رفلاکس معده در کودکان ناشی از تغذیه نامناسب و اختلال دارویی

رفلاکس معده در کودکان ناشی از تغذیه نامناسب و اختلال دارویی

آیا کودک شما بعد از خوردن غذا دچار درد و ناراحتی می‌شود. اگر فرزند شما تمایلی به خوردن نشان نمی‌دهد، بعد از خوردن از درد رنج می‌برد، درخوردن بهانه‌گیر و ایرادی است، گلو درد یا سرفه مدام دارد به احتمال زیاد به رفلاکس گوارشی مبتلا است.

تشخیص رفلاکس معده در کودکان خصوصا کودکان کمتر از 12 سال کار دشواری است. آزمایشاتی که جهت تشخیص رفلاکس معده کودکان انجام می‌شوند بسیار تهاجمی بوده و اغلب برای نوزادان و کودکان کم‌سن توصیه نمی‌شوند.

از آن‌جایی که تشخیص دقیق این عارضه کار راحتی نیست و تمایز امتناع از خوردن در کودکانی که نشانه‌های خفیف بیماری آنفلونزا را دارند با رفلاکس کار نسبتا مشکلی است اولیاء جهت رفع  چنین بیماری در کودک خود باید وقت کافی را برای تشخیص و برنامه‌ریزی طرح درمانی مناسب صرف کنند.

اکثر کودکان در طول رشد با مشکل رفلاکس گوارشی مواجه می‌شوند اما شرایط برخی به گونه‌ای است که به درمان پزشکی نیاز دارند. ریفلاکس‌هایی که موجب بروز مشکلاتی از قبیل ضعف در رشد، استفراق و یا آسیب مری می‌شوند به رفلاکس اسیدی معده به مری موسوم به GERD ( بیماری گاستروازوفاژیال) معروف هستند.  این بیماری  از رفلاکس معده جدی‌تر بوده و معمولا با دارو درمان میشود.

 

اگر فرزند دلبند شما دارای علائم رفلاکس گوارشی است جهت مشاوره به پزشک متخصص اطفال مراجعه نمایید. با تشخیص درست و درمان زودهنگام می‌توان کودکان مبتلا به چنین ناهنجاری را تسکین داده و از بروز مشکلات طولانی‌مدت سلامتی پیشگیری نمود.
جهت رزرو نوبت در کلینیک من و کودکم با شماره های  03136826450  تماس حاصل فرمایید.

علل رفلاکس معده در کودکان

علل رفلاکس معده در کودکان


بسیاری از بزرگسالان در سنین بالای 40 سال ممکن است به رفلاکس گوارشی مبتلا شوند. این بیماری ممکن است ناشی از عوامل مختلفی نظیر سبک زندگی و رژیم غذایی نادرست باشد. اما چه عواملی موجب رفلاکس معده در کودکان می‌شود؟

پزشکان همیشه مطمئن نیستند که چرا کودکان به چنین عارضه‌ای مبتلا می‌شوند. اما برخی مواقع زاویه‌ای که مری و معده با هم در تلاقی هستند و یا فشرده شدن فیبرهای دیافراگم می‌تواند موجب ریفلاکس کودکان شود. ضعیف بودن مادرزادی عضله تحتانی مری در برخی کودکان آن‌ها را درمعرض ابتلا به رفلاکس معده قرار می‌دهد. این ناهنجاری در برخی خانواده‌ها ریشه ژنتیک دارد.

مطالعات حاکی از آن است که شیوع علائم مرتبط با رفلاکس گوارشی، در کودکان مبتلا به آسم و کودکان بسیار چاق به مراتب بیشتر می‌باشد. چاقی و آسم هردو ارتباط مستقیم با بیماری رفلاکس گوارشی کودکان دارند.

افزایش چاقی در دوران کودکی یک موضوع کاملا جدی و نگران‌کننده است. بسیاری از پزشکان در تجربه پزشکی خود به این نتیجه رسیدند که این بیماری در بین کودکان بسیار چاق شایع‌تر می‌باشد.

