بیشترین سرطان های شایع بین کودکان کدام اند؟عوامل ایجاد آنها چیست؟

سرطان های کودکان

سرطان یک بیماری مرتبط با گروه خونی است. در همه انواع سرطان‌ها، تعدادی از سلول‌های بدن شروع به تقسیم شدن بدون توقف کرده، به اطراف بافت گسترش پیدا می‌کنند. می‌کنند و اطراف بافت پخش می‌شوند.

بطور طبیعی، سلول‌های جدید به هنگام نیاز، تشکیل و جایگزین سلول‌های مرده می‌شوند. گاهی این فرآیند دچار مشکل می‌شود. سلول‌های جدید وقتی شکل می‌گیرند که نیازی به آن‌ها ندارید، و سلول‌های قبلی وقتی که باید، از بین نمی‌روند. سلول‌های اضافی می‌توانند یک تومور تشکیل دهند. تومور‌ها ممکن است خوش‌خیم یا بدخیم باشند. تومور‌های خوش‌خیم سرطانی نیستند درحالیکه تومورهای بدخیم سرطانی‌اند. سلول‌های تومورهای بدخیم به بافت هجوم می‌برند و آن را فرا می‌گیرند. آن‌ها می‌توانند جدا شوند و به بخش‌های دیگر بدن گسترش پیدا کنند.

کودکان هم مثل بزرگسالان می‌توانند در همان قسمت‌های بدن به سرطان مبتلا شوند، اما تفاوت‌هایی وجود دارد. سرطان در کودکان بطور ناگهانی، بدون علائم اولیه اتفاق می‌افتد، و سرعت درمان در آن‌ها بالاتر است. شایع‌ترین نوع سرطان در کودکان، لوسمی است. دیگر سرطان‌ها که کودکان را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد، تومورهای مغزی، لنفوم و سارکوم بافت نرم هستند.

سرطان در کودکان بندرت اتفاق می‌افتد. انواع سرطان در کودکان با سرطان در بزرگسالان متفاوت است، اما اغلب درمان‌های مشابهی دارند. علائم و درمان به نوع سرطان و چگونگی پیشرفت آن بستگی دارد. درمان‌ها شامل جراحی، پرتو درمانی، شیمی درمانی، پیوند سلول بنیادی، و/یا درمان هدفمند می‌شوند. در درمان هدفمند با استفاده از موادی، بدون آسیب به سلول‌های طبیعی بدن، سلول‌های سرطانی مورد حمله قرار می‌گیرند.

اگر سرطان در افراد خانواده شما در چند مورد دیده شده و یا اگر کودک شما علائمی مانند تب، کاهش اشتها خستگی مفرط دارد که مشکوک به سرطان است لازم است حتما و در اسرع وقت به پزشک متخصص اطفال مراجعه کرده و درباره شرایط کودک خود با او مشورت کنید تا مراحل تشخیص و درمان مشکل فرزندتان هر چه سریع تر پیگیری شود. برای رزرو وقت مشاوره با متخصص اطفال و کودکان در کلینیک تخصصی کودکان من و کودکم می توانید با شماره تلفن  03136826450  تماس حاصل فرمایید.

طبقه بندی مراحل سرطان در کودکان


وقتی سرطان بطور قطعی تشخیص داده شد، متخصص انکولوژی برای تعیین اندازه و وسعت تومور آزمایش‌های بیشتری تجویز می‌کند. طبقه‌بندی مراحل، درواقع یک زبان جهانی برای بیان اطلاعات لازم است. یک سیستم طبقه‌بندی رایج وجود دارد که برای هر تومور چهار مرحله تعیین می‌کند.

  • مراحل 1 و 2 بیماری‌هایی هستند که هنوز محدود به محل اولیه هستند.
  • مرحله 3 به پزشک اطلاع می‌دهد که سرطان مناطق مجاور را هم فرا گرفته یا تا مجاورت غدد لنف گسترش پیدا کرده.
  • مرحله 4 بصورت گسترش سرطان تا غدد لنف یا اندام‌های موجود در فواصل دورتر تعریف می‌شود.

