رتینوپاتی (مشکل شبکیه) در نوزادان نارس: ضایعه چشمی با پیامد کوری

ROP

رینوپاتی زودرس (ROP) زمانی است که عروق خونی شبکیه چشم در نوزادانی که زود متولد می‌شوند، به طور طبیعی رشد نمی‌کنند. اگر این وضعیت به سرعت تشخیص داده و درمان نشود، می‌تواند به طور جدی باعث از دست رفتن بینایی شود. نوزادان زودرس قبل از تاریخ موعد زایمان متولد می‌شوند.شبکیه که در پشت چشم قرار دارد، یک ساختار بسیار پیچیده و حساس است که وظیفه ی شکل گیری تصویر اولیه بصری را بر عهده دارد. تصویر نوری، توسط عصب بینایی به مغز منتقل می‌شود که این امر به ما اجازه دیدن می‌دهد. راه‌های متعددی برای درمان رتینوپاتی وجود دارد که شامل مصرف دارو تا عمل جراحی می‌باشند که به شرایط فرزند شما بستگی دارد.

رتینوپاتی در صورت عدم بهبودی کامل بر بینایی نوزادان زودرس تاثیر زیادی دارد

تصویر نوری، توسط عصب بینایی به مغز منتقل می‌شود که این فرآیند به ما اجازه دیدن می‌دهد. اگر یک نوزاد قبل از موعد مقرر متولد شود، عروق خونی شبکیه چشم او به طور کامل رشد نمی‌کنند که می‌تواند باعث ایجاد اختلال شود. رگ‌های خونی غیر طبیعی ممکن است از شبکه رشد کنند و باعث ایجاد بافت زخم شوند که منجر به جدا شدن شبکیه می‌شود. این آسیب رتینوپاتی نارسی نامیده می‌شود و اگر در زمان مناسب تحت نظارت قرار نگرفته یا درمان نشود، باعث از دست دادن بینایی می‌شود.برای دریافت مشاوره و رزرو نوبت به منظور بررسی وضعیت بینایی نوزاد نارس خود و اطلاع از روند بهبودی آن توسط متخصصین مجرب و کار آزموده ی کلینیک ما با شماره  03136826450 تماس بگیرید.

دلایل رتینوپاتی در نوزادان نارس


نوزادان نارسدلایل اینکه نوزادان دچارROP  می‌شوند پیچیده است؛ اماROP  بیشتر در نوزادانی رخ می‌دهد که:

  •         بسیار زود به دنیا می‌آیند- به خصوص در بارداری‌های کمتر از ۳۲ هفته
  •        در هنگام تولد وزن کمتر از ۱۵۰۰ گرم دارند
  •         به اکسیژن درمانی نیاز دارند
  •        اغلب نوزادان نارس به اکسیژن اضافی نیاز دارند؛ اگرچه این اکسیژن برای بقای نوزاد لازم است اما می‌تواند احتمال ابتلا بهROP  را افزایش دهد.

تمام نوزادان نارسی که به اکسیژن اضافه نیاز دارند دچار مشکلات شبکیه نوزادان نارس نمی‌شوند. متخصصین اطفال (مشاوران بیمارستان) که در مراقبت از کودکان تخصص دارند میزان اکسیژن نوزاد را کنترل می‌کنند تا از کافی بودن اکسیژن برای بقای نوزاد و محاسبه مقدار آن، به قدری که بر چشم نوزاد تاثیر نگذارد، اطمینان حاصل کنند.

بررسی رتینوپاتی، بخش منظمی از مراقبت از تمام نوزادان نارس متولد شده قبل از هفته ۳۲ می‌باشد.

تاثیراتROP  بر چشم


تاثیرات ropمشکلات شبکیه نوزادان نارس، عمدتاً روی عروق خونی شبکیه تاثیر می‌گذارد. هنگامی که توسعه رگ‌های خونی شبکیه چشم کامل نشده است، شبکیه به اندازه کافی اکسیژن دریافت نمی‌کند؛ بنابراین تلاش می‌کند عروق جدیدی را تولید کند. این عروق جدید شکننده بوده و باعث ایجاد زخم می‌شوند. به ندرت دیده می‌شود که اختلال شدیدROP  ، در صورت عدم درمان، منجر به جدایی شبکیه و نابینایی شود. چندین روش برای تشریح میزان پیشرفتROP  وجود دارد که شامل محل، وسعت و مرحله آن است.

