درمان هیپوتونی یا کشیدگی و ضعف عضلات کودکان و نوزادان چیست؟

هیپوتونی

هیپوتونی اصطلاحی پزشکی است که برای زمانی که کشش یا کشیدگی عضلات کاهش می یابد این اصطلاح بیان می شود.بسیار مهم است که به تفاوت کشش عضلات و قدرت عضلات توجه داشته باشیم. می توان عضلاتی قوی با کشش پایین داشت، با این حال در کودکان عضلات با کشش کم و هم چنین ضعیف هستند. قدرت عضله به خواص فیزیکی عضله اشاره دارد، در حالی که کشش عضله در هنگام استراحت به مقدارکشش در عضله اشاره دارد. ما می توانیم به میزان زیاد قدرت عضلانی خود را کنترل و اصلاح کنیم، در حالی که کشش به طور عمده توسط عصب تعیین می شود و به طور کلی از کنترل آگاهانه ی ما خارج است. تأثیرات بلند مدت هیپوتونی بر رشد کودک به شدت آن و همچنین ماهیت اتیولوژی ( دلایل) بستگی دارد. برخی از این اختلالات دارای درمان پزشکی خاصی هستند، اما درمان اصلی برای اکثر کودکان مبتلا به ضعف عضلانی مادرزادی در واقع ورزش درمانی و کار درمانی است.

هیپوتونی، و یا ضعف کشش عضلانی ، معمولا در هنگام تولد یا در دوران کودکی تشخیص داده می شود. اگر نوزاد شما مبتلا به هیپوتونی باشد، ممکن است در هنگام تولد این بیماری را داشته و قادر به خم کردن زانو و آرنج خود نباشد. کودک شما ممکن است در طول رشد خود همچنان به مبارزه با تغذیه و مهارت های حرکتی مشغول باشد.بسیاری از بیماری ها و اختلالات مختلف باعث علائم هیپوتونی می شوند که به راحتی قابل تشخیص است زیرا بر قدرت عضلانی، اعصاب حرکتی و مغز تاثیر می گذارد. با این حال، تشخیص بیماری یا اختلال باعث مشکل روبرو است. هیپوتونی ممکن است در هنگام تولد تشخیص داده شود. در برخی موارد، ممکن است وضعیت فرزندتان را تا زمانی که بزرگتر می شود تشخیص ندهید.

تشخیص بیماری هیپوتونی یا ضعف عضلانی کودک به سادگی انجام نمی گیرد، بنابراین بهتر است با پزشک متخصص اطفال مشورت نمایید.جهت کسب اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت در کلینیک من و کودکم شماره های  03136826450  تماس حاصل فرمایید.

علل هیپوتونی


هیپوتونی می تواند توسط اشکال در سیستم عصبی و یا سیستم عضلانی ایجاد گردد که گاهی اوقات نتیجه یک آسیب، بیماری یا اختلال ارثی است و گاهی اوقات علت آن هرگز شناسایی نمی شود. بعضی از بچه ها با هیپوتونی متولد می شوند که به علل جداگانه ای وابسته نیست. این هیپوتونی خوش خیم مادرزادی نامیده می شود. ورزش، کار درمانی، و گفتار درمانی می تواند به بدست آوردن کشش عضلانی کمک کند و با پیشرفت همراه باشد. برخی از کودکان مبتلا به هیپوتونی مادرزادی خوش خیم دچار تاخیر در رشد یا ناتوانی در یادگیری هستند. این معلولیت ها ممکن است در دوران کودکی ادامه یابد.هیپوتونی می تواند ناشی از عواملی باشد که بر مغز، سیستم عصبی مرکزی یا عضلات تاثیر می گذارند. این شرایط عبارتند از:

  • فلج مغزی
  • آسیب مغزی، که موجب فقدان اکسیژن هنگام تولد می شود.
  • دیستروفی عضلانی

در بسیاری از موارد، این بیماری های مزمن نیاز به مراقبت و درمان طولانی مدت دارند.ضعف عضلانی همچنین می تواند به علت شرایط ژنتیکی باشد. این شرایط عبارتند از:

  • سندروم داون
  • سندروم پرادر ویلی
  • سندروم تای ساکس
  • ترایزومی 13

کودکان مبتلا به سندرم داون و سندرم پرایدر ویلی اغلب درمان می شوند. کودکان مبتلا به بیماری تای ساکس و ترایزومی 13 معمولا زندگی کوتاهی دارند.به ندرت، هیپوتیونی ناشی از عفونت های بوتولیسم یا تماس با سم است. با این حال، پس از بهبودی، هیپوتونی از بین می رود.