رفلاکس معده ممکن است ناشی از مصرف داروهایی نظیر مسکن که ترشی یا اسید معده را افزایش می‌دهد و یا داروهای آنتی بیوتیک نظیر تتراسایکلین باشد که به‌طور مستقیم موجب تحریک مری می‌شود. لازم به ذکر است که دود غیرمستقیم سیگار نیز می‌تواند خطر رفلاکس گوارشی را افزایش دهد.

علائم رفلاکس معده در کودکان


علائم رفلاکس معده در کودکان

نشانه رفلاکس گوارشی  در کودکان بسته به سن آنها متفاوت است. علائم این بیماری در نوزادان معمولا شامل بالا آوردن شیر، کاهش اشتها، اختلالات خواب و تحریک‌پذیری است. اما با این وجود احتمال رفلاکس گوارشی یا رفلاکس اسیدی حاد معده در یک نوزاد سالم و در حال رشد بسیار کم است.

از شایع‌ترین علائم رفلاکس معده در کودکان بالای 12 سال و همچنین نوجوانان می‌توان به سوزش سرمعده اشاره کرد. این حالت نوعی احساس سوزش است که در پشت استخوان سینه یا میانه شکم احساس می‌شود. در بسیاری از موارد کودکان کمتر از 12 سال چنین حسی را ندارند. سایر نشانه‌های بیماری رفلاکس گوارشی در کودکان بزرگتر و بزرگسالان عبارتند از:

  • ناراحتی هنگام بلع
  • سرفه یا خس خس سینه به‌طور مکرر
  • گرفتگی صدا یا سینه
  • افزایش بی‌میلی
  • حالت تهوع مکرر
  • مزه ترش یا تلخ اسید معده دردهان
  • درد بعد از خوردن غذا و حین خواب
  • احساس گیرکردن غذا در گلو

علائم رفلاکس معده در کودکان کم سن و سال و پیش دبستانی عبارتند از:

  • بی‌اشتهایی کودکان (برخی از والدین متوجه می‌شوند که فرزندشان نوشیدن مایعات را به خوردن غذا ترجیح می‌دهد)
  • قی
  • کاهش وزن
  • حالت تهوع
  • استفراق
  • بوی بد دهان
  • درد در هنگام بلع
  • فرسایش دندان که ناشی از بازگشت اسید معده به دهان است
  • سرفه مزمن یا گلودرد
  • مشکلات تنفسی ازجمله خس خس سینه یا ذات‌الریه مکرر

عوارض رفلاکس گوارشی


برخی از کودکان به رفلاکس معده مبتلا می‌شوند. رفلاکس مداوم دستگاه گوارشی می‌تواند منجربه مشکلات زیر شود:

  • مشکلات تنفسی (اگر محتویات معده داخل نای، ریه و بینی شود)
  • سرخی و سوزش در مری که به بیماری التهاب مری (ازوفاژیت) معروف است
  • خونریزی در مری
  • بافت اسکار در مری که می‌تواند موجب مشکلات بلع شود

از آن‌جایی که چنین عوارضی موجب درد در حین خوردن می‌شود می‌توان با تغذیه مناسب درمان نمود. بنابراین اگر فرزند شما آن‌طور که انتظار می‌رود وزن اضافه نمی‌کند و یا حتی وزن کم می‌کند باید حتما با پزشک مشاوره کنید.

تشخیص این ناهنجاری در کودکان بزرگتر از طریق معاینه فیزیکی و همچنین بررسی علائمی که بیمار دارد صورت می‌گیرد. سعی کنید غذاهایی که موجب بروز علائم رفلاکس معده در کودک می‌شوند را به ذهن بسپارید. چراکه این اطلاعات در تشخیص دقیق علت مشکل کمک شایانی به پزشک خواهد کرد. پزشک معمولا برای تشخیص رفلاکس گوارشی یا سایر مشکلات دیگر در نوزادان و کودکان کم سن و سال یک سری آزمایشات را انجام می‌دهند که در این قسمت آن‌ها را معرفی می‌کنیم:

این آزمایش که تحت اشعه ایکس انجام می‌شود، رفلاکس مایعات به مری، هرگونه تحریک در مری و همچنین ناهنجاری‌های فوقانی دستگاه گوارش را نشان می‌دهد. برای انجام این آزمایش کودک باید مقدار بسیار کمی از مایع گچ مانند (باریم) را ببلعد. این مایع در اشعه ایکس نمایان شده و مراحل رفلاکس معده را نشان می‌دهد.

