درمان یبوست کودکان و نوزادان با اصلاح رژیم غذایی و عادتهای رفتاری

درمان یبوست کودکان و نوزادان

الگوی روده، در کودکان نیز مانند بزرگسالان از کودکی به کودک دیگر متفاوت است. آنچه که برای یک کودک عادی است، ممکن است در کودکی دیگر متفاوت باشد. بسیاری از کودکان 1 تا 2 بار در روز حرکت روده دارند. در کودکان دیگر ممکن است 2 تا 3 روز یا بیشتر قبل از دفع مدفوع وقت ببرد. به عنوان مثال اگر فرزند شما مدفوع عادی و بدون ناراحتی یا درد دارد، احتمالا الگوی روده او هر 3 روز یک حرکت روده است.

کودکان مبتلا به یبوست ممکن است دفع سخت، خشک و دشوار یا دردناکی داشته باشند. دفع ممکن است به صورت روزانه یا در دفعات کمتر رخ دهد. اگرچه یبوست میتواند باعث ناراحتی و درد شود، اما به طور معمول موقتی است و میتواند درمان شود.

فهرست

آیا ممکن است یبوست کودک مزمن شود؟

یبوست معمولا در کودکان اتفاق می‎افتد. با این حال، بسیاری از والدین واقعا برای این وضعیت به دنبال گرفتن مشاوره از پزشک نیستند. یبوست، دفع کم و غیرمداوم مدفوع (حرکات روده) یا دفع مدفوع سخت، خشک و کوچک توصیف می‎شود. یبوست علت بسیار رایج درد و ناراحتی در بچه‎ها است، اما می‎تواند برای بعضی کودکان به یک بیماری مزمن تبدیل شود، و باعث ایجاد محدودیت زیاد برای بچه و والدین گردد.

جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد یبوست کودکان با پزشک متخصص اطفال ملاقات داشته باشید و پاسخ تمامی سوالات خود را دریافت نمایید. برای رزرو نوبت با شماره  03136826450  تماس حاصل فرمایید.

دلایل یبوست در کودکان چیست؟


یبوست معمولا زمانی اتفاق می‎افتد که مدفوع کودک برای مدت طولانی در روده او باقی می‎ماند. دلایل یبوست در کودکان می‎تواند شامل موارد زیر باشد:

دلایل یبوست در کودکان

نادیده گرفتن حرکات روده

بچه ها اغلب به دلیل نگه داشتن مدفوع و کنترل احساس دفع مبتلا به یبوست می‎شوند. هنگامی که یک کودک مدفوع را بیش از حد نگه می‎دارد، روده بزرگ مایع آن را بیش از حد جذب می‎کند و مدفوع او سخت، خشک و دفع آن دشوار می‎شود.

ممکن است کودکان به دلایل زیر مدفوع را نگه دارند:

  • درباره آموزش جزئی کودک برای دفع مدفوع، احساس تنش می‎کنند.
  • از استفاده از توالت عمومی خجالت می‎کشند.
  • نمی‏خواهند زمان خود برای بازی کردن را از دست بدهند.
  • نگرانند که حرکت روده دردناک یا ناخوشایندی داشته باشند.

رژیم غذایی دارای فیبر کم

دلیل رایج دیگر برای یبوست کودکان این است که رژیم غذایی کم فیبری دارند. فیبر غذایی به نرم ماندن مدفوع کمک می‌کند؛ بنابراین وجود آن باعث حرکت نرم‎تر مدفوع در روده کودک می‎شود. مایعاتی مانند آب و آب‎میوه به عملکرد بهتر فیبرها کمک می‎کنند.

رژیم غذایی دارای فیبر کم

داروها

برخی از داروهایی که پزشکان برای درمان سایر مشکلات سلامتی تجویز می‎کنند، می‎تواند باعث یبوست در کودکان شود. داروهایی که باعث ایجاد یبوست در کودکان می‎شوند عبارتند از:

  • آنتی اسیدها – که برای طبیعی کردن اسید معده استفاده می‎شوند
  • ضد کولینرژیک‎ها - برای درمان اسپاسم عضلانی در روده استفاده می‎شوند.
  • مخدرها- برای درمان درد شدید مورد استفاده قرار می‌گیرند.
  • برخی از داروهایی که برای درمان افسردگی مورد استفاده قرار می‎گیرند.

