درمان رفلاکس(اسید) معده در نوزادان با علائم استفراغ مکرر و کاهش وزن

خارج شدن مقداری بزاق از دهان نوزادان پس از هر وعده‌ی غذایی امری طبیعی است که به آن ریفلاکس معده یا GER گفته می‌شود. ولی استفراغ کردن مکرر به همراه ناراحتی به هنگام غذا خوردن و یا کاهش وزن ممکن است به علت یک عارضه‌ی جدی‌تر به نام بیماری ریفلاکس معده (GERD) ایجاد شده باشد. هردوی GER و GERD می‌توانند سبب حرکت رو به بالای محتویات معده ازجمله اسید به داخل مری شده که در برخی از موارد این مواد از دهان خارج می‌شوند. در اکثر موارد این بالا آوردن به طور مکرر اتفاق می افتد. تفاوت بین این دو عارضه با شدت و مدت زمان آن‌ها مشخص می‌شود.
کودکان مسن‌تر ممکن است به GERD نیز مبتلا باشند.

عوارض ریفلاکس اسید در کودکان
ریفلاکس اسید شدید و درمان نشده ممکن است در نهایت منجر به مشکلات زیر شود.

  • بیماری ریفلاکس معده (GERD) یک عارضه‌ی مزمن است. کودک علائم حادی را نشان خواهد داد که به سادگی از بین نخواهند رفت.
  • ازوفاژیت به جریان یافتن مکرر اسید در مری گفته می‌شود که منجر به آسیب دیدن پوشش داخلی آن شده و تورم و التهاب ایجاد می‌کند. مری در این حالت نسبت به عفونت آسیب پذیر شده و در زمان پایین رفتن غذا از لوله‌ی گوارشی، فرد احساس ناراحتی می‌کند.
  • محتویات مایع درون معده ممکن است از مری خارج شده و به داخل نای (لوله‌ی هوا) وارد شوند. از آن جایی که نای به برونشیول های درون ریه ختم می‌شود، این مشکل سبب پر شدن ریه از مایعات خواهد شد. این مایع ممکن است توسط باکتری‌ها عفونی شده و درنهایت منجر به یک بیماری شدید مثل ذات الریه شود.
  • رژیم غذایی کودک ممکن است تحت تأثیر ریفلاکس معده قرار گرفته و کودک دچار سوء تغذیه شود. کودکان مبتلا به ریفلاکس شدید معده نسبت به کودکان دیگر با سرعت کمتری رشد کرده و قد و وزن آن‌ها دیرتر افزایش پیدا می‌کند. این کودکان ممکن است دستگاه ایمنی ضعیفی نیز داشته باشند.

ریفلاکس عادی معده عوارض و عواقب مهمی نخواهد داشت. با این حال ممکن است والدین بخواهند روش‌های درمانی خانگی را امتحان کنند.دکتر پریسا ایروانی پس از تشخیص بیماری معده اسیدی و یا ریفلاکس معده در کودکان مؤثرترین شیوه‌های درمانی را به مادران توصیه می‌کنند.

برای کسب اطلاعات بیشتر و یا رزرو نوبت با شماره تلفن‌های  03136826450  تماس حاصل فرمایید.

چه عواملی منجر به ریفلاکس معده در نوزادان می‌شوند؟


در اکثر مواقع، وقوع ریفلاکس در کودکان به دلیل ناموزون بودن راه‌های گوارشی می‌باشد. بسیاری از نوزادان مبتلا به این عارضه ازنظرات دیگر سالم هستند. البته کودکانی هم وجود دارند که ممکن است ازنظر عصبی، مغزی و عضلانی مشکلاتی داشته باشند. بر اساس یافته‌های موسسه‌ی ملی بیماری‌های گوارشی آمریکا، اصلی‌ترین دلیل ریفلاکس معده عدم تکامل کافی دستگاه گوارشی نوزاد است که تا اولین تولد وی این مشکل به خودی خود برطرف خواهد شد.
در کودکان مسن‌تر، علل بیماری ریفلاکس معده معمولاً با بزرگسالان یکی است. همچنین، کودکان مسن‌تر در صورتی که در زمان نوزادی سابقه‌ی ریفلاکس معده داشته‌اند، حال در خطر بیشتری برای ابتلا به بیماری ریفلاکس معده قرار دارند. هر عاملی که منجر به شل شدن دریچه‌ی بین مری و معده (اسفنکتر تحتانی مری) شده و یا فشار زیر این دریچه را افزایش دهد می‌تواند به بروز بیماری ریفلاکس معده کمک کند.
عوامل خاصی نیز می‌توانند به بروز این عارضه کمک کنند مثل اضافه وزن، خوردن بیش از اندازه، مصرف غذاهای تند و سرخ شده، نوشیدن کافئین و نوشیدنی‌های گازدار و همچنین برخی از داروها. همچنین به نظر می‌رسد که این بیماری یک عامل تحریک کننده‌ی وراثتی نیز داشته باشد که در برخی از خانواده‌ها وجود دارد.

