درمان دندان‌قروچه در کودکان ناشی از استرس و موقعیت نادرست دندان‌ها

دندان‌قروچه به معنای اصطکاک و سایش غیرکاربردی دندان‌های فک بالا و پایین روی هم به طور مکرر و با فشار  زیاد است. دندان‌قروچه معمولا بر اثر انقباض غیرارادی عضلات جونده و گیجگاهی در فک ایجاد می‌شود. البته در تمامی موارد نیز عامل دندان‌قروچه این نیست.

دندان‌های فک بالا و پایین به نحوی طراحی شده‌اند که روی یک دیگر حرکت کنند  اما در هنگامی که شما غذا می‌جوید این دندان‌ها تنها ممکن است تماس کوچکی با هم پیدا کنند و بر روی یکدیگر ساییده نمی‌شوند بلکه غذا را مسایند. مشکل دندان‌قروچه این است که در آن، دندان‌ها به طور غیر طبیعی روی یکدگر سایش دارند و این سایش موجب  فرسایش و از بین رفتن دندان‌ها و گاهی موجب ترک برداشتن و شکستن آن‌ها می‌شود. در موارد وخیم‌تر ممکن است فک دچار انحراف شود.  دندان‌قروچه به دو دسته تقسیم می‌شود:

  • دندان‌قروچه در خواب یا دندان‌قروچه شبانه
  • دندان‌قروچه در حالت بیداری و هوشیاری یا دندان‌قروچه روزانه.

اگر کودک شما در هنگام خواب دندان‌قروچه می‌کند و یا دهان او باز است و خرخر یا خروپف می‌کند و یا می‌بینید که نفس‌نفس می‌زند و ناگهان نفس خود را جمع می‌کند، بهتر است به پزشک مراجعه کرده و در این مورد با او مشورت کنید. بدین ترتیب می‌توانید مشکلات دندان‌قروچه و وقفه تنفسی در خواب را درمان کنید. ممکن است با معاینه دندان کودک شما، علائم سایش و اصطکاک غیر طبیعی دندان‌ها دیده شود که نشان‌دهنده فشار دادن دندان‌ها روی هم است. پزشکان همچنین عضلات سر و گردن کودک را به طور کامل معاینه می‌کنند و مفصل فک را ارزیابی می‌کنند تا ببینند صدایی از آن شنیده می‌شود یا نه و این که مفصل فک آزادی حرکتی لازم را داشته باشد. در برخی موارد لازم است عکسبرداری اشعه ایکس انجام شود. دکتر پریسا ایروانی با بررسی اینکه کودک شما به علت اختلالات خانوادگی، فک و دهان و یا استرس، دچار عارضه‌ی دندان‌قروچه شده است،روش‌های درمانی موثری را برای رفع این مشکل توصیه می‌کند.

برای کسب اطلاعات بیشتر و یا رزرو نوبت با شماره تلفن‌  03136826450 تماس حاصل فرمایید.

علل احتمالی و راه درمان دندان‌قروچه چیست؟


دندان‌قروچه یکی از مشکلات شایع در کودکان و حتی بزرگسالان است. در ادامه علل مختلف فیزیکی و روانی دندان‌قروچه شرح داده شده‌اند:

  • دندان‌قروچه می‌تواند بخشی از روند کشف و یادگیری کودک باشد. او با کشیدن دندانهایش روی هم می‌خواهد ببیند که دندان‌های تازه درآمده او چه حسی دارند. برای کودکان، داشتن دندان حس جدیدی است و این نوع از دندان‌قروچه معمولا در سنین 8 تا 12 ماهگی دیده می‌شود. درست مانند بزرگسالان که وقتی عضله‌ای از بدنشان درد می‌کند، آن را ماساژ می‌دهد تا خوب شود؛ کودکان نیز برای رفع درد و التهاب لثه، ناشی از درآمدن دندان‌های جدید، معمولا دندان‌های خود را محکم روی هم فشار می‌دهند. برخی از کودکان این عادت را حفظ می‌کنند و شما می‌توانید با دادن یک حلقه‌ی لاستیکی به آن‌ها برای فشار دادن و گاز گرفتن، به آن‌ها کمک کنید این عادت را کنار بگذارند.
  • گاهی دندان‌قروچه کودکان یک واکنش طبیعی به روند درآمدن دندان‌ها و رشد آن‌ها است و بنابراین نمی‌توان جلوی آن را گرفت. زمانی که دندان‌های دائمی کودک درآمدند معمولا عادت دندان‌قروچه نیز به خودی خود فراموش می‌شود.
  • برخی کودکان در واکنش به درد گوش، دندان‌قروچه می‌کنند.
  • استرس و اضطراب نیز می‌تواند عامل دندان‌قروچه در خردسالان و کودکان باشد. استرس‌های احساسی موجب ترشح آدرنالین می‌شود و تحقیقات نشان داده که افراد مبتلا به دندان‌قروچه میزان بیشتری از این هورمون را در ادرار خود دارند. نزدیک شدن به امتحان، تغییر مدرسه، کابوس دیدن، به دنیا آمدن خواهر یا برادر جدید در خانواده، دعوا با خواهر یا برادر یا والدین و حتی از شیر گرفته شدن موجب استرس و اضطراب کودکان می‌شود.