همه سرطان‌ها با این اعداد طبقه‌بندی نمی‌شوند؛ بعضی خیلی ساده به دو دسته موضعی یا گسترش یافته تقسیم می‌شوند.

دلایل سرطان در کودکان


دلیل سرطان در کودکان عمدتا ناشناخته و معمولا غیر قابل پیشگیری است. تعداد کمی از سرطان‌های کودکان مربوط به سندروم دان ، ناهنجاری کروموزومی، یا قرار گرفتن در معرض پرتو هستند.

انواع سرطان در کودکان


انواع سرطان

گرچه سرطان کشنده‌ترین بیماری در کودکان و نوجوانان است، اما سالانه نزدیک به 15500 کودک به آن دچار می‌شوند، که در بزرگسالان این تعداد 1.2 میلیون نفر است. 9 تا از هر 10 سرطان مربوط به بزرگسالان، کارسینوم‌ها هستند، رشد بدخیم سلول‌های پوشش دهنده سطوح داخلی یا خارجی اندام‌ها، مثل شش، پستان، پروستات، روده بزرگ و مثانه. سرطان در کودکان و نوجوانان عمدتا به چهار گروه تعلق دارد: لوسمی، لنفوم، سارکوم و گلیوم (تومور مغزی).

لوسمی

لوسمی سرطان مغز استخوان است، که سه نوع سلول خونی تولید می‌کند. لوسمی شایع‌ترین سرطان در بین کودکان هم هست. سلول‌های سفید خون (گلبول‌های سفید) بعنوان سیستم دفاعی بدن در برابر عفونت عمل می‌کنند. در لوسمی، مغز استخوان گلبول‌های سفید سرطانی بیش از حد تولید می‌کند. سرانجام آن‌ها بر سلامتی، گلبول‌های سفید بالغ موجود در مغز استخوان و جریان خون که با عفونت مقابله می‌کنند، غلبه کرده، در را به روی ویروس‌ها، باکتری‌ها و دیگر موجودات میکروسکوپی باز می‌کنند. از طرفی، مغز استخوان معیوب، گلبول‌های قرمز خونی حامل اکسیژن، پلاکت و سلول‌های مسئول انعقاد خون را به تعداد کمتری تولید می‌کند.

انواع لوسمی

لوسمی در دو نوع می‌باشد که عبارت‌اند از:

  • لوسمی لنفاوی حاد (ALL)

سلول‌های سفید خون بنام گلبول‌های سفید را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

  • لوسمی مغز استخوانی حاد (AML)

دیگر سلول‌های سفید خون بنام گرانولوسیت‌ها و مونوسیت‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

چون خون را سرشار ازسلول‌های سفید بدخیم می‌کند، طبیعتا بیماری فراگیر می‌شود یا بعبارتی روی کل بدن تاثیر می‌گذارد. وقتی سرطان به خارج از مغز استخوان گسترش پیدا کند، احتمالا رگ‌های خونی بسرعت آن را به مغز و ستون فقرات، بیضه‌ها، تخمدان‌ها، کلیه‌ها و دیگر اندام‌ها منتقل می‌کنند.

لنفوم

لنفوم سرطان سیستم ایمنی و بافت‌های لنفاوی است. که بیشتر در غدد و دیگر بافت‌های لنف، مثل لوزه‌ها و تیموس رشد می‌کند. لنفوم مغز استخوان و دیگر اندام‌ها را هم می‌تواند تحت تاثیر قرار دهد، و بسته به محلی که سرطانی شده، علائم متفاوتی دارد.