مشکلات سلامتی خاص

مشکلات سلامتی خاص می‌توانند حرکت مدفوع در روده کودک را بسیار کند کرده و باعث رکتوم یا انسداد شود که به یبوست می‌انجامد:

  • بیماری هیرشپرونگ نقص مادرزادی که در آن روده بزرگ، فاقد چند سلول عصبی است. سیگنال‎هایی که عضلات شما را برای راندن مدفوع تحریک می‎کنند از دست می‌روند، بنابراین مدفوع در روده بزرگ باقی می‌ماند و باعث انسداد می‌شود.
  • انسداد هایی که بخشی از دستگاه گوارش در روده (GI) را مسدود می‎کنند.
  • وجود تومور یا باریک شدن خود روده

علائم یبوست در کودکان چیست؟


اگر کودکی دچار یبوست باشد، ممکن است علائم زیر را داشته باشد:

تکان تکان خوردن یا تغییر وضعیت بدن

تکان تکان خوردن یا تغییر حالت بدن می‎تواند نشان دهد که کودک سعی می‎کند مدفوع را نگه دارد یا دچار یبوست شده است. او ممکن است روی پنجه‎های پا بایستد و دوباره روی پاشنه برگردد و مکررا تاب بخورد. ممکن است ماهیچه‌های باسن خود را منقبض کند یا حرکات تند و غیرعادی انجام دهد. والدین و پرستاران کودک اغلب تصور می‎کنند این حرکات روش و تلاشی برای ایجاد حرکت روده است.

درد شکمی و نفخ

ممکن است کودک در شکم خود احساس درد یا نفخ داشته باشد.

وجود مدفوع در لباس زیر کودک

اگر کودکی حرکت روده را به تاخیر می‎اندازد، قطعا حجم زیادی مدفوع در مقعد او باقی می‌ماند.  متخصصان مراقبت‎های بهداشتی این وضعیت را تراکم مدفوع می‌نامند. ممکن است مقداری از این مدفوع نشت کند و لباس زیر کودک را آلوده کند. والدین و پرستاران اغلب به اشتباه این وضعیت را نشانه‌ای از اسهال تلقی می‎کنند.

بی‎اختیاری ادرار

مدفوع درون روده کودک می‌تواند به مثانه او فشار بیاورد. ممکن است این فشار منجر به شب ادراری یا تکرر ادرار روزانه شود که بی‌اختیاری ادرار نامیده می‌شود.

پزشکان از چه آزمایش‌هایی برای تشخیص یبوست در کودکان استفاده می‎کنند؟


پزشک ممکن است از یک یا تعداد بیشتری از آزمایش‌های زیر برای تشخیص یبوست استفاده کند:

آزمایش خون

ممکن است آزمایش خون، وضعیت غیرمعمولی مانند کم خونی را نشان دهد؛ که نشاندهنده این است که یک بیماری منشاء یبوست کودک است.

عکس برداری با اشعه ایکس

ممکن است پزشک برای بررسی مشکلاتی که منجر به یبوست شده‌اند، عکس برداری اشعه ایکس را سفارش کند.

درمان یبوست در کودکان


اغلب، والدین می‌توانند کودکان را در خانه درمان کنند. اگرچه، اگر کودک به درمان جواب نداد باید با پزشک او تماس گرفت. درمان یبوست در کودکان ممکن است شامل تغییراتی در خوردن، رژیم و تغذیه، رفتار، تنقیه و استفاده از مسهل است.

** تنقیه به وارد کردن مایع از طریق مقعد گفته می‎شود که در بهبود یبوست کاربرد دارد

تغییر در خوردن، رژیم و تغذیه

تغییرات در رژیم، تغذیه و خوردن کودک می‌تواند یبوست را درمان کند. این تغییرات شامل موارد زیر هستند:

تغییر در خوردن

  • نوشیدن مایعات در طول روز
  • مصرف بیشتر میوه و سبزیجات
  • مصرف بیشتر فیبرها
  • 50 تا 100 گرم گلابی تازه یا آب سیب (رقیق شده با آب) را امتحان کنید.