لوکیشن یا محل در شبکه، به سه منطقه تقسیم شده است که منطقه 1 درونی‌ترین و منطقه ۳ بیرونی‌ترین محل آن است. این مناطق به جای تمرکز در اطراف شبکیه، در اطراف عصب بینایی تمرکز یافته‌اند؛ چراکه رگ‌های خونی از ناحیه‌ای به نام دیسک عصبی بینایی رشد می‌کنند. میزانROP  با استفاده از ساعت توصیف می‌شود. به عنوان مثال اگر رتینوپاتی از موقعیت ساعت ۶ تا ۹ وجود داشته باشد، میزان ROP  سه ساعت است. به طور کلی ۵ مرحله از مشکلات شبکیه نوزادان نارس وجود دارد. این مراحل توضیح می‌دهند که چشم پزشک یا بینایی سنج در هنگام نگاه کردن درون چشم کودک چه چیزی می‌بیند.

  • مرحله ۱: بخش محیطی یا بیرونی شبکه، دارای تغییرات خفیفی است که به وضوح با خط مشخص یا یک خط سفید صاف، مشخص شده‌اند که این خطوط منطقه غیرعادی ناشی از عدم تامین خون را از مناطق عادی مجزا می‌کنند. این نوزادان معمولاً بدون هیچگونه درمان پزشکی بهبود می‌یابند.
  • مرحله ۲: آسیب هنوز در حاشیه است و به عنوان یک اختلال خفیف در نظر گرفته می‌شود؛ اما خط جداساز بالا آمده و بیشتر شبیه یک برآمدگی است. نوزادان معمولاً در این مرحله نیز بدون هیچگونه درمان پزشکی بهبود می‌یابد.
  • مرحله 3: رگ‌های خونی جدید، شروع به رشد در برآمدگی می‌کنند. این رگ‌های خونی بسیار ضعیف هستند و اگر شروع به ایجاد زخم کنند، باعث مشکلات بینایی می‌شوند. وضعیت پلاس (plus) زمانی اتفاق می‌افتد که رشد رگ‌های خونی زیاد است و بزرگ شدن و خونریزی رگ‌های خونی وجود دارد. مرحله 3ROP معمولاً نیاز به درمان با لیزر دارد.
  • مرحله 4: رگ‌های خونی جدید شکننده که در مرحله سوم رشد کرده‌اند، ممکن است فشرده (منقبض) شده و باعث بروز زخم شوند که این امر می‌تواند شبکیه را از پشت چشم جدا کند. (جدا شدن جزئی شبکیه).
  • مرحله 5: در این مرحله شبکیه به طور کامل از پشت چشم جدا می‌شود (جدایی کامل شبکیه)؛ این امر منجر به از بین رفتن دائمی بینایی می‌شود.

بیشتر نوزادان نارس تنها دچار مرحله اول و دوم ROP می‌شوند که تعداد کمی از آنها به مرحله سوم می‌رسند و نیاز به درمان دارند.

تشخیص رتینوپاتی ناشی از نارسی نوزادان


تشخیصتمام نوزادانی که کمتر از ۳ پوند یا ۱۵۰۱ گرم وزن دارند یا نوزادانی که در هفته سی و دوم بارداری یا قبل از آن متولد شده‌اند، باید آزمایش غربالگری چشم انجام دهند. چشم پزشک غربالگری را انجام می‌دهد و می‌تواند رتینوپاتی ناشی از نارسی را تشخیص دهد. قطره چشمی به درون چشم‌های کودک ریخته می‌شود تا باعث بزرگتر شدن مردمک شود که برای بررسی دقیق شبکیه در چشم، توسط چشم پزشک ضروری است.
قطره های بی حسی نیز ریخته می‌شوند تا کودک احساس درد نکند. چشم پزشک برای معاینه از لنز و نور ویژه استفاده می‌کند که اغلب چند دقیقه طول می‌کشد. چشم پزشک پس از انجام معاینه تصمیم می‌گیرد که آیا درمان لازم است یا خیر. این غربالگری به صورت هفتگی یا هر دو هفته یکبار تا حدود هفته ۳۶ بارداری، زمانی که خطر گسترش رتینوپاتی که نیاز به درمان دارد، برطرف شده باشد؛ انجام می‌شود. اگر یک کودک علائمROP  را از خود نشان دهد، این آزمایش تا هفته ۴۰ ادامه خواهد یافت.