بسیار مهم است که والدین درک کنند که تا زمانی که عامل اصلی استرس و اضطراب کودک برطرف نشود، مشکل دندان‌قروچه حل نمی‌شود. اگر فکر می‌کنید احتمالا مشکل دندان‌قروچه کودک شما به خاطر استرس و اضطراب است باید در مورد این مشکل با کودک خود صحبت کنید. همدلی و دلگرمی دادن به کودک به او کمک می‌کند با مشکل یا شرایط جدید کنار بیاید. اگر این کار موثر نبود، می‌توانید فعالیت‌های آرامش بخش مانند حمام گرفتن، پخش موزیک آرام و داستان گفتن قبل از خواب را امتحان کنید. این کار تاثیر بسیار زیادی در آرامش کودک قبل از خواب دارد.

  • در صورتی که دندانها به طور مناسبی روی هم قرار نگیرند نیز دندان‌قروچه ایجاد می‌شود. این مشکل ناشی از قرارگیری دندان‌ها در موقعیت یا راستای غلط است و در نتیجه دندان‌های فک بالا و پایین به خوبی روی یک دیگر قرار نمی‌گیرند.
  • عدم رعایت بهداشت دهان و دندان می‌تواند علت اصلی دندان‌قروچه باشد. التهاب لثه‌ها می‌تواند موجب دندان‌قروچه شود و این اتفاق در کودکانی می‌افتد که دندان‌های خود را مرتبا مسواک نمی‌کنند.
  • دندان‌قروچه همچنین می‌تواند از عوارض جانبی مصرف داروهای ضدافسردگی باشد. امروزه تعداد کودکانی که داروی ضدافسردگی مصرف می‌کنند رو به افزایش است که این موضوع می‌تواند عامل مهمی در هنگام تشخیص علت دندان‌قروچه و انتخاب روش درمان آن باشد.
  • گر دندان‌قروچه به طور ناگهانی بروز کرده است، لازم است داروهایی که کودک مصرف می‌کند بررسی شود. گاهش لازم است مارک داروی مصرفی تغییر کند.
  • رفلاکس اسید معده در مری یا اصطلاحا سوزش سر دل نیز عامل دیگر برای بروز دندان قروچه در کودکان است.
  • کودکان مبتلا به آسیب‌های مغزی یا برخی اختلالات رشدی (مانند فلج مغزی، سندرم دان و تشنج) بیش از سایر کودکان در معرض ابتلا به دندان‌قروچه هستند. در این موارد ممکن است متخصص دندانپزشک کودکان، تزریق بوتاکس در عضلات صورت و فک و یا استفاده از گارد شبانه‌ی دهان را تجویز کند.

آیا هیچ بیماری یا مشکل فیزیکی می‌تواند عامل دندان‌قروچه باشد؟


طیف وسیعی از مشکلات و بیماری‌های پزشکی نیز می‌توانند موجب بروز دندان‌قروچه شوند؛ از کم‌آبی بدن گرفته است تا مشکلات تغذیه‌ای، آلرژی و حتی عفونت انگلی. در ادامه برخی از شایع‌ترین این بیماریها نام برده شده‌اند:

  • بی‌آبی بدن معمولا با دندان‌قروچه در ارتباط است. بنابراین مطمئن شوید که کودک شما آب و مایعات زیادی بنوشد.
  • اختلالات تغذیه‌ای مانند کمبود کلسیم و منیزیم
  • آسم و مشکلات سیستم تنفسی
  • بیش فعالی نیز با دندان‌قروچه در ارتباط است. گاهش اوقات داروی آمفتامین که برای کنترل عدم تمرکز کودک به کار می‌رود نیز موجب دندان‌قروچه می‌شود.
  • وجود انگل در بدن
  • دندان‌قروچه در کودکان می‌تواند ناشی از عدم بلوغ سیستم عصبی عضلانی در عضلات فک باشد.
  • دندان‌قروچه در بین کودکانی که خروپف می‌کنند یا با دهان باز می‌خوابند، بیشتر شایع است. این اتفاق بیشتر در کودکانی می‌افتد که به پشت می‌خوابند. در این حالت ممکن است زبان ته گلو بیافتد و راه هوایی را ببندد و در نتیجه اکسیژن کمتری به مغز برسد. بزرگ بودن لوزه‌ها نیز موجب بسته شدن راه هوایی در خواب می‌شود. در این موارد برداشتن لوزه می‌تواند مشکل دندان‌قروچه را برطرف کند.

جالب است بدانید که عادات رفتاری مانند دندان‌قروچه می‌توانند در بین اعضای یک خانواده به طور ارثی منتقل شوند و بنابراین علت دندان‌قروچه می‌تواند ژنتیکی نیز باشد. افزایش خشونت در بین کودکان 5 تا 6 سال نی موجب دندان‌قروچه می‌شود.

دندان‌قروچه موجب بروز بسیاری مشکلات دیگر در کودکان از جمله ریختن آب دهان، شب ادراری و صحبت کردن در خواب می‌شود. بهتر است در اولین فرصت با متخصص دندانپزشک کودکان در این رابطه مشورت کنید.

علائم دندان‌قروچه چیست؟


به طور کلی والدین می‌توانند به وضوح صدای دندان قروچه کودک را در شب بشنوند. اما در صورتی که دندان‌قروچه کودک خفیف است و در طول روز این اتفاق می‌افتد، تشخیص آن کمی مشکل است. در اغلب موارد، برخی علائم کلی موجب می‌شوند که والدین به وجود دندان‌قروچه شک کنند، از جمله:

  • بروز مکرر سردرد (سردرد)
  • آسیب دیدن دندان‌ها و لثه‌ها
  • شنیدن صدای دندان‌قروچه و کشیدن دندان‌ها روی هم
  • انقباض ریتمیک عضلات فک
  • شکایت از درد فک خصوصا در صبح
  • حساسیت زیاد دندان به غذاهای سرد و گرم

چرا دندان‌قروچه اینقدر دردناک است؟


بزرگترین مشکل در مورد دندان‌قروچه و فشار دادن فک‌ها روی هم این است که فشار بسیار بیشتری از حالت طبیعی بر روی دندان‌ها وارد می‌شود. به خاطر این فشار بیش از حد، آسیب‌های جدی به دندان‌ها و همچنین فک وارد می‌شود.

برخی لکه‌های زرد روی لبه‌ی دندان‌های کودکم تشکیل شده است. آیا علت آن دندان‌قروچه در شب است؟


بهترین راه برای تشخیص دندان‌قروچه این است که در هنگام شب به صدای دندان‌قروچه با حرکت فک توجه کنید. وجود لکه‌های زرد روی لبه‌ی دندان‌ها خصوصا اگر دندان‌ها حساس شده باشند، میتواند نشان‌دهنده‌ی فرسایش دندان‌ها باشد. زمانی که مینای دندان که سفیدتر است کنار می‌رود، لایه‌ی آسیب‌پذیرتر در زیر آن به نام دنتین که زرد رنگ است ، آشکار می‌شود.  در نظر داشته باشید که فرسایش مینای دندان می‌تواند علل دیگری به جز دندان‌قروچه نیز داشته باشد. نحوه قرارگیری دندان‌ها روی هم، رژیم غذایی و نحوه رعایت بهداشت دهان و دندان همگی بر فرسایش مینای دندان اثر دارند. بنابراین سوال این است که آیا کودک شما با دندان‌قروچه در شب به روند فرسایش دندان‌های خود سرعت می‌دهد یا خیر.

چرا کودک من بدون این که حتی خودش بداند، دندان‌قروچه می‌کند؟


دندان‌قروچه در بین کودکان بسیار شایع است و اغلب در هنگام شب اتفاق می‌افتد، زمانی که کودک از حرکات خودآگاه نیست و کمترین هوشیاری را دارد. البته بسیاری از کودکان در طول روز نیز دندان‌قروچه می‌کنند یا فک خود را روی هم فشار می‌دهند.  در این موارد، دندان‌قروچه به خاطر عصبانیت، اضطراب و کلافگی است.