این روش دقیق‌ترین روش برای تشخیص رفلاکس و تعداد دفعات آن شناخته شده‌است. در طی این آزمایش یک لوله نازک و منعطف از طریق بینی وارد مری بیمار می‌شود. نوک لوله جهت کنترل سطوح اسید در مری و تشخیص هر گونه رفلاکس در بالای اسفنکتر مری قرار می‌گیرد.

در این تست که شامل مجموعه‌ای از اسکن‌های اشعه‌های ایکس است کودک باید یک مایع خاص را بلعیده و فرایند بلع با اشعه ایکس ردیابی شود. از طریق این اسکن‌ها می‌توان تشخیص داد که آیا معده به کندی مایعات را تخلیه می‌کند و آیا برگشت مایعات به داخل ریه صورت می‌گیرد یا خیر.

در این تست پزشک به‌طور مستقیم مری، معده و قسمتی از روده کوچک بیمار را با کمک دوربین کوچک فیبرنوری بررسی می‌کند. در طول این روش پزشکان جهت تشخیص مشکلات دیگر و همچنین تشخیص این‌که آیا رفلاکس معده ممکن است منجربه عوارض دیگری شود یا خیر ممکن است مجبور به تکه‌برداری (برداشتن نمونه کوچک) از پوشش مری شوند.

درمان رفلاکس معده


علل رفلاکس معده در کودکان

رفلاکس اسیدی معده – مری ممکن است برای کودکان ناراحت‌کننده باشد و منجربه اجتناب کودک از غذاخوردن شود. حقیقت این است که اگر خوردن غذا با درد همراه باشد چرا باید کودک از خوردن غذا لذت ببرد. بهتر است درمان با داروهای رفلاکس را به مدت 2 هفته محدود کرده و با ایجاد تغییراتی در سبک زندگی و رژیم غذایی کودک خود به جای رفلاکس معده زندگی سالم، شاد و فعالی را به او ارمغان دهید.

درمان‌های دارویی


درمان‌های دارویی

پزشک متخصص اطفال بسته به شدت بیماری کودک ممکن است یکی از روش‌های زیر را برای درمان در نظر بگیرد.

  • برای کاهش رفلاکس‌هایی که در طول شب رخ می‌دهند طبق توصیه پزشکان باید بالای تخت خواب یا رختخواب کودک را حدود 6 تا 8 اینچ (16-18 سانتی‌متر) بلند کنید. پزشکان ممکن است عوامل دیگر نظیر چاقی یا مصرف دارهای خاص را که به بروز بیماری رفلاکس معده در کودکان کمک می‌کنند مورد بررسی قرار دهند.
  • اگر این معیارها تاثیری در تسکین علائم نداشتند پزشک ممکن است دارویH2 بلوکر را برای مهارکردن اسید معده و  داروی مهارکننده پمپ پروتون را جهت کاهش میزان تولید اسیدمعده تجویز نماید.
  • داروهای موسوم به پروکینتیک برخی مواقع با کمک به بهبود عملکرد عضله اسفنکتر تحتانی مری و همچنین تخلیه سریع معده موجب کاهش تعداد رفلاکس‌های معده می‌شوند.

مراقبت‌های خانگی و غذایی

مراقبت‌های خانگی و غذایی

پیش از شروع مراقبت‌های خانگی و درمان‌های  گیاهی توصیه می‌شود حتما با پزشک متخصص مشورت نمایید. زیرا بعضی از این درمان‌ها در صورت عدم رعایت نکات به خصوص ممکن است عوارضی  را برای کودک به وجود آورد.

