درمان دررفتگی لگن نوزاد(شلی و تنگی لگن) و جلوگیری از سایش مفاصل

کودک

دیسپلازی مفصل ران به حالتی گفته می‌شود که مفصل ران از جای خود درآید. به این عارضه نام‌های مختلفی داده‌اند، از جمله: دیسپلازی پیشرونده مفصل ران (DDH)، دررفتگی ران، دررفتگی مادرزادی ران (CDH)، ران شل دیسپلازی مفصل ران مانع از کارکرد درست مفصل ران شده و مفصل را سریعتر از حد طبیعی می‌فرساید. دیسپلازی مفصل ران در کودکان، یکی از شایع‌ترین عارضه‌ها در هنگام معاینه نوزادان تازه به دنیا آمده توسط پزشکان است ولی دیسپلازی و دررفتگی می‌تواند بعد از این دوره نیز در برخی کودکان پیشرفت کند. به همین خاطر است که گاهی به این عارضه با عنوان دیسپلازی پیشرونده مفصل ران (DDH) یاد می‌کنند. این عارضه معمولاً دردی برای نوزاد ایجاد نمی‌کند و مانع از یادگیری نحوه راه رفتن در سن نرمال آن نخواهد شد.

فهرست

آیا اطمینان کامل دارید لگن نوزاد شما سالم است؟

دررفتگی لگن نوزاد به بیماری گفته می شود که در آن مفصل های لگن در جای مناسب خود قرار نگرفته و بنابراین مفصل نوزاد بعد از مدتی ساییده می شود.

دیسپلازی مفصل ران یک عارضه خاموش است به این معنا که دردی تا مراحل پیشرفته‌تر آن حس نمی‌شود و این امر تشخیص پزشکی آن را دشوار می‌کند. تشخیص به هنگام، پیشگیری و درمان‌های ساده بهترین راه حل این عارضه است.

برای تشخیص به موقع و کسب اطلاعات بیشتر در خصوص این بیماری و یا رزرو نوبت، با شماره های  03136826450  تماس حاصل فرمایید.

علل دررفتگی لگن چیست؟


وراثت یکی از علل دیسپلازی مفصل ران است، البته یکی از علل مستقیم آن نیست.

دیسپلازی مفصل ران معمولاً دوازده برابر احتمال وقوع بیشتری دارد در صورتی که این عارضه در خانواده شخص سابقه داشته باشد

  • اگر کودک دچار DDH شده باشد، شانس به دنیا آوردن فرزند دیگری با این عارضه 6 درصد (یک به هفده مورد) است.
  • اگر یکی از والدین دچار DDH شده باشند، شانس به دنیا آوردن فرزند دیگری با این عارضه 12 درصد (یک به هشت مورد) است.
  • اگر یکی از والدین بعلاوه کودکشان دچار DDH شده باشند، شانس به دنیا آوردن فرزند دیگری با این عارضه 36 درصد (یک به سه مورد) است.

به عبارت دیگر از هر ده کودک، یک نوزاد تازه به دنیا با بی‌ثباتی ران به دنیا می‌آید در صورتی که والدین یا یکی از برادران یا خواهرانش پیش از او به دیسپلازی مفصل ران دچار شده باشند.

 موقعیت نوزاد در رحم می‌تواند فشار را بر ران‌ها افزایش دهد

موقعیت کودک در رحم می‌تواند باعث وارد آمدن فشار بیشتر بر مفاصل ران و کشیدگی لیگامنت‌ها شود. گفته می‌شود که کودکانی که در وضعیت طبیعی در رحم قرار داشته باشند، فشار بیشتری روی ران چپ آنها نسبت به ران راستشان است. به همین خاطر است که معمولاً مفصل ران سمت چپ بیشتر از مفصل سمت دیگر درگیر این عارضه می‌شود.

کودکانی که در وضعیت بریچ (یعنی باسن روبروی دهانه رحم) قرار داشته باشند، نسبت به کودکانی که در وضعیت طبیعی قرار دارند، احتمال بیشتری وجود دارد که مبتلا به بی‌ثباتی ران شوند.

نوزاد

کودکانی که بدشکلی پای ثابت شده یا خشکی گردن (تورتیکولی) به دنیا می‌آیند، اندکی احتمال بیشتر برای دچار شدن به عارضه دیسپلازی مفصل ران دارند. این امر بخشی به دلیل فضای محدود در رحم بخاطر این بدشکلی‌هاست.

همچنین در حوالی زمان زایمان، مادر هورمون‌هایی را ترشح می‌کند که به لیگامنت‌های مادر فرصت ریلکس شدن (ساده‌تر کش آمدن) را می‌دهد تا کودک بتواند از کانال تولد عبور کند.