علائم ریفلاکس معده در نوزادان چیستند؟


با وجود اینکه علائم این عارضه ممکن است در افراد مختلف متفاوت باشند، تعدادی از علائم اصلی آن در زیر آورده شده‌اند:
شایع‌ترین علائم ریفلاکس اسید معده در نوزادان عبارت‌اند از:

  • استفراغ مکرر
  • سرفه‌ی مکرر و خس خس سینه
  • امتناع از غذا خوردن و یا ناراحتی به هنگام غذا خوردن (سرفه کردن و گیر کردن غذا در گلو)
  • سوزش سر دل، گاز، دل‌درد یا دل پیچه (گریه کردن و ناراحت بودن مکرر) که پس از غذا خوردن ایجاد شود.
  • برگرداندن غذا و قورت دادن دوباره‌ی آن
  • احساس طعم ترشی در دهان به خصوص به هنگام صبح

بسیاری از علائم دیگر نیز بعضاً به بیماری ریفلاکس معده ربط داده می‌شوند ولی در اکثر اوقات نمی‌دانیم آیا ریفلاکس آن‌ها را ایجاد کرده یا خیر. ازجمله دیگر مشکلات در کودکان و نوزادان که بعضاً به این عارضه ربط داده می‌شوند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

ریفلاکس اسید در نوزادان چگونه تشخیص داده می‌شود؟


در واقع دو نوع ریفلاکس معده برای نوزادان وجود دارند: ریفلاکس اسید و ریفلاکس اسید خاموش. ریفلاکس اسید در نوزادان معمولاً منجر به استفراغ‌های منظم و گریه‌های شدید می‌شود ولی ریفلاکس خاموش علائم کمتری خواهد داشت. بوی ترش دهان، سکسکه و گرفتگی‌های فیزیکی و ناراحتی جسمانی ازجمله علائم شایع هستند. خوشبختانه پزشکان می‌توانند تفاوت بین ریفلاکس اسید خاموش و معمولی را تشخیص دهند. البته برخی از پزشکان ممکن است انجام آزمایشات زیر را توصیه کنند:

  • آزمایش خون. برخی از پزشکان نشانه‌های مختلفی را در خون بررسی می‌کنند تا ببینند آیا مشکلات مربوط به غذا خوردن منشأ دیگری مثل کم خونی و یا عفونت دارد یا خیر.
  • اولتراسوند. دستگاهی که از امواج صوتی با فرکانس بالا استفاده می‌کند برای تصویرسازی از بخش بالایی دستگاه گوارش مورد استفاده قرار می‌گیرد تا در صورت وجود انسداد یا موارد غیرعادی، پزشک از آن‌ها آگاه شود.
  • آزمایش خوردن باریم یا upper GI. به کودک باریم برای نوشیدن داده می‌شود که این ماده دیواره‌های مری، معده و بخش فوقانی روده‌ی باریک را می‌پوشاند. باریم یک مایع گچ مانند سفید است که برای مشخص کردن هرگونه انسداد یا مورد غیرعادی در لوله‌ی گوارشی در حین عکس برداری با اشعه‌ی ایکس مورد استفاده قرار می‌گیرد.
  • آزمایش pH. یک لوله‌ی بلند و باریک که دستگاه خاصی (پروب) در سر آن قرار دارد وارد دهان شده و در بخش تحتانی مری قرار داده می‌شود. این دستگاه سطح اسید معده‌ی کودک را سنجیده و مشکلات تنفسی را نیز در صورت وجود مشخص می‌کند. این آزمایش به شدت تهاجمی بوده و کودک برای انجام آن باید بستری شود.
  • آندوسکوپی بخش فوقانی لوله‌ی گوارش. این تست با استفاده از یک اندوسکوپ (لوله‌ی باریک و انعطاف پذیر که در سر خود دارای دوربین و چراغ می‌باشد) انجام می‌شود و به پزشک این اجازه را می‌دهد تا به طور مستقیم به درون مری، معده و بخش فوقانی روده‌ی باریک نگاه کند.
  • از آن جایی که اکثر این آزمایشات تهاجمی بوده و یا عوارض جانبی مخصوص به خود را دارند (آیا تا به حال سعی کرده‌اید رگ نوزاد را بگیرید؟) بهتر است قبل از انجام آن‌ها و البته با تأیید پزشک، بسته به علائم نشان داده شده توسط کودک، وی را مورد درمان قرار دهید و ببینید آیا بهبودی پیدا می‌کند یا خیر.