در بسیاری از نوزادان ROP به خودی خود بهبود می‌یابد. اما اگر شدت و خطر شبکه جدا شده بالا باشد، پزشک کودک شما، شروع به درمان خواهد کرد. حدود ۱۰ درصد نوزادانی که دچارROP  شده‌‌اند نیاز به درمان دارند. این درمان شامل موارد زیر است:

پرتوهای کوچک لیزر برای درمان در دو طرف شبکه استفاده می‌شوند. این درمان رشد عروق خونی غیر طبیعی را متوقف می‌کند و ۴۵ تا ۳۰ دقیقه در هر چشم طول می‌کشد. این روش رایج‌ترین درمانROP  می‌باشد که سال‌هاست در ایمنی کامل انجام می‌شود. اما ممکن است فرزند شما بخشی یا تمام بینایی محیطی (جانبی) خود را از دست بدهد.

در این روش به جای سوزاندن زخم‎ها، گسترش عروق خونی در شبکیه با دماهای پایین منجمد کننده متوقف می‌شود. این روش قدیمی‌ترین روش درمان ROP است که البته باعث از دست دادن دید جانبی می‌شود.

راه جدیدتر برای درمانROP  تزریق داروی ضد سرطان در هر چشم است. داروی بواسیزومب (آواستین) رشد عروق خونی جدید و تومورها را متوقف می‌کند و می‌تواند در چشم نیز همین کار را انجام دهد. این درمان امیدوار کننده است اما برای اطمینان از وجود نداشتن عوارض جانبی دراز مدت، تحقیقات بیشتری لازم است. همچنین مشخص نیست که چقدر احتمال داردROP  پس از درمان دوباره باز گردد.

اگر شبکیه به طور کامل جدا شده باشد، ممکن است پزشک کودک شما نیاز به عمل جراحی پیچیده‌تری داشته باشد.

  • بستن اسکلرال: در این روش، یک نوار کوچک و باریک در اطراف سفیدی چشم قرار می‌گیرد و کمی آن را فشار می‌دهد. این امر اجازه می‌دهد شبکه پاره شده به دیواره بیرونی چشم که به آن تعلق دارد، نزدیکتر شود.
  • ویترکتومی: در این عمل، ژل شفاف (شیشه‌ای) در مرکز چشم حذف می‌شود و محلول نمک جایگزین آن می‌گردد. سپس بافت زخم که باعث خارج شدن شبکیه از جای خود می‌شود، برداشته می‌شود.

جراحی اغلب از بدتر شدن بیماری و از بین رفتن بینایی جلوگیری می‌کند؛ اما ۲۵ درصد از همه نوزادانی که به دلیل ابتلا بهROP  عمل جراحی انجام می‌دهند، تمام یا بخشی از بینایی خود را از دست می‌دهند. از آنجا که همه کودکان مبتلا بهROP  بعدها بیشتر در معرض خطر مشکلات چشمی قرار دارند، کودک شما باید هر ساله و تا زمان بزرگسالی، زیر نظر چشم پزشک باشد.

در بسیاری از نوزادان درمان اولیه معمولا موفقیت آمیز است؛ این بدین معنا است که رشد عروق خونی غیر طبیعی متوقف می‌شود و جدایی شبکه رخ نمی‌دهد. در برخی از نوزادان درمان می‌تواند از جدا شدن شبکیه جلوگیری کند؛ اما هنوز هم ممکن است بینایی آنها تحت تاثیر قرار گیرد. ممکن است این کودکان بعد از درمان، تمام بینایی خود را باز نیابند. برای کودکی که در مرحله ۴ یا ۵ رتینوپاتی قرار دارد، ممکن است درمان جراحی ویترکتومی انجام شود. روش ویترکتومی شامل حذف ژل شیشه‌ای در چشم و جایگزینی آن با یک محلول شفاف است. پس از آن مایع، از داخل، شبکیه جدا شده را در مقابل پشت چشم یا اپیتلیوم رنگدانه شبکیه نگه می‌دارد.