برخی نوزادان ممکن است نسبت به این هورمون‌ها بیش از سایرین حساس باشند، که باعث کشیدگی بیش از حد لیگامنت‌ها در نوزاد می‌شود. دختران معمولاً کشیدگی بیشتری نسبت به پسران دارند و همچنین احتمال دیسپلازی مفصل ران در دختران چهار الی پنج برابر پسران است.

استخوان‌های مفصل ران نوزاد بسیار نرم‌تر از مفصل بزرگسالان است

دررفتگی کامل یا ناقص مفصل ران در نوزادان بسیار راحت‌تر از لگن بزرگسالان است. به این دلیل که مفصل کاسه‌ای ران در کودکان بیشتر نرم، قابل انعطاف و غضروفی است. در حالی که مفصل کاسه‌ای ران در بزرگسالان تماماً استخوان سخت است.

موقعیت نوزاد در سال اول عمر نوزاد

در فرهنگ‌هایی که نوزادان را با ران‌های کشیده در یک قنداق می‌پیچند احتمال بیشتری برای دیسپلازی مفصل ران نوزاد وجود دارد. در فرهنگ‌هایی که ران‌های نوزادان را از هم جدا نگاه می‌دارند احتمال وقوع دیسپلازی مفصل ران کم‌تر است.

ایمنناایمن

علائمی که شاید والدین مشاهده کنند


علائمی که شاید والدین مشاهده کنند

عدم تقارن

عدم تقارن چروک باسن نوزاند می‌تواند نشانه‌ای از دیسپلازی مفصل ران در نوزاد باشد ولی، در صورت وجود صدایی همچون قلنج شکستن و کلیک کردن باید با عکسبرداری اشعه ایکس (رادیولوژی) یا فراصوت در مورد طبیعی بودن یا نبودن مفصل ران تصمیم‌گیری شود.

عدم تقارن

صدای کلیک مانند در مفصل ران

صدای تق تق یا کلیک مانند در مفصل ران گاهی اوقات می‌تواند نشانه دیسپلازی مفصل ران باشد ولی صدای قلنج شکستن نیز می‌تواند در مفاصل طبیعی ران شنیده شود که ناشی از رشد لیگامنت‌ها داخل و اطراف مفصل ران است.

دامنه حرکتی محدود

شاید والدین مشکلاتی برای پوشک کردن بچه داشته باشند زیرا ران‌های کودک کاملاً از هم باز نمی‌شود.

درد

معمولاً در نوزادان و کودکان دردی در دیسپلازی مفصل ران احساس نمی‌شود ولی، درد در میان نوجوانان و جوانان در صورت دیسپلازی مفصل ران بسیار شایع‌تر است.

قوس ستون فقرات

پس از یادگیری راه رفتن، یکی از شایع‌ترین نشانه‌های بدون درد ولی ناخوشایند در کودکان لنگ زدن یا اختلاف طول پاها در هنگام راه رفتن است. اگر هر دو مفصل ران، دررفته باشند، آنگاه لنگ زدن تبدیل به قوس ستون فقرات می‌شود که پس از راه افتادن کودک مشخص خواهد بود.

قوس کمر

نحوه تشخیص دیسپلازی مفصل ران چگونه است؟


پزشکان برای تشخیص دیسپلازی مفصل ران از ترکیبی از معاینات جسمانی و عکسبرداری پزشکی همچون فراصوت و عکس رادیولوژی استفاده می‌کنند. روش استاندارد برای تشخیص دیسپلازی مفصل ران در کشورهای پیشرفته، انجام معاینات مفصل ران برای نوزادان و کودکان در جلسات معاینه سلامت کودک است.

کودکان در موقعیت‌های زیر بیشتر مستعد دیسپلازی مفصل ران هستند:

  • زایمان به صورت دوقلو یا چند قلو بوده یا در هنگام تولد باسن کودک رو به دهانه رحم قرار داشته است.
  • کودک سابقه خانوادگی دیسپلازی مفصل ران داشته باشد.
  • پزشک به نتایج معاینات جسمانی توجه می‌کند.
  • چندین نشانه و علامت محتمل برای مشکل مفصل ران وجود دارد، همچون لنگ زدن کودک در سن راه رفتن.

تشخیص دیسپلازی مفصل ران دشوار است، مخصوصاً اگر این عارضه هر دو مفصل را درگیر کرده باشد، زیرا باسن متقارن است. ممکن است مفصل کمی شل بوده ولی چیزی قابل تشخیص نباشد، بعدها که کودک بزرگ شد بطور پیشرونده بدتر شود، مخصوصاً اگر هنگامی که کودک کاملاً ریلکس است، مثلاً در هنگام خواب، مفصل کمی بیشتر از مفصل کاسه‌ای بیرون بزند. هنگامی که هر دو مفصل دررفته باشند، نتیجه معاینه نیز متقارن خواهد بود.