رویکرد عمومی به ریفلاکس اسید در نوزادان


بسیاری از پزشکان استفاده از داروهای مخصوص برای کاهش میزان اسیدی بودن معده‌ی نوزاد را توصیه می‌کنند که بدین ترتیب می‌توانید مقداری از علائم اولیه‌ی عارضه را کاهش دهید. برای مثال می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • داروهای ضد اسید مثل میلانتا و مالوکس
  • مسدود کننده‌های هیستامین-2 مثل آکسید، پپسید، تاگامت یا زانتاک
  • محدود کننده‌های پمپ پروتون مثل نکسیوم، پریلوسک یا پرواسید.

عجیب است بدانید که بسیاری از نوزادان مبتلا به ریفلاکس معده در واقع اسید کافی در معده‌ی خود تولید نمی‌کنند و دلیل مشکل آن‌ها، ضعف در گوارش است. با استفاده از این داروها ممکن است شما بتوانید به صورت موقتی علائم عارضه را از بین ببرید ولی مشکل بزرگ‌تر و طولانی مدت تری ایجاد خواهید کرد.

در واقع، داروهای محدودکننده‌ی اسید در مورد ریفلاکس ساده‌ی معده‌ی نوزادان توصیه نمی‌شوند. و کودکانی که از نظرات دیگر سالم هستند در صورت استفاده از این داروها در خطر بیشتری برای ابتلا به انواع عفونت‌های گوارشی و تنفسی قرار می‌گیرند. به‌علاوه، استفاده‌ی طولانی مدت از محدود کننده‌های پمپ پروتون منجر به مشکلات مربوط به جذب آهن و کلسیم در نوزادان می‌شود.
باید راه بهتری وجود داشته باشد. و خوشبختانه روش‌های درمانی طبیعی متعددی برای ریفلاکس معده‌ی نوزادان وجود دارند که به هزاران نوزاد کمک کرده‌اند.

روش‌های درمانی طبیعی برای ریفلاکس اسید در نوزادان


کارهایی که مادر می‌تواند برای فرزند خود انجام دهد عبارت‌اند از:

کار بدنی انجام دهید

برای کمک به نوزادان در مقابله با علائم ریفلاکس معده، باید تعدادی از تمرینات حرکتی اولیه را انجام دهید. این تمرینات به تقویت گوارش کمک می‌کنند. ناگفته نماند که شما نباید تا 30 دقیقه پس از تمرین دادن کودک، به او غذا بدهید و همچنین به‌هیچ‌وجه بلافاصله پس از غذا خوردن، کودک خود را تمرین ندهید.
تمریناتی که بر روی نفخ و گاز تمرکز می‌کنند مثل پای دوچرخه یا فشار با زانو ازجمله بهترین انتخاب‌ها می‌باشند.

  • کودک خود را در موقعیت خوابیده قرار دهید.
  • پاهای وی را با دست خود در موقعیت نیمه خمیده نگه دارید.
  • به آرامی پاهای نوزاد را طوری حرکت دهید که انگار کودک شما در حال دوچرخه زدن می‌باشد.
  • این تمرین را در برخی از مواقع روز به مدت 10 دقیقه انجام دهید.