تغییرات رفتاری

تغییر الگوی رفتاری کودک درباره داشتن حرکات روده می‌تواند به درمان یبوست کمک کند. می‌توانید با موارد زیر به کودک کمک کنید:

  • کودکان بزرگتر را تشویق کنید، مدت کوتاهی بعد از خوردن وعده غذایی به توالت بروند تا نوعی عادت رفتاری ایجاد کنید.
  • هنگامی که کودک به طور منظم از توالت استفاده می‌کند، برایش یک سیستم تشویقی در نظر بگیرید.
  • تا زمانی که یبوست بهبود می‎یابد، آموزش دسشویی رفتن را لغو کرده و به او استراحت بدهید.

تنقیه و مسهل

برخی کودکان برای بهبود یبوست نیاز به دریافت دارو یا انجام تنقیه دارند. اغلب اوقات، ابتدا پزشک استفاده از تنقیه را توصیه می‌کند. شست و شوی روده کودک با یک مایع تنقیه فشاری یا ملین، با استفاده از یک بطری آبپاش مخصوص، به کودک کمک می‌کند مدفوع را دفع کند.

ممکن است پزشک برای کودک ضدیبوست‌هایی که از طریق دهان دریافت می‎شوند، تجویز کند تا حرکات روده او را عادی کند. ملین یا ضدیبوست روده را تمیز می‌کند و به کودک کمک می‌کند تا حرکات روده داشته باشد. والدین نباید سرخود به کودک مسهل بدهند، مگر آنکه به دستور پزشک انجام شود.

مراقبت‌های خانگی برای بهبود یبوست کودکان و نوزادان


اگرچه مراقبت‌های خانگی می‌توانند موثر باشند، اما این مراقبت‌ها بهتر است زیر نظر پزشک متخصص آموزش داده شوند تا کودک یا نوزاد درد بیشتری را متحمل نشود.

 حرکت دوچرخه پا را روی کودک خود انجام دهید.

حرکت دوچرخه پا

گاهی به حرکت واداشتن جسم کودکتان نیز برای داشتن حرکات روده به او کمک می‌کند. کودک را به پشت، در مقابل خود بخوابانید. پاهای او را بلند کنید و آن‌ها را در یک حرکت چرخه‎ای تکان دهید تا تقلیدی از حرکت پدال زدن دوچرخه باشد. این حرکت باید به آزاد کردن مقداری از فشار بیانجامد و باعث هدایت شدن مدفوع در مسیر درست شود.

برند شیر خشک دیگری را امتحان کنید.

برند شیر خشک

اگر فرزندتان شیر خشک مصرف می‌کند، گاهی تغییر آن تمام کاری است که می‌توانید برای رفع یبوست انجام دهید. هر کودکی نسبت به مواد تشکیل دهنده نوع خاصی از شیرخشک، عکس‌العمل متفاوتی نشان می‌دهد. بنابراین چند برند مختلف، برای یافتن برندی که کودک بهتر با آن خو می‌گیرد را امتحان کنید. بسیاری از برندها گزینه‎هایی با لاکتوز کمتر دارند، که ممکن است فرزند شما بهتر با آن کنار بیاید.

شکم او را ماساژ دهید.

ماساژ شکم

کودکتان را به شکم بخوابانید، انگشتان دست خود را روی ناف او قرار دهید. از حرکت در جهت عقربه ساعت استفاده کنید. شکم کودک خود را در دایره‎های بزرگتر ماساژ دهید. برای اینکه بدانید چه مقدار فشار اعمال کنید از حالات کودک خود کمک بگیرید. اگر گریه و آشوب کرد، دارید بیش از حد فشار وارد می‌کنید.

او را با آب گرم حمام کنید

حمام آب گرم

یک حمام آب گرم، تقریبا هر کسی را تسکین می‎دهد. تصور می‎شود آب گرم به کودک شما کمک ‎کند تا آرام شود، آب گرم به بدن اجازه می‎دهد تا به آنچه که در آن نگه داشته شده است، اجازه دفع شدن بدهد. زمانی که او را خشک می‎کنید، زمان مناسبی برای امتحان کردن تکنیک ماساژ شکم است.