علائم هیپوتونی


با توجه به علت اصلی، هیپوتیونی در هر سنی ممکن است ایجاد شود. نشانه های هیپوتونی در نوزادان و کودکان عبارتند از:

  • ضعف و عدم کنترل سر
  • تاخیر در پیشرفت مهارت های حرکتی هم چون چهار دست و پا رفتن و..
  • تاخیر در انجام مهارت های با ظرافت مانند در دست گرفتن مداد

علائم هیپوتونی در گروه های سنی مختلف عبارتند از:

  • کاهش کشش عضلانی
  • کاهش قدرت عضلانی
  • رفلکس های( عکس العمل) ضعیف
  • انعطاف پذیری بالا
  • مشکلات گفتاری
  • کاهش فعالیت
  • عدم تعادل در نشستن یا ایستادن

تشخیص های متفاوت


هر گونه علت غیر اصلی که ممکن است به عنوان هیپوتونی ارائه شوند را باید رد کرد. برخی از این شرایط ممکن است نیاز به مداخله فوری پزشک داشته باشد.

سابقه ی خانوادگی و اطلاعات دقیق بیمار

جزئیات بارداری، زایمان و دوره پس از زایمان بسیار مفید هستند. هر گونه سابقه خانوادگی و عواملی که مانند هیپوتونی وجود دارند نیز با اهمیت هستند.

تشخیص پیشرفته

برای درک به دست آوردن عامل اولیه ی ایجاد کننده، معانی حرکات و رفتارهای فیزیکی اجتماعی و عاطفی کودک باید بررسی شوند.

معاینه بدنی

شامل کشش عضلانی، رفلکس عصبی، قدرت عضلانی، کنترل موضعی، شلی مفصل، پاسخ های محافظتی و واکنش های تعادلی  می باشد.

هیپوتونی در گروه های سنی مختلف


بیماری هیپوتونی در گروه های سنی مختلف با علایم متفاوتی خود را نشان می دهند:

نوزادان و کودکان

این گروه از کودکان ممکن است بتوانند سر خود را کنترل کنند. ممکن است این نوزادان از دستان شما لیز بخورند ونتوانید به خوبی آن ها را در آغوش بگیرید وهنگام نگه داشتن بدنشان را صاف نگه دارند. هنگامی که نوزادان مبتلا به هیپوتونی را به پشت می خوابانید، اغلب بازوها و پاهایشان باز و آویزان است و نمی توانند خم کنند و گاهی اوقات در هنگام قرار دادن روی شکم وزن بدن را تحمل می کنند که باید در حالت مناسب و با احتیاط در حالت نشسته و یا ایستاده اینگونه کودکان را قرار داد.

کودکان در گروه سنی پایین تر

در این کودکان ضعف عضلانی ممکن است تمایل به بیش از حد به جلوقرار گرفتن بدن در هنگام نشستن، داشته باشند، عدم قرار دادن عضلات تنه برای نگه داشتن آنها بصورت قائم و صاف دارد. این کودکان ممکن است به حالت حرف w بنشینند برای اینکه بتوانند روی قسمت نشیمن بدون استفاده از عضلات داخلی و خارجی خود قرار بگیرند. کودکان مبتلا به ضعف کشش عضلانی ممکن است تاخیر در نشان دادن حرکات ناگهانی داشته و دشواری در یادگیری چرخیدن، نشستن، چهار دست و پا رفتن و راه رفتن مستقل داشته باشند.

کودکان در گروه سنی بالاتر

کودکان بزرگتر مبتلا به هیپوتونی ممکن است موارد کمی در فعالیت های مدرسه و فعالیت های اضافی فوق برنامه شرکت کنند و در طول انجام فعالیت ها تحمل پایین و فعالیت های بدنی کمی نشان دهند. ممکن است به راحتی خسته شوند و با حرکات و کارهای دشوارتر، خسته تر شوند و توانایی کمی داشته باشند. کودکان با هیپوتونی ممکن است در کلاس درس، با وجود توانایی های خود، مبارزه کنند. نشستن برای مدت زمان طولانی روی نیمکت یا انجام فعالیت های زیاد ممکن است برایشان سخت باشد هم چنین ممکن است براحتی به دلیل استرس فیزیکی تمرکزشان را از دست بدهند.