طرح درمان در اطفال


درمان دیسپلازی مفصل ران به آن شکل مشخص و ساده که همه فکر می‌کنند نیست. در این بخش ما در مورد نحوه پیشرفت طرح درمان صحبت می‌کنیم و دستورالعملی کلی و بسیار گسترده ارائه می‌کنیم در این مورد که کدام روش‌های درمانی در مقاطع مختلف رشد کودک ارجحیت دارد.

پاولیک هارنس

پاولیک هارنس

اغلب اوقات مفصل ران دررفته در نوزادان تازه به دنیا آمده به راحتی به داخل کاسه برمی‌گردد، زیرا هورمون‌های مادر که باعث ریلکس شدن لیگامنت‌ها می‌شود هنوز در کودک وجود دارد. مفصل ران دررفته یا بی‌ثبات در نوزادان تازه به دنیا آمده را معمولاً با یک بریس یا هارنس، که پاها را در جای خود نگاه می‌دارند و مفصل کاسه‌ای و لیگامنت‌ها را تقویت می‌کنند، می‌توان در جای خود ثابت کرد.

طیف گسترده‌ای از تجهیزات نگهدارنده در بازار وجود دارد، ولی متداول‌ترین انواع آن‌ها پاولیک هارنس است، یا انواع مختلفی از تجهیزات که به آن‌ها بریس جااندازی ثابت نیز می‌گویند.

 اکثر پزشکان توصیه می‌کنند که از این بریس‌ها به صورت تمام وقت و برای 6 الی 12 هفته استفاده شود ولی برخی پزشکان برداشتن این بریس‌ها را برای حمام کردن و تعویض پوشک بشرطی که پاها کاملاً جدا از هم نگه داشته شود تا مفصل ران داخل مفصل کاسه‌ای بماند بلااشکال می‌دانند. بعد از ثابت شدن مفصل ران، می‌توان بصورت پاره وقت و بیشتر در شب‌ها برای 4 الی 6 هفته از این بریس‌ها استفاده کرد.

درمان این نوزادان نیز مشابه نوزادان تازه به دنیا آمده است. اگر مفصل ران کاملاً دررفته است و در موقعیت دررفته نیز گیر کرده باشد، باید از هارنس پاولیک استفاده کرد تا در دوره دو الی چهار هفته‌ای مفصل ران را به مفصل کاسه‌ای بازگرداند. این دوره زمانی به عضلات و تاندون‌ها فرصت کشیدگی تدریجی را می‌دهد تا مفصل ران بتواند به داخل مفصل کاسه‌ای بازگردد. باید در تمام  ساعات روز و شب از هارنس پاولیک استفاده نمود تا اثر خود را بگذارد.

هنگامی که هارنس به خوبی پوشانده شود، ضروری است که مراجعات تکمیلی را هر هفته یا هر دو هفته به پزشک ادامه دهید تا علاوه بر تنظیم کردن هارنس، پیشرفت بهبودی مفصل جاانداخته شده را چک کند.

 بعد از جاافتادن مفصل ران، باید تا زمانی که لیگامنت‌ها ثابت شوند باید از آنها استفاده کرد. این فرآیند نیز معمولاً شش الی دوازده هفته در هارنس طول می‌کشد. حتی بعد از این دوره نیز کودک باید تا چند هفته برای اقدامات مراقبتی با هارنس یا بریس دیگری بخوابد. گاهی اوقات درمان به استفاده از یک بریس جااندازی ثابت بعد از چند هفته تغییر می‌کند.

جا انداختن بسته

این مقطع سنی، دوره انتقالی است، در این سن ممکن است درمان‌های غیر جراحی جواب دهند یا ممکن است به جراحی نیاز باشد. درمان در این مقطع سنی به شدت دیسپلازی و تخصص پزشک بستگی دارد. بعد از شش ماهگی استفاده از پاولیک هارنس، به ندرت اثربخش خواهد بود.

گاهی اوقات بعد از بیهوشی عمومی کودک، مفصل ران را درون مفصل کاسه‌ای جا می‌اندازند و سپس کودک را با گچ اسپایکا برای چند ماه در همان موقعیت نگاه می‌دارند. به این روش جا انداختن بسته می‌گویند.

 گاهی اوقات، بدون انجام جاانداختن بسته، پزشک جراحی را تجویز می‌کند، زیرا دررفتگی بسیار شدید است یا تغییرات استخوان رخ داده است.

