درمان آنسفالیت یا ایجاد غشا به دور مغز (سرسام) در کودکان

آنسفالیت (Encephalitis) اصطلاحی به معنای التهاب غشای پیرامون مغز و طناب نخاعی است. التهاب این غشای پوشاننده موجب اختلال در عملکرد مغز و طناب نخاعی می‌شود. این التهاب موجب تورم مغز می‌شود و تورم مغزی نیز موجب تغییر در وضعیت عملکرد سیستم عصبی و بروز علائمی مانند گیجی و تشنج خواهد شد.

آنسفالیت به معنای التهاب بافت مغزی است و در اغلب موارد عامل این التهاب، عفونت ویروسی است. در موارد نادری ممکن است عامل التهاب مغزی، باکتری با حتی قارچ باشد. آنسفالیت دارای دو نوع اصلی است: اولیه و ثانویه.  آنسفالیت اولیه زمانی بروز می‌کند که یک ویروس مستقیما بافت مغز و طناب نخاعی را مورد حمله قرار می‌دهد.  آنسفالیت ثانویه زمانی رخ می‌دهد که عفونت در جای دیگری از بدن شکل می‌گیرد و سپس به بافت مغزی نیز نفوذ می‌کند.در صورت تمایل به کسب اطلاعات کامل و دقیق‌تر نسبت به بیماری سرسام یا همان ورم مغزی، در کودکان و خصوصا در صورت مشکوک بودن کودکتان به آنسفالیت مغزی، بهتر است هر چه زودتر از پزشک متخصص اطفال راهنمایی‌های لازم را جهت پیشگیری، تشخیص و درمان بیماری دریافت نمایید. شماره تلفن جهت رزرو نوبت:  03136826450     

علت بروز آنسفالیت چیست؟


 

سیستم عصبی

مغز سیستم اعصاب مرکزی
طناب نخاعی
عصبها سیستم اعصاب محیطی

 

علل احتمالی بروز آنسفالیت مغزی به عوامل مختلفی می‌تواند بستگی داشته باشد از جمله فصلی از سال که بیماری بروز کرده، ناحیه یا کشور  محل زندگی و مواد یا شرایط محیطی که کودک در معرض آن قرار داشته است. در اغلب موارد عامل بروز آنسفالیت مغزی، ویروس است.  هرچند واکسیناسیون در برابر بیماری‌های ویروسی مانند  سرخک اوریون، سرخجه و آبله‌مرغان موجب شده است که میزان بروز آنسفالیت تا حدود زیادی کاهش پیدا کند اما همچنان ویروس‌های بسیار دیگری می‌توانند موجب بروز آنسفالیت و ورم مغزی شوند. برای مثال ویروس هرپس سیمپلکس (عامل تبخال)،  ویروس غرب نیل (انتقال توسط حشره) و ویروس‌هاری (انتقال از طریق برخی حیوانات) همگی می‌توانند موجب آنسفالیت شوند.
اما عفونتهای باکتریایی مانند بیماری لایم، سل و سفلیس (انتقال از طریق کنه) و همچنین  انگل‌هایی مانند توکسوپلاسموز (انتقال توسط گربه) نیز می‌توانند موجب بروز تورم مغزی شوند.

علائم آنسفالیت چیست؟


آنسفالیت ممکن است به عنوان عارضه‌ی جانبی یک بیماری ویروسی مانند بیماری‌های دستگاه تنفسی یا بیماری گوارشی مانند اسهال  و حالت تهوع و استفراغ ایجاد شود. هر یک از کودکان ممکن است علائم متفاوتی داشته باشند. این علائم عبارتند از:

  • تب
  • سردرد (یا تورم ملاج یا فونتانل، ملاج به قسمت‌های نرمی از جمجمه نوزاد گفته می‌شود که هنوز به طور کامل شکل نگرفته است)
  • حساسیت به نور
  • خشکی و گرفتگی گردن
  • خواب‌آلودگی شدید یا لتارژی
  • افزایش حساسیت و تحریک‌پذیری، بدخلقی
  • تشنج
  • راش پوستی
  • مشکل در صحبت کردن و تغییر در نحوه صحبت
  • تغییر در میزان هوشیاری، گیجی
  • کاهش میزان انرژی، بی‌حالی
  • بی‌اشتهایی
  • عدم تعادل در قدم برداشتن
  • حالت تهوع و استفراغ