کودک خود را به هنگام غذا خوردن بالا نگه دارید

با وجود اینکه استفاده از بالش مخصوص به هنگام غذا دادن به کودک گزینه‌ی خوبی به نظر می‌رسد، بهتر است وی را به حالت مستقیم و رو به بالا نگه دارید. این کار باعث می‌شود تا شیر مستقیماً به داخل معده رفته و در مری تجمع پیدا نکند. در صورتی که از شیشه شیر استفاده می‌کنید می‌توانید کودک را مقداری بر روی سینه‌ی خود تکیه دهید و یا اجازه دهید او در حالت ایستاده غذا بخورد. بالش‌های نعل اسبی مخصوص می‌توانند پس از غذا خوردن به کودک کمک کنند تا در موقعیت ایستاده قرار بگیرد. این کار به رفع علائم ریفلاکس اسید کمک می‌کند.

کودک را پس از غذا خوردن حداقل به مدت 30 دقیقه در حالت ایستاده نگه دارید

برای آسانی بیشتر شما می‌توانید کودک خود را در گهواره‌ی مخصوص قرار داده و یا در حالی که در خانه قدم می‌زنید او را در آغوش خود نگه دارید. اگر کودک پس از غذا خوردن نیاز به خواب داشت، حتماً او را به حالت ایستاده بخوابانید تا خطر ریفلاکس معده کاهش یابد.

رژیم غذایی مادر شیرده

اگر ب کودک خود شیر می‌دهید، همین حالا تمامی محصولات لبنی را کنار بگذارید. این کار سخت است ولی می‌تواند اثر بسیار قابل توجهی داشته باشد. با انجام این کار، علائم ریفلاکس معده‌ی برخی کودکان به طور کامل از بین می‌رود. لبنیات به دلیل دارا بودن برخی پروتئین‌ها می‌تواند مشکل ساز باشد و باعث ناراحتی در دستگاه گوارش رشد نیافته‌ی کودک شود. حتماً قبل از تصمیم گیری در مورد مقصر بودن یک ماده‌ی غذایی در ریفلاکس معده‌ی نوزاد، یک ماه آن را به طور کامل کنار بگذارید و اثر این کار را مشاهده کنید. ازجمله خوراکی‌های دیگر که ممکن است باعث ایجاد مشکل شوند می‌توان به گندم، گلوتن، مرکبات، قهوه، مغزیجات، تخم مرغ و سویا اشاره کرد که کنار گذاشتن این خوراکی‌ها می‌تواند به کودک شما در رهایی از ریفلاکس معده کمک کند.

پروبیوتیک های مخصوص

با وجود اینکه پزشکان معمولاً مصرف مکمل توسط نوزادان را توصیه نمی‌کنند، مواردی وجود دارند که این مکمل‌ها می‌توانند تا حد زیادی مؤثر باشند به خصوص در مورد ریفلاکس اسیدی معده. شما می‌توانید یک پروبیوتیک با فرمول مخصوص کودکان را به فرزند خود بدهید. آل رویتری یکی از مکمل‌های پروبیوتیک است که شواهد نشان می‌دهند این مکمل می‌تواند میزان گریه در کودکان مبتلا به کولیک پس از شیر خوردن را تا 50 درصد کاهش دهد. تصور می‌شود که این مکمل‌های پروبیوتیک می‌توانند گوارش در کودک را تقویت کرده و به طور طبیعی جلوی بسیاری از ریفلاکس های معده را بگیرند. شما می‌توانید مقداری از این مکمل را در شیر مادر و یا شیرخشک مخلوط کرده و آن را با استفاده از قاشق یا سرنگ به فرزند خود بدهید. حتی می‌توانید مقداری از این پودرهای پروبیوتیک را با شیر مادر مخلوط کرده و به آن اجازه دهید به مدت یک شب تخمیر شود تا ماست با شیر مادر تهیه شود.

روش‌های درمانی هومئوپاتی

یکی از داروهای استفاده شده در هومئوپاتی Nat Phos 6X نام دارد که تأثیر قابل توجهی خواهد داشت. این دارو یک نمک طبیعی سلول است که بدن آن را به طور طبیعی برای کمک به گوارش تولید می‌کند و ممکن است در نوزادان مقدار آن کافی نباشد. شما می‌توانید نصف هر قرص را در شیر مادر حل کرده و پس از غذا خوردن کودک، آن را با استفاده از سرنگ به کودک خود بدهید. (همچنین می‌توانید قرص را در زیر زبان نوزاد قرار دهید تا حل شود) در طی یک روز، کودک شما بسیار خوشحال‌تر بوده و گرفتگی‌های عضلانی وی از بین می‌روند. استفاده از این دارو را ادامه دهید. (نصف یک قرص حل شده در شیر پس از هر وعده‌ی غذایی و حداکثر 6 قرص در روز برای کودکان زیر 3 ماه. در مورد مناسب بودن این روش برای کودک خود می‌توانید با پزشک مشورت کنید.)