 در کودکان کمتر از یک سال، ممکن است از روش میانه این عمل انجام شود، ولی بعد از یک سالگی کودک معمولاً روش خلفی توصیه می‌شود.

جاانداختن باز خلفی مفصل به همراه جراحی استخوان و سفت شدن لیگامنت‌ها باید انجام گیرد.

جاانداختن بسته در کودکان بزرگتر ممکن است ولی باید برای مدت طولانی‌تری از گچ استفاده شود تا مفصل دوباره به شکل نرمال خود بازگردد. در اکثر موارد جا انداختن باز سریع‌تر و مطمئن‌تر به نتیجه دلخواه می‌رسد.

 در این مقطع سنی، جراحی جااندازی باز تقریباً همیشه با روش خلفی صورت می‌گیرد تا مفصل ران را دوباره در مفصل کاسه‌ای قرار دهند، لیگامنت‌ها را ترمیم کرده و استخوان‌ها را هم‌تراز نمایند.

جااندازی در سنین بزرگتر و در صورت دررفتگی کامل به ندرت توصیه می‌شود، زیرا تغییرات استخوان در این سن تقریباً دائمی شده است. دیسپلازی مفصل ران با دررفتگی ناقص را می‌توان در کودکان بزرگتر و نوجوانان نیز درمان کرد. این کار می‌تواند باعث بروز آرتریت در بسیاری از موارد شود.

سوالات متداول در مورد دیسپلازی مفصل ران


آیا اتفاقی در دوره بارداری یا زایمان نوزاد باعث دیسپلازی مفصل ران می‌شود؟

خیر، هیچ اقدام پیشگیرانه بخصوصی در زمان بارداری یا زایمان وجود ندارد که در صورت انجام آن می‍شد از دیسپلازی مفصل ران جلوگیری کرد. این مشکل بیشتر به دلیل لیگامنت‌های نرم و سست اتفاق می‌افتد که در زمان تولد و در تمام نوزادان ممکن است پیش بیاید.

آیا در زمان بارداری می‌توانند دیسپلازی مفصل ران را در کودک تشخیص دهند؟

خیر. هیچ آزمایش تشخیصی در زمان بارداری وجود ندارد که بتواند دیسپلازی مفصل ران را در نوزادان پیش‌بینی کند و همچنین نمی‌ـوان دیسپلازی مفصل ران را در آزمایشات فراصوت مادر در پیش از زامیان تشخیص داد. این ضایعه یکی از نقائص مادرزادی نیست که بتوان آن را تشخیص داد. دیسپلازی مفصل ران یکی از عارضه‌های زمان تولد است، هرچند در برخی نوزادان می‌تواند بعد از زایمان نیز پیشرفت کند.

برای درمان دیسپلازی مفصل ران کودک باید به متخصص ارتوپد اطفال مراجعه کرد یا متخصص ارتوپد؟

بهتر است به متخصص ارتوپد اطفال مراجعه شود. متخصصان ارتوپد برای درمان اختلالات عضلانی-اسکلتی از جمله استخوان، مفصل و عضلات آموزش دیده‌اند ولی ممکن است تجربه زیادی در مورد دیسپلازی مفصل ران کودکان نداشته باشند.  متخصص ارتوپد اطفال، بصورت تخصصی در مورد اختلالات عضلانی-اسکلتی در کودکان آموزش دیده‌اند.

اگر دیسپلازی مفصل ران درمان نشود چه اتفاقی خواهد افتاد؟

اگر درمان تا بعد از 2 سالگی کودک به تعویق افتد، بدشکلی مفصل ران می‌تواند منجر به دردناک شدن ران‌ها، لنگ زدن در هنگام راه رفتن و ضعف قدرت عضلانی شود.  اگر هیچگاه درمان نشود، در سنین نوجوانی و جوانی، کودک به آرتروز استخوان (یکی از اختلالات دردناک مفصل ران) و سایر بدشکلی‌های ران دچار می‌شود.

آیا عکسبرداری با اشعه ایکس (رادیولوژی) برای کودک مضر است؟

قرار گرفتن در معرض اشعه ایکس باید تا حد ممکن پایین نگاه داشته شود، ولی امروزه عکس رادیولوژی بسیار ایمن‌تر از گذشته شده زیرا تصویربرداری دیجیتالی میزان قرار گرفتن کودک در معرض اشعه ایکس را به منظور عکسبرداری کاهش داده است.

  آیا قنداق بچه باعث دیسپلازی مفصل ران می‌شود؟

قنداق در شش ماهه اول زندگی کودک باعث قرار گرفتن ران‌های او در موقعیت ایده‌ال شده و ضرری ندارد.

کپی فقط با ذکر لینک و منبع بلامانع است.