زردی نوزاد ناشی از شیر مادر و ناسازگاری های خونی و درمان در خانه

یرقان یا زردی پوست و چشم‌ها، مشکلی بسیار شایع در بین نوزادان است. درواقع حدود 60 درصد از نوزادان در طی چند روز اول بعد از تولدشان دچار زردی می‌شوند. این مشکل زمانی بروز می‌کند که سطح بلی روبین در خون آن‌ها بالا باشد. بیلی‌روبین یک رنگ‌دانه‌ی زردرنگی است که در هنگام شکسته شدن سلول‌های قرمز خون تولید می‌شود.

بیلی‌روبین به‌طور طبیعی در کبد وجود دارد و کبد آن را به مجرای روده‌ای آزاد می‌کند. گرچه اغلب در نوزادان، کبد کاملاً رشد نکرده است و ازاین‌رو قادر نیست بیلی‌روبین را از خون دفع کند. وقتی بیلی‌روبین در خون تا حد زیادی بالا برود، به پوست می‌رسد و موجب زرد شدن پوست و چشم‌های او می‌شود.

زردی ناشی از شیر مادر، نوعی زردی است که به شیر خوردن او مربوط می‌شود. این مشکل معمولاً یک هفته بعد از تولد بروز می‌کند. این زردی می‌تواند تا 12 هفته ادامه یابد، اما در نوزادان سالم که از شیر مادر تغذیه می‌کنند به‌ندرت موجب مشکلاتی می‌شود.

علت اصلی زردی شیر مادر یا زردی ناشی از شیر مادر مشخص نیست. اگرچه ممکن است با ماده‌ای در شیر مادر در ارتباط باشد که مانع از شکسته شدن بلی روبین توسط برخی پروتئین‌ها در کبد کودک می‌شود. این مشکل می‌تواند به‌صورت ارثی و خانوادگی باشد.

زردی شیر مادر مشکلی نادر است و کمتر از 3 درصد از نوزادان مبتلابه این بیماری می‌شوند. هنگام بروز، این بیماری معمولاً هیچ مشکلی را به وجود نمی‌آورد و گاهی نیز ممکن است خودبه‌خود برطرف شود و می‌توان بدون هیچ خطری به شیر دادن نوزاد ادامه داد.

شایان‌ذکر است که زردی ناشی از شیر مادر Breast-feeding jaundice (نوع اول یا زودرس) با زردی شیر مادر breast milk jaundice (نوع دوم یا دیررس) با ارتباطی ندارد. زردی ناشی از شیر مادر فقط در نوزادانی بروز می‌کند که برای شیر خوردن تقلا می‌کنند و شیر کافی دریافت نمی‌کنند. از طرف دیگر، نوزادان مبتلابه زردی شیر مادر می‌توانند به‌خوبی شیر بخورند و مقدار کافی شیر از مادر دریافت کنند.

هرگونه علامتی از زردی در نوزادتان باید توسط پزشک متخصص بررسی شود. پزشک می‌تواند اطمینان دهد که علت جدی یا مشکلی زمینه‌ای برای این زردی وجود ندارد. زردی شدید و عدم درمان زردی در نوزادان می‌تواند منجر به بروز مشکلاتی مانند آسیب دائمی به مغز یا از دست دادن شنوایی شود.

بنابراین در صورت وجود علائم زردی ناشی از شیر مادر در اسرع وقت به پزشک متخصص اطفال مراجعه کرده و مراحل درمان نوزاد را پیگیری نمایید. برای رزرو وقت ملاقات با متخصص اطفال و کودکان در کلینیک متخصص اطفال می‌توانید با شماره تلفن  03136826450  تماس حاصل فرمایید.

علت زردی ناشی از شیر مادر در نوزادان 


نوزادان با سطح بالایی از سلول‌های قرمز خونی متولد می‌شوند. وقتی بدن آن‌ها بعد از تولد شروع به دفع سلول‌های قرمز خونی قدیمی می‌کند، یک رنگ‌دانه‌ی زردرنگ بنام بیلی‌روبین تولید می‌شود. معمولاً زردرنگ شدن پوست ناشی از بیلی‌روبین خودبه‌خود با رشد کبد و شکسته شدن این رنگ‌دانه در آن برطرف می‌شود. این ماده از راه ادرار یا مدفوع از بدن دفع می‌شود.

پزشکان دلیل بروز زردی را در نوزادانی که به‌خوبی شیر می‌خورند نمی‌دانند. اگرچه این مسئله ممکن است به خاطر وجود موادی در شیر مادر باشد که مانع از پروتئین‌های موجود در کبدی شود که کارشان شکستن بیلی‌روبین است.

علائم زردی ناشی از شیر مادر چیست؟


علائم زردی ناشی از شیر مادر اغلب بعد از اولین هفته‌ی تولد بروز می‌کنند. این علائم می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

  • زرد شدن پوست و لکه‌های سفیدی در چشم
  • سستی و بی‌حالی
  • بی‌میلی
  • اضافه‌وزن ضعیف
  • گریه کردن با صدای زیر

چه کسانی بیشتر درخطر ابتلا به زردی شیر مادر هستند؟


زردی شیر مادر می‌تواند برای هر نوزاد تازه متولدشده‌ای که از شیر مادر تغذیه می‌کند رخ دهد. ازآنجایی‌که پزشکان علت دقیق این مسئله را نمی‌دانند، عوامل خطر زیادی برای آن مشخص نشده است. اگرچه، زردی شیر مادر ممکن است ژنتیکی باشد و بنابراین سابقه‌ی خانوادگی ابتلا به زردی نوزادان شیرخوار ممکن است خطر ابتلای کودکتان به این مشکل را افزایش دهد.

