده شود.
  • می‌تواند شیء را که شما پیش چشم کودک پنهان کرده اید را پیدا کند. به عنوان مثال اگر کودک شما ببیند که شما یک خرس عروسکی را با یک پتو پوشانده‌اید، او می‌تواند خرس را با برداشتن پتو پیدا کند.
  • بازی دالی موشک را دوست دارد.

رشد احساسی و اجتماعی

اکثر کودکان تا سن یک سالگی :

  • عمدتاً با والدین خود و پرستارشان تعامل دارند. آنها علاقه‌ای به بازی کردن با کودکان دیگر ندارند. اما دوست دارند که با کودکان دیگر در کنار هم بازی کنند. این زمانی است که کودکان در کنار هم و در یک اتاق بازی می‌کنند اما با هم ارتباط برقرار نمی‌کنند.
  • دوست دارند که با والدین یا پرستار خود به این سو و آن سو بروند. آنها می‌خندند ، خودنمایی کرده و جلب توجه می‌کنند .
  • درک پایدار در آنها شروع می‌شود – به این معنی که میفهمند  افراد و اشیاء حتی زمانی که دور از دید آنها قرار دارد، همچنان وجود دارند. اوایل، پیش از آنکه این مفهوم را درک کنند، برخی از کودکان ممکن است عود ناراحتی ناشی از جدایی را داشته باشند، یا به نظر می‌رسد که دارند. این مشکل در زمانی رخ می‌دهد که کودکان هنگامی که والدین یا پرستارشان آنها را ترک می کند، احساس ناراحتی و اضطراب می‌کنند.

رشد زبانی

اکثر کودکان تا سن یک سالگی :

  • با ایجاد صداهای مختلف مانند " پهههه" یا تکرار صداهایی مانند " با – با – با – با " آزمایش می‌کنند. بیشتر نوزادان به تمرین صداهای " ب " و " د " علاقه دارند. آنها ممکن است رشته صداهایی نامفهومی با آهنگ و انعطاف که مانند یک مکالمه به نظر می‌رسد ایجاد کنند.
  • می‌توانند پدر و مادر را اغلب را نام ( " ماما " ، " بابا " ) تشخیص دهند.
  • گاهی اوقات فوراً یک صدا را که هنگام صحبت کردن فرد می‌شنوند، تکرار می‌کنند.
  • می‌توانند حداقل سه کلمه را بگویند.
  • اسم خود را تشخیص می‌دهند. آنها می‌توانند هنگامی که درباره یکی از اعضای خانواده صحبت می‌کنید، به او نگاه کنند. عمدتاً کودکان در این سن برخی از کلمات آشنا را درک می‌کنند، گرچه آنها همچنان درباره بسیاری از کلمات دیگر و معنی آنها حدس می‌زنند.

6 راه برای کمک به رشد کودک


روابط دوستانه

از زمانی که کودک به دنیا می‌آید باید در یک محیط سرشار از راحتی، اعتماد و امنیت قرار داده شود. چنین محیطی در شکل‌گیری روابط مثبت و دوستانه، ارتباط مؤثر احساسی و همچنین قدرت کنار آمدن با چالش‌ها ضروری است. یک فضای خانوادگی مثبت منجر به آموزش اعتماد، نوع دوستی و حس درست و غلط در کودک می‌شود. کودکان زیر سن یک سالگی بسیار حساس و باهوش هستند و بطور فعال در چرخه یادگیری قرار دارند. آنها به اینکه دیگران چگونه با آنها برخورد می‌کنند ، و چگونه با آنها صحبت کرده و غیره، توجه می‌کنند. این مشاهدات اولیه عزت نفس کودک را شکل می‌دهد.هنگامی که شما (پدر و مادر ) با کودک خود قایم موشک را بازی می‌کنید، او کشف می‌کند که ارتباط با دیگران باعث شادی و خوشحالی می‌شود. چنین ارتباط دوستانه‌ای می‌تواند در رفتارهای آینده او حفظ شده و بهبود یابد .

مراقبت متقابل

 کودک 6-12 ماهه ممکن است در هنگام غذا خوردن ممکن است سر و صدای زیادی ایجاد کند. احتمال دارد او با این کار به شما علامت ‌دهد که می‌خواهد خودش با قاشق غذا بخورد. به جای تلاش برای نادیده گرفتن یا پرت کردن حواس کودک با چیز دیگر ، قاشق را به او بدهید. در همین حین، شما می‌توانید با استفاده از یک قاشق دیگر یه کودک غذا بدهید. چنین مراقبت‌هایی به عنوان متقابل شناخته می‌شود. مراقبت متقابل والدین را تشویق می‌کند تا درباره چیزی که کودکان می‌خواهند یا معنی رفتار کودک فکر کنند، از این رو می‌توانند راهی برای حمایت از نوزاد پیدا کنند.

ارتباط صادقانه و دو جانبه با پرستار کودک

اگر کودک شما تحت نظارت پرستار یا مراقب قرار دارد، مهم است که شما تا حد امکان با آنها صحبت کنید. می‌توانید درباره اینکه کودک چه چیزی را دوست دارد/ ندارد، چیزی که او را آرام/ ناراحت می‌کند  و نیازهای عادی او صحبت کنید. داشتن اطلاعات بیشتر از کودک شما (همچنین  اعضای خانواده) به پرستار / مراقب کمک می‌کند تا خود را بیشتر درگیر با مسائل کودک کند تا اینکه تنها به عنوان یک وظیفه به آن عمل کند. اینکار همچنین به او کمک می‌کند تا به درستی به نیازهای کودک واکنش نشان دهند. هر دو طرف احساس می‌کنند که به نیازهای آنها احترام گذاشته شده و تحت حمایت قرار دارند.