کودک من در مورد مشکل خود در اینترنت سرچ کرده و می‌گوید که احتمالا اختلال TMJ دارد. این یعنی چه؟


TMJ مخفف کلمات temporo-mandibular joint به معنای مفصل فک است. مفصل فک، استخوان فک پایین را از دو طرف به جمجمه متصل می‌کند. هر کدام از این مفاصل در جلوی گوش قرار دارند.  اختلالات مفصل فکی شامل طیف وسیعی از اختلالات خود مفصل فک و عضلات و بافت‌های اطراف آن می‌شوند که مفصل فک را کنترل می‌کنند.

کودک من صبح‌ها در هنگام خواب احساس درد و گرفتگی عضلات فک را دارد. او در طول روز نیز در عضلات فک خود احساس گرفتگی می‌کند. چه چیزی می‌تواند علت این موضوع باشد؟ 


فک پایینی کودک شما یک استخوان خمیده است که دندان‌ها در آن قرار گرفته‌اند. این استخوان از دو طرف دارای دو مفصل است و با کمک عضلات و رباط‌ها به استخوان جمجمه متصل است. بعد از این که کودک شما در هنگام شب دندان‌قروچه می‌کند، مفاصل فک او دردناک می‌شوند و ممکن است این درد در گوش نیز احساس شود چرا که مفصل فک بسیار به گوش نزدیک است. عضله‌ی فک نیز ممکن است بر اثر فشار زیاد دردناک و بسیار خسته شده باشد. این درد معمولا در نزدیکی گونه یا زاویه‌ی فکی در نزدیکی گردن حس می‌شود. در هنگامی که کودک از خواب بیدار می‌شود به خاطر انقباض عضلات فک  ممکن است باز کردن فک برای او  مشکل باشد. گاهش اوقات این مشکل موجب بروز سردرد نیز می‌شود. همچنین خود مفصل فک نیز ممکن است صدای تق‌تق یا صدای سایش بدهد. البته در نظر داشته باشید که در مواردی ممکن است درد فک و صورت با درد گوش یا در مفصل فک همراه نباشد.

دندان‌قروچه چگونه بر دندان‌ها اثر می‌گذارد؟


چندین سال دندان‌قروچه موجب می‌شود که دندان‌ها بسیار حساس شوند و لایه‌ی محافظ مینای دندان فرسایش پیدا کند و در نتیجه عصب‌های داخل دندان در معرض آسیب قرار گیرند. دندان‌قروچه می‌تواند بسیار مخرب و دردناک باشد. در صورتی که شخص تنها فک خود را روی هم فشار دهد و آن‌ها را روی هم حرکت ندهد، ممکن است دندان‌های او دچار سایش و فرسایش نشوند اما این کار همچنان موجب درد می‌شود.

برای رفع مشکل دندان قروچه‌ی کودکم چه کاری می‌توانم انجام دهم؟


بعد از تشخیص علت بروز دندان قروچه ، پزشکان می‌توانند درمان‌های متناسب مختلفی را تجویز کنند. در هر مورد خاص، کارهای بسیاری هست که باید انجام شوند و پزشک با توجه به شرایط بیمار، توصیه‌های لازم را به او می‌کند.

  • در خانه، توصیه می‌شود که رژیم غذایی کودک شامل غذاهای نرمی باشد که چندان نیاز به جویدن ندارند تا عضلات خسته‌ی فک کمی فرصت استراحت داشته باشند.
  • داروهای مسکن مانند استامینوفن می‌توانند درد و التهاب عضلات و تاندون‌های فک را کاهش دهند.
  • می‌توانید تمرینات کشی عضلات فک را به آرامی انجام دهید اما باید از باز کردن بیش از حد فک حتی در هنگام خمیازه کشیدن خودداری کنید.
  • قرار دادن حوله گرم روی فک می‌تواند در تسکین درد بسیار موثر باشد.
  • برای داشتن خواب راحت از خوردن کافئین در عصر و شب خودداری کنید.
  • استفاده تز گارد محافظ دندان‌ها که مخصوص شب است، می‌تواند مفید باشد.
  • کودکان بهتر است از خمیردندان حاوی فلوراید استفاده کنند تا مینای دندان آن‌ها قویتر شود، دچار پوسیدگی دندان نشوند و دهانشان بوی بدی ندهد.