علت و درمان سریع حالت تهوع و استفراغ کودکان در خواب و بیداری

استفراغ کودک

زمانی که کودک به هر دلیلی بیمار شود، امکان دارد معده به درستی کار نکند و با سرعت عادی تخلیه نشود. در نتیجه کودک استفراغ خواهد کرد. استفراغ برای کودکان امری ناخوشایند است ولی به ندرت خطرناک می‌باشد. در کودکانی که سنشان بیشتر است و در بزرگسالان احتمالاً حالت تهوع همراه با استفراغ می‌باشد. ولی کودکانی که سنشان کمتر باشد قادر به توصیف این حالت نیستند.

استفراغ معمولاً پس از 1 یا 2 روز بدون درمان خاصی بهبود پیدا می‌کند. کودکان را ترغیب کنید که مقدار زیادی آب بنوشند تا آب بدنشان تأمین شود. تا زمانی که کودک سالم به نظر برسد و وزن زیادی از دست ندهد، معمولاً جای نگرانی وجود ندارد. اگرچه استفراغ گاهی می‌تواند نشانه‌ای از یک بیماری جدی‌تر باشد.

چنانچه علت حالت تهوع و استفراغ کودک فقط به خاطر به‌هم‌ریختگی معده باشد، کودک همچنان بایستی بتواند غذا بخورد، بازی کند و به فعالیت‌های عادی بپردازد. در این حالت کودک می‌تواند از مواد غذایی و آشامیدنی‌های روزمره‌اش تغذیه کند.
در صورتی که کودک ناسالم به نظر می‌رسد – مثلاً کودک بی‌حال، بی‌حوصله یا بی‌توجه باشد – امکان دارد مبتلا به یک بیماری جدی باشد و والدین بایستی با متخصص اطفال مشورت کنند. کودکانی که استفراغ می‌کنند بایستی به طور مداوم در مقادیر کم مایعات شفاف مانند آب یا سوپ مصرف کنند؛ همچنین بایستی از خوردن آب‌میوه یا نوشیدنی‌های گازدار خودداری کنند تا زمانی که حالشان کاملاً بهبود پیدا کند. در صورتی که کودک دچار کم‌آبی نشده و همچنین بی‌اشتها نشده است، می‌تواند طبق روال عادی غذاهای روزانه‌اش را مصرف کند. امکان دارد متخصص اطفال محلول مایع‌درمانی خوراکی (ORS) برای کودک تجویز کند.
جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت تشخیص و درمان فرزندتان در کلینیک تخصصی کودکان من و کودکم می‌توانید با شماره‌های  03136826450  تماس بگیرید.

دلایل استفراغ کودکان


آنفولانزای معده: شایع‌ترین دلیل استفراغ کودکان عفونت معده در اثر ویروس می‌باشد. روتاویروس می‌تواند یکی از دلایل اصلی ایجاد این عارضه باشد. نشانه آغاز این بیماری استفراغ می‌باشد. امکان دارد در زمان 12 تا 24 ساعت مدفوع آبکی با استفراغ همراه باشد.

  • مسمومیت غذایی : این حالت باعث استفراغ سریع در ساعات پس از خوردن غذای ناسالم می‌شود. امکان دارد اسهال نیز ایجاد شود. میکروب‌ها در غذایی که برای مدت طولانی نگه داشته شوند رشد می‌کنند و مواد سمی ایجاد می‌کنند که می‌تواند باعث ایجاد اسهال شود. نمونه آن سم استاف در سالاد تخم مرغ می‌باشد.
  • مصرف بیش از حد ایبوپروفن : محصولات حاوی ایبوپروفن مانند ادویل می‌توانند موجب ناراحتی معده شوند. در صورتیکه این داروها با معده خالی مصرف شوند می‌توانند باعث استفراغ شوند.
  • حساسیت غذایی: استفراغ می‌تواند تنها نشانه حساسیت غذایی باشد. در این صورت پس از خوردن غذا کودک سریعاً استفراغ می‌کند. غذاهایی که می‌توانند باعث ایجاد حساسیت شوند شامل بادام‌زمینی، مغزهای مغذی گیاهان، ماهی و جانوران دریایی مانند میگو هستند.
  • سرفه: سرفه شدید می‌تواند باعث شود تا کودک استفراغ کند. این حالت در کودکان مبتلا به رفلاکس معده بیشتر شایع می‌باشد.
  • بیماری حرکت : حرکت می‌تواند باعث استفراغ و سرگیجه شود. دریازدگی یا ترن‌های هوایی پارک تفریحاتی شایع‌ترین دلایل بیماری حرکتی می‌باشند. عوامل ژنتیکی در ایجاد این بیماری بسیار تأثیر دارند.
  • سردرد میگرنی : در کودکان، بیشتر سردردهای میگرنی باعث استفراغ می‌شوند.

استفراغ بدون وجود اسهال بایستی در زمان 24 ساعت متوقف شود. چنانچه بیش از 24 ساعت طول بکشد، احتمال دارد بیماری جدی‌تری وجود داشته باشد. نمونه این بیماری‌ها شامل آپاندیس، عفونت کلیه، دیابت و آسیب‌دیدگی سر می‌باشند.