انواع لنفوم

لنفوم در کودکان در دو نوع دیده می‌شود:

  • بیماری هوچکین (یا لنفوم هوچکین)

معمولا خیلی کند پیشروی می‌کند اما با سرعت قابل پیش‌بینی و تا حد زیادی به درمان پاسخ می‌دهد. اغلب در نوجوانان و جوانان دیده می‌شود. بیش از 90% از افراد مبتلا، با گذشت 5 سال بعد از تشخیص، هنوز زنده هستند؛ با این آمار این بیماری یکی از درمان‌پذیرترین سرطان‌ها در بین نوجوانان است.

  • لنفوم غیرهوچکین

بطور عمده سه نوع لنفوم غیرهوچکین در کودکان وجود دارد که تهاجمی‌تر هستند و کنترلشان سخت‌تر است، با این وجود احتمال درمان هنوز حدود 75% است. پزشک با توجه به شکل ظاهری سلول‌ها زیر میکروسکوپ و آزمایش‌های پیچیده‌تر تعیین می‌کند که کودک به کدام نوع مبتلا شده، لنفوم کوچک-سلول غیرقابل تجزیه (شایع‌ترین نوع)، لنفوم لنفوبلاستیک، یا لنفوم بزرگ-سلول (نادرترین نوع).

چون بافت‌های لنف زیادی در بدن وجود دارند، لنفوم هوچکین و غیرهوچکین تقریبا هر جایی می‌توانند ایجاد شوند و پیشروی کنند. در مراحل پیشرفته، این سرطان‌ها اغلب کبد، مغز استخوان یا طحال را درگیر می‌کنند.

سرطان‌های مغزی

انواع زیادی از تومورهای مغزی وجود دارند، که هرکدام درمان و آتیه متفاوتی هم دارند. از آنجا که اغلب مغز محلی است برای تومورهای متاستاتیک تا بخش‌های دیگر بدن، گرید تومور نسبت به مرحله آن در تعیین مناسب‌ترین درمان کمک‌کننده است. گرید، که دو حالت پایین و بالا دارد، شکل ظاهری و عملکرد سلول‌های سرطانی را توصیف می‌کند.

چهار نوع تومورهای مغزی در کودکان

تومورهای مغزی در کودکان به چهار گروه تقسیم‌بندی می‌شوند. اسامی آن‌ها بازتابی از نوع سلول‌هایی است که تومورها از آن نشات می‌گیرند.

  • آستروسیتوم

آستروسیتوم گرید پایین، که شبیه به آستروسیت سالم بنظر می‌رسد، به‌کندی رشد می‌کند و بندرت به بخش‌های دیگر مغز گسترش پیدا می‌کند، درحالیکه تومورهای مغزی گرید بالا تهاجمی‌تر هستند.

  • تومورهای نورواکتودرمال اولیه

این تومورها از سلول‌های عصبی اولیه می‌آیند و بندرت در نوجوانان دیده می‌شوند.

  • گلیوم ساقه مغز

گلیوم در رشته‌ای از بافت عصبی در پایین‌ترین قسمت مغز، که فعالیت‌های بسیار مهمی مثل ضربان قلب، نفس کشیدن و بلعیدن تنظیم می‌شوند، ایجاد می‌شود.

  • اپاندیموم

معمولا در لایه پوشاننده بطن‌ها، چهار حفره به هم پیوسته داخل مغز، ایجاد می‌شود. بطن‌ها مایع مغزی نخاعی تولید می‌کنند که اطراف مغز و ستون فقرات را احاطه می‌کند. درنتیجه، مایع تولیدشده، معمولا سلول‌های بدخیم را به بالا و پایین سیستم عصبی می‌فرستند.

رابدومیوسارکوم

رابدومیوسارکوم سرطان بافت عضله است. این نوع از سرطان تقریبا می‌تواند هر جایی در بدن آغاز شود، شامل سرو گردن، کشاله ران، شکم، لگن خاصره، یا در یکی از بازوها یا پاها. تشخیص این بیماری وقتی محدود به قسمت اصلی است، بیشتر در کودکان انجام می‌شود. وقتی رابدومیوسارکوم پخش شود، معمولا آسیب‌های جدیدی در غدد لنف، استخوان، مغز استخوان یا شش ایجاد می‌کند.