حمایت از مهارت‌های در حال رشد

کودک شما تمایل دارد که بهترین‌ها را یاد بگیرد، هنگامی که محدودیت‌ها  بسیار کم است و آزادی تا حد امکان بدون سازش با امنیت کودک برای او وجود دارد. باید به کودک اجازه دهید تا کشف کند، بازی کرده و علایقش را دنبال کند. مهارت‌های جدید ممکن است کمی سخت باشد بنابراین می‌تواند بدون ناامیدی درآنها تسلط داشته باشد. به عنوان مثال گرفتن اسباب بازی در طرف دیگر بدن در حالی که تلاش می‌کند که غلت بزند. اینکار باعث ایجاد انگیزه برای غلت زدن و چرخیدن و همچنین اینکه بیش از حد دچار چالش نشود، می‌دهد. زمانی که کودک به سطح خاصی از بازی تسلط پیدا کرد،  می‌توانید سطح سختی آن را افزایش داده تا چالش‌ آن را بیشتر کنید. به عنوان مثال، اگر کودک تلاش می‌کند تا بلاک هایی را بسازد، باید تعداد بلاک‌هایی که در دسترس کودک است را افزایش دهید. اینکار کودک را به چالش می‌کشد تا  خلاقیت بیشتری داشته باشد و موقعیت و موانع جدید را بپذیرد.

محبت

هرکسی دوست دارد تا با کودکی که لبخند می‌زند، زیبا و آرام است،  بازی کرده و ارتباط برقرار کند. افراد اینکار را ساده‌تر از آن می‌دانند که بخواهند آن را مدیریت کنند. اما کودک شما به محبت و توجه شما نیاز دارد و حتی در مواردی که حال خوبی ندارد، نیازمند محبت بیشتر است. فرزند شما مجبور است تا مراحل دشوار، سرسختانه یا برانگیختگی را سپری کند. سخت است تا در این دوران سخت او را آرام کنید. و اگر  بتوانید به این خوی نامساعد کودک با رفتار مثبت واکنش نشان دهید، بطور اجتناب نا‌پذیری علامت های مشخصی را به او ارسال می‌کند که بدون توجه به شرایط، او را دوست دارید و مراقب او هستید.

رشد زبانی

زبان و توانایی برقراری ارتباط ، نقش مهمی در توسعه مهارت های اجتماعی-عاطفی ایفا می کنند. مطالعات نشان می‌دهد که کودکانی که با مهارت‌های زبانی مشکل دارند، احتمال اینکه دچار مشکلات اجتماعی- عاطفی در زندگی آینده خود شوند، وجود دارد. نتایج یک مطالعه نشان می‌دهد که مشکلات زبانی اغلب تا دوران بزرگسالی ادامه پیدا می‌کند. هنگامی که با کودکانی که رشد طبیعی داشته مقایسه می‌شود، کودکانی که دچار مشکلات زبانی هستند، به میزان بسیار بالاتری دچار اختلالات روانی ، مشکلات رفتاری و اختلال شخصیت ضد اجتماعی در سنین 5، 12 و 19 سالگی می‌شوند. دخترانی که مشکلات زبانی دارند، بیشتر در معرض خطر سوء استفاده جنسی قرار می‌گیرند و سریع‌تر والد می‌شوند. پسران ممکن است با خطرات ارتکاب جرم و رفتارهای ضد اجتماعی مواجه شوند. دلایل زیادی وجود دارد که منجر به مشکلات زبانی در سنین پایین می‌شوند. عوامل آسیب و محیطی (رشد زبانی در کودک را ببینید) ، فشار منفی در ارتباط در سطح قبل از مدرسه و مدرسه و غیره، منجر به مشکلاتی در مهارت‌های اجتماعی و احساسی در کودک می‌شود. همانطور که از بخش رشد زبانی می‌دانیم، نوزادان کلمات را انتخاب می کنند و 6 ماه پس از تولد به آرامی شروع به درک زبان می کنند. از این رو مهم است که شما نقش پیشگیرانه در رشد مهارت‌های زبانی کودک داشته باشید. اینکه به کودک نشان دهید که به او توجه وعلاقه دارید، می‌تواند این مهارت‌ها را توسعه دهد. این تضمین می کند که فعالیت مغز کودک شما همیشه در حال افزایش است.حرف زدن، آواز خواندن و خواندن متن برای کودک بسیار مفید است، زیرا کودک شما (در سن 6-8 ماهگی) توانایی حفظ کلمات را کسب کرده است. نشان دادن و متقابلاً خواندن تصاویر کتاب یا متن‌های متفاوت خلاقیت کودک به عمل را افزایش می‌دهد. خلاقیت بطور طبیعی با کنجکاوی دنبال می‌شود.  این اقدامات بطور مؤثر به رشد مهارت‌های اجتماعی- احساسی (مهارت‌های زبانی) کودک کمک می‌کند و همچنین در ساختن یک پیوند قوی با کودک کمک خواهد کرد.