زردی ناشی از شیر مادر چگونه تشخیص داده می‌شود؟


یک مشاور شیردهی نحوه‌ی شیردهی نوزاد را مشاهده می‌کند تا مطمئن شود که نوزاد به‌خوبی شیر می‌خورد و شیر شما برای او کافی است. مشاور شیردهی، متخصصی درزمینهٔ شیردهی به کودک است که دوره‌های لازم را برای آموزش نحوه شیر دادن به نوزاد را به مادران آموزش می‌دهد. اگر در این مشاوره معلوم شود که نوزادتان به‌خوبی شیر می‌خورد و شیر کافی دریافت می‌کند، زردی شیر مادر تشخیص داده می‌شود. سپس پزشک برای تائید این تشخیص، از آزمایش خون کمک می‌گیرد. در این آزمایش مقدار بیلی‌روبین موجود در خون نوزاد اندازه‌گیری می‌شود. بالا بودن سطح بیلی‌روبین در خون نشان‌دهنده زردی نوزاد می‌باشد.

زردی ناشی از شیر مادر چگونه درمان می‌شود؟


در این شرایط شیر دادن به نوزاد خطری ندارد. زردی یک وضعیت موقتی است و نباید نوزاد را از مزایای شیر مادر محروم کرد. طردی خفیف یا متوسط را می‌توان معمولاً در خانه نظارت و کنترل کرد. پزشک به شما توصیه خواهد کرد که در دفعات بیشتری به نوزادتان شیر بدهید یا علاوه بر شیر خودتان از شیر خشک نیز استفاده کنید. این کار می‌تواند به کودکتان کمک کند تا بیلی‌روبین را از راه ادرار یا مدفوع از بدن خود دفع کند. استفاده از داروی مکمل دکستروس (به‌صورت محلول) توصیه نمی‌شود، زیرا ممکن است جذب کالری را کاهش دهد و تولید شیر و درنتیجه باعث تأخیر در کاهش غلظت بیلی‌روبین گردد. همچنین می‌توان شیر دادن به نوزاد را با دوشیدن شیر مادر انجام داد.

زردی شدید اغلب با دستگاه فتوتراپی، یا در خانه و یا در بیمارستان، درمان کرد. در طی درمان با فتوتراپی، نوزاد را در زیر نور مخصوصی برای یک یا دو روز قرار می‌دهند. این نور ساختار مولکول‌های بیلی‌روبین ر به صورتی تغییر می‌دهد که می‌توانند سریع‌تر از بدن خارج شوند. در حین فتوتراپی، عینکی محافظ و مخصوص روی چشم‌های نوزاد گذاشته می‌شود تا از آسیب به چشم‌ها جلوگیری شود.

نتیجه‌ی زردی ناشی از شیر مادر در نوزادان در بلندمدت چگونه است؟


نوزادان مبتلابه زردی شیر مادر معمولاً با درمان صحیح و کنترل دقیق بهبودی می‌یابند. اگر کبد نوزاد به رشد کافی برسد و به‌طور مداوم شیر کافی دریافت کند، این مشکل معمولاً بعد از یک یا دو هفته برطرف می‌شود. در مواردی نادر، این زردی ممکن است حتی در صورت درمان صحیح تا شش هفته ادامه داشته باشد. این وضعت می‌تواند نشان‌دهنده‌ی یک مشکل زمینه‌ای باشد که به درمان جدی‌تری نیاز دارد.

چگونه می‌توان از زردی شیر مادر در نوزاد جلوگیری کرد؟


نکاتی برای جلوگیری و پیشگیری از بروز زردی شیر مادر (BMJ) شامل موارد زیر می‌شوند:

  • جذب اندک کالری که با دریافت ناکافی شیر ارتباط دارد، در بروز زردی شدید ناشی از شیر مادر نقش دارد. اولین گام برای شیردهی موفق این است که مادر در روزهای اول و از اولین ساعات تولد حتماً نوزاد را 8 تا 12 بار در روز شیر دهد. بخش غلیظ شیر انسان حاوی بازخورد مهاری پپتید لاکتوژن است. ازاین‌رو خالی شدن کامل سینه در هر بار شیر خوردن نوزاد منجر به شیردهی موفق می‌شود.
  • نوزادانی که بیش از 8 بار در 24 ساعت اولیه زندگی خود شیر داده می‌شوند، دفع بیلی‌روبین سریع‌تر در آن‌ها صورت می‌گیرد، بیشترین کاهش وزن را دارند، دریافت شیر در روز سوم و پنجم برای آن‌ها افزایش می‌یابد، سطوح سرم بیلی‌روبین پایین‌تر می‌آید و ازاین‌رو خطر بروز زردی شدید (بیشتر از 15 (mg/Dl در روز ششم به‌طور قابل‌توجهی کاهش می‌یابد.
  • برای کنترل زردی در نوزادانی که در هفته‌های 35 یا بیشتر بارداری متولدشده‌اند، فقط شیر دادن به آن‌ها می‌تواند خطر بزرگی برای بروز زردی شدید در آن‌ها باشد؛ ازاین‌رو، همه‌ی نوزادان باید برای خطر زردی در آینده تحت ارزیابی نموداری سطوح دفع بیلی‌روبین با طرح یک نوموگرام یک‌ساعته قرار بگیرند.