بینایی چگونه تحت تاثیر قرار می‌گیرد؟


بینایینوزادانی که نارس هستند، زمانی که بزرگ‌تر شوند، از نظر داشتن مشکلات بینایی که ناشی ازROP  نیست، در معرض خطر بیشتری قرار دارند. این مشکلات شامل نزدیک بینی یا کوتاهی شعاع دید و چپ بودن چشم می‎باشند که اغلب می‌توانند با عینک اصلاح شوند. دیگر مشکلات احتمالی مانند آسیب به عصب بینایی یا مسیر عصبی مغز نمی‌تواند اصلاح شود و ممکن است منجر به مشکلات دائمی در بینایی شود. بینایی در کودکان از بدو تولد تا سن هفت سالگی توسعه می‌یابد. پزشکان حداقل تا هفته ششم بعد از تولد که دید روشن می‌شود، نمی‌توانند چیزی درباره بینایی نوزاد بگویند. اغلب چند سال بعد، نظر دادن درباره پتانسیل واقعی بینایی کودک امکان پذیر است.

نوزادانی که مرحله 1 و 2 رتینوپاتی پیش از تولد را تجربه می‌کنند ممکن است هیچ گونه مشکل بینایی نداشته باشند و از طرفی نیاز به انجام آزمایش منظم چشم نداشته باشند. اغلب نوزادان در مرحله یک و دو تنها به آزمایش غربالگری طرح ملی نیاز دارند که در سن مدرسه و در سنین ۴ تا ۵ سالگی شروع می‌شود. هرگونه نگرانی درباره مشکلات بینایی در آینده باید به چشم پزشک ارجاع داده شود.

نوزادانی که مرحله سومROP  را تجربه می‌کنند، ممکن است در یک کلینیک تحت نظر قرار بگیرند؛ زیرا ممکن است بیشتر در معرض اختلالات بینایی قرار داشته باشند. نوزادانی که تحت درمان قرار می‌گیرند به طور منظم برای بررسی نزدیک بینی و اثرات طولانی مدت زخم‌های لیزر که گهگاهی بینایی را تحت تاثیر قرار می‌دهد، تحت نظارت قرار می‌گیرند. نوزادانی که در مراحل ۴ و پنجROP  قرار دارند، تا حد زیادی بینایی خود را از دست می‌دهند؛ اگر چه عمل جراحی ویترکتومی در بعضی از نوزادان موفق است اما در بسیاری از آنها نتایج ضعیفی دارد.

همانطور که میزان بروز ROP به دلیل زنده ماندن بیشتر نوزادان نارس در حال افزایش است؛ دانش و درک ما نیز از این وضعیت افزایش یافته است. تعداد نوزادان دچارROP  که به درمان نیاز دارند بسیار کم است. پیشرفت‌های چشمگیر در غربالگری، تشخیص و درمانROP  ، منجر به نتایج بهتر در بینایی این کودکان شده است.

مقابله در صورتی که کودک شما دچار اختلال بینایی شده باشد

ممکن است با شنیدن این که کودک شما دچار اختلال بینایی شده است، احساس کنید که دنیای شما واژگون شده است. افراد مختلف به شیوه‌های مختلفی عکس العمل نشان می‎دهند. اما تجربه احساسات بسیاری مانند شوک، ترس، غم و اندوه، یاس یا ناامیدی باشد کاملا طبیعی است. ممکن است حتی بدین شکل خود را تسکین دهید که حداقل مشکل بینایی کودکتان به طور جدی مورد توجه قرار گرفته است. همه این احساسات کاملاً شایع هستند و می‌توانند بخشی از فرایندی باشند که طی هفته‌ها و ماه‌های اولیه رخ می‌دهد.
ممکن است شما اتاق مشاوره را در حالت گیجی ترک کنید؛ ممکن است تمام کلماتی که در طول مشاوره به شما گفته شده است را نشنوید؛ ممکن است از خودتان سوال کنید که در آینده چه اتفاقی خواهد افتاد و آینده فرزندتان چیست؛ ممکن است احساسات مختلفی که حداقل انتظار آنها را نداشته‌اید به شما دست بدهد؛ در حالی که کودک شما همچنان به تغذیه، عشق، محبت و امنیت و همچنین انرژی، مراقبت و توجه شما نیاز دارد. اما اولین قدم آن است که اطمینان حاصل کنید که به تمام اطلاعات کمک‌کننده موجود، دسترسی پیدا کرده‌اید.