انواع اصلی رابدومیوسارکوم در کودکان

انواع رابدومیوسارکوم در کودکان عبارت‌اند از:

  • رابدومیوسارکوم آلوئولار

نادرترین شکل رابدومیوسارکوم است که بیشتر در نوجوانان دیده می‌شود و عضلات بزرگ بالاتنه، بازوها و پاها را درگیر می‌کند.

  • رابدومیوسارکوم جنینی

در نوزادان و کودکان کم‌سن‌تر دیده شده است و معمولا سر و گردن، مثانه، پروستات، بیضه‌ها و واژن را درگیر می‌کند.

سرطان استخوان

سرطان‌های استخوان اولیه (سرطان‌هایی که آغازشان در استخوان‌ها است) اغلب در کودکان بزرگتر و نوجوانان اتفاق می‌افتد، با این وجود در هر سنی احتمال ابتلا به آن هست. سرطان استخوان اولیه با سرطان استخوان متاستاتیک، سرطانی که آغاز آن در قسمتی دیگر از بدن است و در مراحل بالاتر به استخوان‌ها گسترش پیدا می‌کند، فرق دارد. سرطان استخوان متاستاتیک شایع‌تر از سرطان استخوان اولیه است، زیرا خیلی از سرطان‌ها (شامل بیشتر سرطان‌های بزرگسالان) می‌توانند به استخوان‌ها گسترش پیدا کنند.

دو نوع عمده سرطان‌های استخوان اولیه که در کودکان ایجاد می‌شوند

سرطان استخوان در بچه‌ها به دو شکل دیده می‌شود:

  • استئوسارکوم

این نوع اغلب حین رشد سریع در سن بلوغ بیمار اتفاق می‌افتد. گرچه رشد سریع دلیلی برای هوشیار بودن نیست، ولی پسران و دخترانی که سریع‌تر رشد می‌کنند نسبت به کودکانی که سرعت رشد میانگین یا کمتر از آن دارند، ریسک بیشتری برای ابتلا به بیماری دارند. نیمی از استئوسارکوم‌ها در ناحیه زانو ایجاد می‌شوند.

  • سارکوم یوئینگ

این نوع از سرطان استخوان، کمتر شایع است. شروع آن معمولا در استخوان‌های لگن خاصره، دنده‌ها، استخوان کتف، و استخوان‌های بلند در قسمت بالایی پاها و بازوها است.

هر دو نوع سرطان ممکن است به شش‌ها، همینطور دیگر استخوان‌ها و بافت نرم گسترش یابند.

علائم سرطان‌های کودکان


لوسمی حاد

تب، لرز، بی‌اشتهایی، درد در استخوان‌ها و مفاصل، تورم غدد لنف، ضعف، خستگی، تنگی نفس، رنگ پریدگی و دیگر علائم کم‌خونی، خونریزی بی‌دلیل، کبودی و دیگر علائم اختلال در انعقاد خون، درد استخوان، درد مفصل، شکم متورم بدلیل بزرگ شدن طحال یا کبد.

گاهی اوقات ممکن است لوسمی با علائم نورولوژیکی مثل سردرد، تشنج یا ضعف ظاهر شود.

بیماری هوچکین یا لنفوم غیر هوچکین

تب مداوم، عرق کردن‌های شبانه، کاهش وزن بی‌دلیل، خستگی، بی‌اشتهایی، خارش، تورم بدون درد غدد لنف در گردن و زیربغل، باد کردن شکم ناشی از تورم بافت لنفاوی موجود در آن، یبوست یا احتباس ادراری ناشی از تورم بافت لنفاوی نزدیک روده‌ها یا کلیه‌ها، سرفه یا تنگی نفس ناشی از توده غده لنف در قفسه سینه.