علائم مربوط به آنسفالیت می‌تواند مشابه با علائم سایر بیماری‌ها یا مشکلات نیز باشد. همیشه با مشاهده این علائم فورا به پزشک مراجعه کنید تا تشخیص صحیحی از وضعیت کودک انجام شود.

آنسفالیت چگونه تشخیص داده می‌شود؟



تشخیص آنسفالیت با  توجه برخی علائم خاص که به صورت ناگهانی  یا تدریجی بروز می‌کنند و همچنین بر اساس نتایج تست‌های تشخیصی انجام می‌شود. طی معاینات فیزیکی، پزشک در ابتدا شرح حال کامل کودک را گرفته و سوابق پزشکی او از جمله واکسیناسیون‌ها را بررسی می‌کند . پزشک همچنین از شما در مورد سرماخوردگی یا بیماریهایی که اخیرا کودک داشته است سوال می‌کند. توجه داشته باشید که اگر کودک شما اخیرا سرما خورده، آنفولانزا یا سایر بیمارهای تنفسی را داشته، کنه او را گزیده، اطراف حیوانات بوده یا اگر اخیرا به کشورهای خاصی سفر کرده‌اید باید به پزشک در این مورد اطلاع دهید.  تستهای تشخیصی که ممکن است انجام شوند شامل موارد زیر می‌شوند:

  • اشعه ایکس: یک تست تشخیصی که در آن از انرژی الکترو‌مغناطیسی برای ایجاد تصاویری از بافتها، ارگان‌ها و استخوان‌ها استفاده می‌شود.
  • اسکن ام آر آی. در این روش از امواج رادیوفرکوئنسی و تکنولوژی کامپیوتری برای تولید تصاویری بسیار دقیق از ساختارها و ارگان‌های داخلی بدن استفاده می‌شود.
  • سی تی اسکن. در این روش از چندین تصویر اشعه ایکس از جهات مختلف و برنامه‌ی کامپیوتری برای ایجاد تصاویر دقیق از بافتهای داخل بدن استفاده می‌شود. تصاویر سی تی اسکن می‌توانند هر بافتی از بدن از جمله استخوان، عضلات، چربی و ارگان‌ها را با جزئیات بسیار دقیق نمایش دهند.
  • آزمایش خون
  • آزمایش ادرار و مدفوع
  • کشت خلط دهان. در این آزمایش خلطی که در هنگام سرفه کردن از ریه‌ها به سمت دهان می‌آید جمع‌آوری می‌شود و این ماده کشت می‌شود. این آزمایش برای بررسی عفونت انجام می‌شود.
  • نوار مغزی: در این روش فعالیت الکتریکی مغز با کمک الکترودهایی که روی سر متصل شده‌اند، ثبت می‌شود.
  • نمونه‌گیری از مایع مغزی نخاعی: یک سوزن مخصوص در داخل کمر قرار داده می‌شود به طوری که وارد کانال نخاعی شود. در این حالت می‌توان فشار درون کانال نخاعی و مغز را اندازه‌گیری کرد. سپس مقداری از مایع مغزی نخاعی برداشته می‌شود و این مایع برای بررسی عفونت به آزمایشگاه فرستاده می‌شود.
  • نمونه‌گیری از مغز: در موارد نادری از قسمتی از بافت مغزی که درگیر بیماری شده است نمونه‌برداری می‌شود.