نوزادانی که نارس هستند، زمانی که بزرگ‌تر شوند، از نظر داشتن مشکلات بینایی که ناشی ازROP  نیست، در معرض خطر بیشتری قرار دارند. این مشکلات شامل نزدیک بینی یا کوتاهی شعاع دید و چپ بودن چشم می‎باشند که اغلب می‌توانند با عینک اصلاح شوند. دیگر مشکلات احتمالی مانند آسیب به عصب بینایی یا مسیر عصبی مغز نمی‌تواند اصلاح شود و ممکن است منجر به مشکلات دائمی در بینایی شود. بینایی در کودکان از بدو تولد تا سن هفت سالگی توسعه می‌یابد. پزشکان حداقل تا هفته ششم بعد از تولد که دید روشن می‌شود، نمی‌توانند چیزی درباره بینایی نوزاد بگویند. اغلب چند سال بعد، نظر دادن درباره پتانسیل واقعی بینایی کودک امکان پذیر است.

نوزادانی که مرحله 1 و 2 رتینوپاتی پیش از تولد را تجربه می‌کنند ممکن است هیچ گونه مشکل بینایی نداشته باشند و از طرفی نیاز به انجام آزمایش منظم چشم نداشته باشند. اغلب نوزادان در مرحله یک و دو تنها به آزمایش غربالگری طرح ملی نیاز دارند که در سن مدرسه و در سنین ۴ تا ۵ سالگی شروع می‌شود. هرگونه نگرانی درباره مشکلات بینایی در آینده باید به چشم پزشک ارجاع داده شود.

نوزادانی که مرحله سومROP  را تجربه می‌کنند، ممکن است در یک کلینیک تحت نظر قرار بگیرند؛ زیرا ممکن است بیشتر در معرض اختلالات بینایی قرار داشته باشند. نوزادانی که تحت درمان قرار می‌گیرند به طور منظم برای بررسی نزدیک بینی و اثرات طولانی مدت زخم‌های لیزر که گهگاهی بینایی را تحت تاثیر قرار می‌دهد، تحت نظارت قرار می‌گیرند. نوزادانی که در مراحل ۴ و پنجROP  قرار دارند، تا حد زیادی بینایی خود را از دست می‌دهند؛ اگر چه عمل جراحی ویترکتومی در بعضی از نوزادان موفق است اما در بسیاری از آنها نتایج ضعیفی دارد.

همانطور که میزان بروز ROP به دلیل زنده ماندن بیشتر نوزادان نارس در حال افزایش است؛ دانش و درک ما نیز از این وضعیت افزایش یافته است. تعداد نوزادان دچارROP  که به درمان نیاز دارند بسیار کم است. پیشرفت‌های چشمگیر در غربالگری، تشخیص و درمانROP  ، منجر به نتایج بهتر در بینایی این کودکان شده است.

مقابله در صورتی که کودک شما دچار اختلال بینایی شده باشد

ممکن است با شنیدن این که کودک شما دچار اختلال بینایی شده است، احساس کنید که دنیای شما واژگون شده است. افراد مختلف به شیوه‌های مختلفی عکس العمل نشان می‎دهند. اما تجربه احساسات بسیاری مانند شوک، ترس، غم و اندوه، یاس یا ناامیدی باشد کاملا طبیعی است. ممکن است حتی بدین شکل خود را تسکین دهید که حداقل مشکل بینایی کودکتان به طور جدی مورد توجه قرار گرفته است. همه این احساسات کاملاً شایع هستند و می‌توانند بخشی از فرایندی باشند که طی هفته‌ها و ماه‌های اولیه رخ می‌دهد.
ممکن است شما اتاق مشاوره را در حالت گیجی ترک کنید؛ ممکن است تمام کلماتی که در طول مشاوره به شما گفته شده است را نشنوید؛ ممکن است از خودتان سوال کنید که در آینده چه اتفاقی خواهد افتاد و آینده فرزندتان چیست؛ ممکن است احساسات مختلفی که حداقل انتظار آنها را نداشته‌اید به شما دست بدهد؛ در حالی که کودک شما همچنان به تغذیه، عشق، محبت و امنیت و همچنین انرژی، مراقبت و توجه شما نیاز دارد. اما اولین قدم آن است که اطمینان حاصل کنید که به تمام اطلاعات کمک‌کننده موجود، دسترسی پیدا کرده‌اید.

"کپی فقط با ذکر منبع ولینک بلا مانع است"