اگر فرزندم دچار یبوست باشد، باید از چه چیزهایی اجتناب کند؟


اگر کودکی یبوست دارد، سعی نکنید به او غذای زیاد بدون فیبر یا با فیبر کم بدهید. غذاهایی مثل:

  • ​پنیر
  • چیپس
  • فست فود
  • بستنی
  • گوشت
  • غذاهای آماده، مانند وعده‎های منجمد و غذاهای اسنک
  • غذاهای فراوری شده، مانند سوسیس یا شام ماکروویو پز شده مانند پیتزا

علائم یبوست مزمن در کودکان


علائم یبوست مزمن در کودکان ممکن است شامل کار نکردن شکم برای چند روز، مدفوع سفت و خشک به همراه خونریزی، کاهش اشتها و تهوع باشد.

درمان یبوست مزمن و شدید در کودکان


  • با پزشک متخصص مشورت کرده تا علت یبوست مشخص شود.
  • استفاده از رژیم غذایی حاوی فیبر و خوردن مایعات کافی توصیه می‌شود. البته هیچ کدام از این موارد نباید به اجبار انجام شود چون تاثیر معکوس دارد.

ماساژ شکم  فعالیت روده را در بدن کودک بهبود می بخشد.

پرسش‌های متداول در مورد یبوست در کودکان


چه موقع باید با متخصص اطفال یا دیگر متخصصان مراقبت‌های بهداشتی تماس بگیرم؟

اگر هیچ کدام از مراقبت‎های خانگی جواب نداد، با پزشک تماس بگیرید. ممکن است او برای کودک، مسهل تجویز کند. نوع مسهل با توجه به سن کودک و مشکل دقیق او می‌باشد. ممکن است نیاز داشته باشید ملاقاتی با پزشک ترتیب دهید.

یبوست چقدر در کودکان رایج است؟

تقریبا 5 درصد مراجعه به متخصص اطفال به دلیل یبوست است. حدود 25 درصد از کودکانی که توسط متخصصین گوارش ویزیت می‌شوند مبتلا به یبوست هستند.

یبوست در کودکان چه عوارض جانبی دارد؟

یبوست می‌تواند منجر به مشکلات سلامتی مانند تراکم مدفوع، شکاف مقعدی یا پرولاپس مقعدی شود.

چگونه می‌توان از یبوست جلوگیری کرد؟

از آنجا که الگوهای روده کودکان متفاوت است، با الگوهای عادی روده کودک خود آشنا شوید. به اندازه و غلظت معمول مدفوع او توجه داشته باشید. این امر در تعیین زمان بروز یبوست و چگونگی مناسب‌ترین درمان، به شما و دکتر فرزندتان کمک خواهد کرد. اگر کودک شما هر چند روز یک بار، حرکات طبیعی روده‌ای نداشته باشد، یا هنگام دفع مدفوع احساس ناراحتی می‌کند، ممکن است به ایجاد عادات مناسب روده نیاز داشته باشد.

آیا شربت انجیر برای درمان یبوست نوزاد یا کودک توصیه می شود؟

بسته به سن و میزان یبوست کودک،این درمان می‌تواند برای فرزند شما مناسب باشد. اما بهتر است قبل از مصرف حتما با پزشک متخصص مشورت نمایید.

برای کودک دوماهه‌ام که مبتلا به یبوست شده است، چه کاری می‌توانم انجام دهم؟

نوزادان دو ماهه الگوهای روده‌ای متفاوت دارند (چند بار در روز تا یک بار در هر سه یا چهار روز) و مدفوع آنها می‌تواند بسته به آنچه که می‌خورند (شیر خشک، شیر مادر و / یا جامدات) سخت، نرم و یا حتی مایع باشد. اضافه کردن آب آلو بخارا یا شربت کارو به شیر خشک گاهی اوقات باعث بهتر شدن آن‌ها می‌شود.

چه درمانی برای یبوست نوزاد 5 ماهه توصیه می شود؟

اگر کودک برای 3-5 روز مدفوع نداشته باشد، طبیعی است، مگر اینکه کودک احساس درد کرده و شروع به گریه کند. والدین می‎توانند از آب سیب رقیق شده با آب استفاده کنند. می‌توانند شربت گریپ واتر نیز به او بدهند. اگر کودک کمتر از غلات تغذیه می‌کند، این شربت می‎تواند مفید باشد. برنج و بلغور جو دوسر، یبوست کودک را متوقف می‎کند.

یبوست نوزادان شیرخشکی چکونه درمان می شود؟

در صورتي كه تغذيه كودك از شير مادر به شير خشک تغییر کند ، بهتر است با نظر پزشك مقدار آب آن را افزايش دهيد .