درمان  آنسفالیت


برنامه‌ی درمانی کودک شما با توجه به شرایط خاص او تعیین می‌شود. انتخاب روش درمانی به موارد زیر بستگی دارد:

  • سن کودک، وضعیت عمومی سلامت او و سوابق پزشکی او
  • شدت وخامت بیماری
  • تحمل بدن کودک شما برای مصرف برخی داروهای خاص یا انجام پروسه‌های درمانی
  • انتظارات در مورد روند درمان
  • نظر و ترجیح شما

مهم‌ترین نکته در موفقیت درمان آنسفالیت، انجام تشخیص و اقدام به هنگام است. کودک مبتلا به آنسفالیت به بستری شدن فوری در بیمارستان نیاز دارد. گاهی اوقات با توجه به تشخیص پزشکان از علت بروز آنسفالیت از داروهای خاصی برای درمان استفاده می‌شود.
هدف از درمان، کاهش تورم در سر و پیشگیری از عوارض ناشی از تورم مغزی است. همچنین از داروهای خاص برای درمان عفونت، تشنج، تب یا سایر عوارض استفاده می‌شود. وخامت بیماری به شدت تورم مغزی و میزان آسیب وارد شده به ارگان‌های دیگر بدن بستگی دارد. در موارد وخیم، ممکن است برای کمک به تنفس بیمار، به دستگاه کمکی تنفسی نیاز باشد.

با بهبودی تدریجی کودک، فیزیوتراپی، کاردرمانی، گفتاردرمانی نیز انجام می‌شوند تا توانایی‌های حرکتی و گفتاری کودک بازیابی شوند. تیم پزشکی به والدین بیمار آموزش می‌دهند که چگونه از کودک خود مراقبت کنند و این که بروز چه علائمی نشان‌دهنده این است که باید فورا به پزشک مراجعه کنند. بعد از مرخصی از بیمارستان، لازم است که کودک به طور منظم توسط پزشک معاینه شود.

آیا می‌توان از ابتلا به آنسفالیت پیشگیری کرد؟



توجه کنید که کودک شما تمامی واکسن‌های خود را در زمان مقرر بزند. در نواحی که پشه و کنه زیاد وجود دارد کودکان باید از داروهای دفع حشرات استفاده کرده و لباس‌های با آستین‌ بلند و همینطور شلوار بلند بپوشند. اگر دارید به منطقه‌ای سفر می‌کنید که می‌دانید ویروس عامل آنسفالیت در آن منطقه وجود دارد می‌توانید وبسایت CDC را چک کنید تا ببینید قبل از سفر چه واکسن‌هایی باید بزنید.

سوالات متداول

حال کودک من خوب می‌شود؟

آنسفالیت به ندرت موجب مرگ کودکان می‌شود. اما پیش‌بینی وضعیت کودک شما در آینده کار غیرممکن است چرا که حتی برخی از کودکان که شرایط بسیار وخیمی داشته‌اند، به خوبی بهبود پیدا کرده‌اند و از سوی دیگر برخی کودکان که مشکل آن‌ها خفیف بوده است دچار عوارض بلند مدت مانند تشنج، یا اختلالات ادراکی و رفتاری شده‌اند.

آیا آنسفالیت مسری است؟

ممکن است آنسفالیت از طریق یک ویروس مسری ایجاد شود اما خود بیماری مسری نیست.  اگر کودک شما همان ویروسی را بگیرد که کودک دیگری ، مبتلا به آنسفالیت، آن را گرفته است، تنها ممکن است علائم سرماخوردگی یا آنفولانزا در کودک شما بروز کند اما احتمال بروز آنسفالیت بسیار کم است.

چه زمانی ما متوجه تاثیرات آنسفالیت بر کودک خود می‌شویم؟

به سختی می‌توان به این سوال پاسخ داد چرا که شرایط هر کودک با کودک دیگر متفاوت است. ممکن است بهبودی کامل مغز ماه‌ها طول بکشد، هرچند برخی از کودکان بسیار سریع‌تر بهبودی پیدا می‌کنند. به طور کلی، حتی زمانی که وضعیت کودک شما به ثبات رسید، امید بسیار زیادی برای بهبودی بیشتر او هست. متخصص مغز و اعصاب، وضعیت کودک را از نزدیک تحت نظر می‌گیرد و روند درمان او را دنبال می‌کند.