چه زمانی تهوع و استفراغ کودک باید جدی گرفته شود؟


تهوع واستفراغ

در صورت موارد زیر سریعاً به پزشک مراجعه کنید:

  • نشانه‌های کم‌آبی در کودک وجود داشته باشد. (برای مثال کودک در طول 8 ساعت ادرار نکند، دهانش خشک باشد و هنگام گریه اشک تولید نشود)
  • خون یا موادی شبیه پودر قهوه در استفراغ کودک وجود داشته باشد.
  • کودک به طور مکرر استفراغ کند و همچنین اسهال حاد داشته باشد.
  • کودک زمانی که استفراغ نکند دچار دل‌درد باشد.
  • کودک گیج باشد یا به سختی بیدار شود.
  • رفتار کودک طبیعی نباشد
  • در کودکان زیر 2 سال استفراغ بیش از 24 ساعت ادامه داشته باشد (یا در کودکان بالای 2 سال بیش از 48 ساعت ادامه داشته باشد)
  • احتمال وجود دیابت در کودک وجود داشته باشد ( نوشیدن مقدار زیاد مایعات، تکرر ادرار، کاهش وزن)
  • احتمال ابتلا به عفونت کلیه ( درد در قسمت کمر و پهلوها، تب، ادرار دردناک)
  • مصرف پدیالیت یا مایعات شفاف و بالا آوردن همه آن‌ها برای بیش از 8 ساعت
  • ضعف سیستم ایمنی مانند بیماری سلول داسی شکل، اچ آی وی، سرطان، پیوند عضو، مصرف استروئید خوراکی
  • بالا آوردن داروهای تجویزی پزشک
  • تب بالای 40 درجه سانتیگراد

درمان حالت تهوع و استفراغ در کودکان


درمان حالت تهوع

پزشک برای جلوگیری از حالت تهوع و استفراغ در کودکانی که بزرگتر هستند دارو تجویز می‌کند. روش‌های درمانی دیگر شامل موارد زیر می‌باشند:

  • پس از اینکه کودک استفراغ کرد، به او کمک کنید تا دهان و دندان‌های خود را با آب بشوید زیرا استفراغ طعمی‌ترش دارد. کودکان کوچکتر که نمی‌توانند دهانشان را بشویند می‌توانند مقداری آب بنوشند.
  • کودکان معمولاً پس از استفراغ احساس سرما و خستگی کرده و عرق می‌کنند. صورت کودک را با یک پارچه مرطوب پاک کنید و اجازه دهید که استراحت کند. بیشتر کودکان تمایل دارند که پس از استفراغ کردن بخوابند. مرتباً وضعیت کودک را بررسی کنید و آماده باشید که اگر کودک دوباره بیمار شده به او کمک کنید.
  • در صورتی که سن کودک بالاتر باشد، مصرف شیر و محصولات لبنی یا غذاهای چرب برای چند روز کمکی به آن‌ها نمی‌کند چرا که این مواد غذایی پس از استفراغ و التهاب معده به خوبی جذب نمی‌شوند.
  • کودکان بایستی مایعات فراوان بنوشند تا بدنشان دچار کم‌آبی نشود. به این منظور مصرف محلول مایع‌درمانی خوراکی (ORS)، شیر مادر یا آب توصیه می‌شود.
  • کودکان نباید بلافاصله پس از استفراغ کردن، مایعات زیاد بنوشند زیرا مایعات می‌تواند معده را تحریک کند و امکان دارد کودک دوباره بیمار شود. اجازه دهید تا کودک برای چند ساعت استراحت کند و سپس به طور مکرر و در مقادیر کم به او مایعات بدهید. ( برای مثال هر چند دقیقه یک قاشق چایخوری).
  • مصرف آب که خیلی سرد نباشد برای معده مناسب‌تر است. در صورتی که کودک تمایل داشته باشد به مقدار زیاد و سریع آب بخورد، به او تکه‌های یخ یا بستنی یخی بدهید.

چه زمانی کودک می‌تواند به مدرسه بازگردد؟


در مورد تصمیم‌گیری جهت بازگشت کودک به مدرسه، بایستی وضعیت سلامتی و توانایی کنترل علائم کودک را در نظر بگیرید. در صورتی که کودک دچار کم‌آبی یا اسهال و استفراغ همراه با درد و تب بالاتر از 5/38 در جه سانتیگراد باشد بایستی سریعاً کودک را به منزل ببرید. زمانی که علائم از بین رفتند می‌توانید دوباره کودک را به مدرسه ببرید. در صورتی که حال کودک بهبود یابد و نیم ساعت پس از صبحانه استفراغ و اسهال حاد وجود نداشته باشد، کودک می‌تواند به مدرسه برود.

چنانچه در کودک علائمی وجود دارد که برای او ایجاد مشکل می‌کنند، بایستی او را به منزل بیاورید. کودکان زیر سن 5 سال بایستی در منزل بمانند چراکه بیشتر در معرض حوادث هستند و همچنین امکان دارد دستان خود را به خوبی تمیز نکنند و درنتیجه ممکن است باعث انتقال آنفولانزای معده شود. البته کودکانی که سنشان بیشتر است در صورت سلامت کامل قادر هستند از خودشان مراقبت کنند. والدین بهتر از هرکسی از روش‌های مراقبت از کودکان آگاه هستند.