سرطان‌های مغزی

علائم آن به محل تومور در مغز بستگی دارد – و میزان افزایش فشار در جمجمه: سرگیجه، تشنج، تغییرات رفتاری و شخصیتی، از دست دادن حافظه، گیجی، ضعف یا رخوت تدریجی، اختلال در بینایی، شنوایی، گفتاری، بویایی، تعادل، مهارت‌های حرکتی، سردردهای مداوم، استفراغ صبحگاهی و تاری دید.

سارکوم بافت نرم و استخوان

علائم و نشانه های این سرطان در دو نوع خود می تواند متفاوت باشد:

  • رابدومیوسارکوم
  • توده یا تورم بدون درد، تومورهایی که در شکم یا لگن قرار دارند می‌توانند باعث استفراغ، درد و یبوست شوند.
  • استئوسارکوم و سارکوم یوئینگ
  • استخوان درد، ورم، یک توده قابل لمس، درد قفسه‌سینه یا سرفه در صورت وجود توده در آن.

آزمایش‌های استفاده شده در تشخیص سرطان‌های کودکان


روش ها و آزمایشات تشخیص هر یک از سرطان های اشاره شده در قسمت های قبل به شرح زیر است:

لوسمی حاد

معاینات جسمی، آزمایش کامل شمارش گلبولی خون (CBC)، نمونه‌برداری مغز استخوان، پونکسیون کمری (کشیدن مایع نخاعی)، بررسی کروموزومی سلول‌های توموری، آزمایش‌های خون مربوط به عملکرد کبد و کلیه‌ها، بررسی تصویری مثل گرافی اشعه ایکس، اسکن رادیو ایزوتوپ استخوان، سونوگرافی فراصوتی، توموگرافی کامپیوتری (سی‌تی اسکن)، و/یا تصویرسازی با تشدید مغناطیسی (ام‌آر‌آی).

بیماری هوچکین و لنفوم غیر-هوچکین

معاینات جسمی، بررسی‌های تصویری مثل گرافی اشعه ایکس، توموگرافی کامپیوتری (سی‌تی اسکن) و/یا تصویرسازی با تشدید مغناطیسی (ام‌آرآی)، نمونه‌برداری از غدد لنف، نمونه‌برداری از مغز استخوان

سرطان‌های مغزی

معاینات جسمی، معاینه نورولوژیک، پونکسیون کمری (کشیدن مایع نخاعی)، الکتروانسفالوگرام (ای‌ای‌جی)، بررسی‌های تصویری مثل تصویرسازی با تشدید مغناطیسی (ام‌آرآی)، توموگرافی کامپیوتری (سی‌تی اسکن)، توموگرافی گسیل پوزیترون (پت اسکن)، آنژیوگرافی، نمونه‌برداری از تومور مغزی

سارکوم بافت نرم و استخوان

انواع مختلف این بیماری با آزمایشاتی به قرار زیر تشخیص داده می شوند:

  • رابدومیوسارکوم

معاینات جسمی، تصویربرداری بافت نرم، نمونه‌برداری از تومور.

  • استئوسارکوم

معاینات جسمی، بررسی‌های تصویری مثل گرافی اشعه ایکس، توموگرافی کامپیوتری (سی‌تی اسکن)، تصویرسازی با تشدید مغناطیسی (ام‌آرآی) و/یا اسکن رادیوایزوتوپ استخوان، نمونه‌برداری از استخوان.

  • سارکوم یوئیگ

معاینات فیزیکی، بررسی‌های تصویری مثل گرافی اشعه ایکس، توموگرافی کامپیوتری (سی‌تی اسکن)، تصویرسازی با تشدید مغناطیسی (ام‌آر‌آی) و/یا اسکن رادیوایزوتوپ استخوان، نمونه‌برداری از استخوان، آزمایش کامل شمارش گلبولی خون (سی‌بی‌سی)

درمان سرطان در کودکان


سرطان های شایع در کودکان با روش های زیر درمان می شوند:

لوسمی

شیمی‌درمانی ترکیبی، پروفیلاکسی سیستم اعصاب مرکزی: شیمی‌درمانی تزریقی به مایع مغزی نخاعی (داخل غلافی) جهت پیشگیری از گسترش لوسمی به سیستم اعصاب مرکزی، پرتودرمانی به سر در موارد انتخابی، پیوند آلوژنیک مغز استخوان در بهبودی‌های اولیه و ثانویه، بسته به نوع لوسمی، درمان‌های تحقیقاتی

لنفوم

درمان انواع مختلف این سرطان در کودکان به شرح زیر است:

  • بیماری هوچکین

شیمی‌درمانی، پرتو درمانی، درمان‌های تحقیقاتی

  • لنفوم غیر-هوچکین

شیمی‌درمانی، پروفیلاکسی سیستم اعصاب مرکزی: شیمی‌درمانی تزریقی به مایع مغزی نخاعی (داخل غلافی) جهت پیشگیری از گسترش لنفوم به سیستم اعصاب مرکزی، گاهی پرتو درمانی به قفسه سینه جهت کوچک کردن لنفوم لنفوبلاستیک که مانع تنفس و جریان خون می‌شود. پیوند آلوژنیک مغز استخوان (بعد از عود کردن بیماری)، شیمی‌درمانی با دوز بالا به دنبال پیوند اتولوگ مغر استخوان (معمولا بعد از عود کردن بیماری)، درمان‌های تحقیقاتی

تومورهای مغزی

جراحی بمنظور برداشتن تومور از مغز، پرتو درمانی روی مغز (و به نخاع، اگر سرطان پخش شده باشد)، شیمی‌درمانی، درمان‌های تحقیقاتی

رابدومیوسارکوم

جراحی بمنظور برداشتن تومور، شیمی‌درمانی، پرتو درمانی، شیمی‌درمانی با دوز بالا به دنبال پیوند اتولوگ مغز استخوان (معمولا بعد از بازگشت بیماری)، درمان‌های تحقیقاتی

  • استئوسارکوم

شیمی‌درمانی قبل از عمل، جراحی برداشتن تومور، برای حفظ عضو و یا قطع عضو، شیمی‌درمانی، جراحی برای برداشتن تومورهای متاستاتیک که بعد از شیمی‌درمانی باقی مانده‌اند، درمان‌های تحقیقاتی

  • سارکوم یوئینگ

شیمی‌درمانی قبل از عمل، جراحی جهت برداشتن تومور، پرتو درمانی (اگر تومور بطور کامل برداشته نشده باشد)، جراحی جهت برداشتن متاستازها به شش‌ها، شیمی‌درمانی با دوز بالا بدنبال پیوند اتولوگ مغز استخوان (بعد از عود بیماری)، درمان‌های تحقیقاتی

آیا سرطان های کودکان قابل پیشگیری هستند؟


پیشگیری

برخلاف اکثر سرطان‌های بزرگسالان، فاکتورهای خطرناک مربوط به شیوه زندگی (مثل سیگار کشیدن) تاثیری در ریسک ابتلای کودکان به سرطان ندارند. فاکتورهای محیطی کمی، مثل قرار گرفتن در معرض اشعه، به سرطان در کودکان ارتباط داده شده‌اند. با این وجود، در اکثر موارد قرارگرفتن در معرض اشعه اجتناب‌ناپذیر است، مثلا اگر کودک برای درمان نوع دیگری از سرطان نیاز به پرتو درمانی داشته باشد. اگر کودکتان به سرطان مبتلا شد، مهم است بدانید که خیلی بعید است چیزی برای جلوگیری از سرطان وجود داشته باشد که شما یا کودکتان می‌توانستید انجام دهید.

در موارد خیلی نادر، ممکن است کودکانی تغییرات ژنی به ارث برند که احتمال ابتلا به نوع خاصی از سرطان را زیاد می‌کند. در چنین موردی، تجویز پزشکان گاهی جراحی برداشتن عضو قبل از گسترش آن می‌باشد. تاکید می‌کنیم که این موضوع خیلی نادر است.