بابونه

بابونه یکی دیگر از روش‌های درمانی طبیعی و مؤثر برای ریفلاکس معده‌ی نوزاد می‌باشد. مواد ضد اسپاسم و آرام بخش درون این گیاه به گوارش نوزاد کمک کرده و درد کولیک را از بین برده و وی را آرام می‌کنند.

  • نصف قاشق چای خوری گل بابونه‌ی خشک را درون یک فنجان آب داغ بریزید.
  • با یک دستمال آن را پوشانده و بگذارید تا به مدت 10 دقیقه دم بکشد.
  • تفاله‌ی بابونه را خارج کرده و بگذارید تا دم‌نوش شما سرد شود.
  • روزانه یک تا دو قاشق چای خوری از این دم‌نوش را به کودک خود بدهید.
  • مادران شیرده نیز باید روزانه دو تا سه فنجان چای بابونه مصرف کنند.

روغن نارگیل برای از بین بردن ریفلاکس اسید

محتویات ضدالتهاب روغن نارگیل به از بین رفتن ریفلاکس معده کمک می‌کنند. این ماده همچنین سطح لوله‌ی گوارش را روان کاری کرده و عملکرد آن را بیش از پیش تقویت می‌کند. لاریک اسید که یک اسید چرب ضد میکروب قدرتمند در روغن نارگیل است، از دستگاه ایمنی نوزادان محافظت می‌کند.

  • نصف قاشق یا یک قاشق چای خوری روغن نارگیل خالص را به یک نوشیدنی گرم و یا غلات اضافه کنید و سپس آن را به کودک خود بدهید.
  • این کار را 2 تا 3 مرتبه در روز انجام دهید.

مادران شیرده باید روزانه 2 قاشق چای خوری روغن نارگیل مصرف کنند تا دستگاه ایمنی بدن کودک آن‌ها تقویت شود. به‌علاوه می‌توانید روغن نارگیل و روغن زنجبیل را به طور برابر با هم مخلوط کرده و آن را به مدت یک دقیقه در جهت عقربه‌های ساعت بر روی شکم کودک خود بمالید. این کار را چند مرتبه در روز انجام دهید.

سرکه‌ی سیب

استفاده از سرکه‌ی سیب یک روش درمانی مؤثر برای نوزادانی است که به ریفلاکس اسیدی معده مبتلا هستند. این ماده به متعادل کردن سطح اسید در معده کمک می‌کند که این کار باعث راحت‌تر شدن هضم غذاها و جلوگیری از بازگشت محتویات معده به دهان می‌شود. این ماده همچنین می‌تواند دستگاه ایمنی بدن نوزاد را تقویت کرده و از بیمار شدن مکرر وی جلوگیری کند.

  • یک‌چهارم قاشق چای خوری سرکه سیب خام و صاف نشده را به یک لیوان آب ولرم اضافه کنید.
  • در فاصله‌های زمانی منظم، چند قاشق از این محلول را به کودک خود بدهید.
  • برای کودکان با سن بیشتر از 45 روز می‌توانید برای ایجاد طعم و همچنین مزایای گوارشی، مقداری عسل به این محلول اضافه کنید.

آیا پزشکان برای درمان بیماری ریفلاکس اسیدی معده در نوزادان و کودکان از عمل جراحی استفاده می‌کنند؟


انجام عمل جراحی معمولاً برای درمان ریفلاکس معده در نوزادان و کودکان لازم نیست. در زمان نیاز، رایج‌ترین عمل جراحی انجام شده فاندوپلیکاسیون (تا زدن بالای معده) می‌باشد. در طول این عمل جراحی، بخش فوقانی معده دور مری پیچیده شده و یک حلقه را در دور آن تشکیل می‌دهد که باعث می‌شود در زمان انقباض معده، مری نیز منقبض شده و بسته شود. این عمل از وقوع ریفلاکس و خارج شدن محتویات معده جلوگیری می‌کند.
این عمل معمولاً مؤثر است ولی بدون خطر نیز نخواهد بود. می‌توانید خطرات و مزایای هر عمل جراحی را از پزشک کودک خود بپرسید.