روش های درمان


روش های درمان

  • صبور باشید: از آنجا که کودکان مبتلا به هیپوتونی اغلب فورا پاسخ به محرک نشان نمی دهند، درمانگر و فردی که از کودک مراقبت می کند تمایل دارند تا آنچه کودکان انجام می دهند و فعالیت های دیگر متمرکز شوند. صبور بودن بسیار با اهمیت است، با صرف زمان کافی و مناسب، کودک قادر خواهد بود در بعضی از زمینه ها به هدف برسد.
  • توالی رشد را دنبال کنید: کودکان مبتلا به هیپوتونی اغلب  در واکنش به عوامل محرک مبارزه می کنند. اجازه دهید کودک همه ی تجربیات مرحله رشد را پشت سر بگذارد و بدون توجه به سن درمانی این روند را طی کند.
  • اصلاح هم ترازی: پایه حمایت و پشتیبانی درست و هماهنگ در تمام مراحل تکاملی و رشد را ایجاد کنید. اگر کودک نشسته است، قبل از شروع فعالیت اطمینان حاصل کنید که لگن در موقعیت مناسب قرار دارد. اگر ایستاده ، اطمینان حاصل کنید که پاها به درستی تراز شده و وزن بطور مساوی روی دو پا قرار دارد که به عضلات عملکردی و جلوگیری از عوارض وارده کمک می کند.
  • مرحله ای کردن فعالیت ها: سعی نکنید کودکان را با حرکات ناگهانی وحشت زده کنید، آن ها را هل داده یا بکشید. اجازه دهید کودک خود را آماده کند تا بتواند کار خود را با حداکثر توان به نتیجه برساند.
  • کاهش حمایت به مرور زمان: در شروع فعالیت مراقب کودک باشید و به مرور و با پیشرفت کودک می توانید کم تر از نزدیک مراقب بوده و کمی دورتر او را کنترل کنید. هنگام کنترل موضعی، از پشت، کمر و شانه مراقب باشید و به آرامی شروع به فعالیت و تقویت کودک کنید، در ادامه، اجازه دهید کودک به استقلال بیشتری دست یابد و دورادور او را کنترل کنید.

ایده های فعالیت


درمان فیزیکی برای درمان این بیماری بسیار موثر است. در زیر چند نمونه از این حرکات اشاره شده است. توصیه می شود آموزش این حرکات زیر نظر پزشک متخصص اطفال صورت گیرد.

استفاده از توپ برای درمان( توپ درمانی)

توپ درمانی

  • افزایش درخواست کودک برای انجام فعالیت و مانع از افتادن کودک
  • آسان کردن کنترل محرک
  • افزایش قدرت عضلات
  • آسان کردن تغییر حالت کودک
  • پاسخ کودک به محرک ها
  • تمرین واکنش های صحیح و پاسخ های حفاظت شده

 موقعیت هایی برای رشد کودک

حالت دمر

  • حالت دمر:  بکارگیری حرکاتی برای فعال کردن کودک، وزن را روی کل بدن به طور یکسان انداختن و با کمک اندام های بالایی تنه انجام می گیرد.

1ایستادن روی زانو

  • ایستادن روی زانو: استفاده از لگن برای حفظ وزن کودک در قسمت پایینی بدن، برای فعال کردن عضلات تنه و استفاده از این روش برای کمک به ایستادن بدون استفاده از اندام فوقانی بدن است.

صندلی مکعب

  • صندلی مکعب : یک سطح عالی برای تمرین موقعیت زانو بلند یا همان ایستادن روی زانو است.

 ماساژ 

استفاده از ماساژ

  • با کمک عضلات در حین درمان، می توانیم به آگاهی کودک کمک کنیم و قدرت ابتکار او را ارتقا بخشیم.
  • ماساژ دادن می تواند باعث فعالیت عضلات و مفاصل نگهدارنده شود.
  • ماساژ با فشار کم همچنین به فعال شدن عضلات، افزایش رشد استخوان و کانی سازی( ساخته شدن مواد معدنی مورد نیاز بدن) به کودکان مبتلا به هیپوتونی، کمک می کند.

تشویق کودک به انجام بازی های فعال

تشویق کودک به انجام بازی های فعال

  • بازی دو طرفه (ترویج استفاده از هر دو طرف بدن به صورت یکسان)
  • موسیقی یک عامل تحریک کننده عالی است، تخم مرغ های شانسی که با تکان دادن سرو صدایی ایجاد می کنند ابزاری بسیار عالی برای تشویق کودکان است.
  • عبور از موانع

تونل بازی

  • تونل بازی همیشه یک راه سرگرم کننده برای افزایش استحکام، برنامه ریزی برای عامل محرک و سر سختی است.
  • بالا و پایین رفتن( هدف فعال سازی عضلات است)

گام های سبک و کوتاه

  • بکارگیری گام های سبک و کوتاه برای تمرین بالا و پایین رفتن و کوهنوردی است.
  • فعالیت هایی را که علاقه مند به انجام آن ها هستند و با آن ها تشویق می شوند را پیدا کنید. این که این فعالیت ها شنا، اسب سواری، دوچرخه سواری، رقص و...هستند فرقی نمی کند، بازی باید فعالیت روزانه ی تمام کودکان باشد.