  • با توجه به روال تغذیه‌ای کودک، بهتر است حجم غذا را کمتر و تعداد دفعات را بیشتر کرد. هضم مقدار کم غذا برای معده راحت‌تر می‌باشد. پرخوری زیاد به معده فشار وارد می‌کند.
  • به کودک خود یادآوری کنید حداقل تا 2 ساعت بعد از غذا دراز نکشد.
  • اگر کودک بسیار چاق باشد با ثبت نام در کلاس‌های ورزشی و فعالیت‌های مختلف و همچنین پختن غذاهای سالم و مغذی کودک را به کاهش وزن تشویق کنید.
  • از دادن غذاهای تند، پرچربی و میوه و سبزیجات اسیدی که معده را تحریک می‌کنند به کودک خودداری کنید. بهتر است از مصرف آب میوه و نوشابه نیز اجتناب کنید.
  • خوراکی‌های دیگر نظیر شکلات، نعناع، فست فود، سیر و برخی مواقع کلم سبزیجات نباید مصرف شوند. برای تشخیص غذاهایی که موجب رفلاکس اسیدی معده کودک می‌شوند شاید نیاز به روش آزمایش و خطا باشد اما این کار ارزش انجام دادن را دارد. در حقیقت یکی از ساده‌ترین روش‌های کنار آمدن با بیماری رفلاکس دستگاه گوارشی حذف غذاهای تحریک‌کننده معده است.
  • بلافاصله بعد از غذاخوردن از انجام فعالیت‌های فیزیکی شدید و یا ورزش خوداری کنید چراکه این کار با شل کردن ماهیچه تحتانی مری موجب می‌شود اسید معده و غذای نیمه هضم معده به مری بازگردد.
  • از پوشیدن لباس‌های تنگ باید پرهیز کرد. به کودک آموزش دهید که پوشیدن کمربند تنگ (حتی بستن سفت کمربند ماشین) و خم شدن بعد از خوردن غذا می‌تواند علائم رفلاکس معده را تشدید کند.
  • هیچ کودکی به‌ویژه کودک مبتلا به رفلاکس اسید معده نباید درمعرض دود سیگار قرار بگیرد.
  • با افزودن پروبیوتیک‌ها به رژیم غذایی کودک باکتری‌های سالم روده را افزایش دهید.

عمل جراحی برای درمان رفلاکس گوارشی کودکان

عمل جراحی برای درمان رفلاکس گوارشی کودکان

در موارد نادر، هنگامی که درمان‌های پزشکی به تنهایی تاثیرگذار نباشند و کودک دچار اختلال در رشد شده و یا به عوارض دیگری مبتلا شود تنها گزینه درمان نوعی روش جراحی موسوم به فوندوپلیکیشن می‌باشد. در این روش قسمتی از معده به دور مری پیچیده شده و یک دریچه در بالای معده ایجاد می‌شود.

سوالات رایج در مورد رفلاکس گوارشی کودکان


آیا رفلاکس معده به قلب کودک آسیب می‌رساند؟

لازم به ذکر است با وجود این‌که در چنین شرایطی بیمار احساس سوزش در قفسه‌سینه می‌کند اما بیماری رفلاکس معده و سوزش سردل هیچ ربطی به قلب ندارند. مری دقیقا در پشت قلب قرار دارد و به‌همین دلیل سوزش سرمعده اغلب با بیماری قلبی اشتباه گرفته می‌شود.

آیا رفلاکس معده با آزمایش خون قابل تشخیص است؟

خیر. با وجود این‌که هنوز هیچ تست تشخیصی دقیق برای بیماری رفلاکس اسید معده وجود ندارد اما این ناهنجاری از طریق آندوسکوپی، بیوپسی، اشعه‌ایکس، آزمایش اسید مری 24 ساعته و پرفیوژن اسید مری قابل تشخیص و ارزیابی است.

رابطه بین رفلاکس معده و آپنه خواب چیست؟

بیماری رفلاکس اسید معده شرایطی است که موجب برگشت اسید معده به مری شده و علت رایج سوزش سر دل است. رفلاکس گوارشی و آپنه خواب اغلب با هم رخ می‌دهند.

در یک تحقیق انجام شده تقریبا نیمی از بیماران مبتلا به آپنه خواب علائم رفلاکس معده داشتند. این علائم در طول شب و صبح تشدید یافته و اغلب درمان آن‌ها مشکل است.