درمان آسیب و ضربه به سر کودکان و نوزادان برای پیشگیری از ضربه مغزی

آسیب‌های سر

بررسی (آسیب‌های سر) ، به درک تفاوت بین آسیب جمجمه‌ای و آسیب مغزی کمک می‌کند. جمجمه مثل یک کلاه ایمنی از بافت آسیب‌پذیر مغز محافظت می‌کند، و خود جمجمه با پوست سر که دارای عروق بسیار است پوشیده شده. اکثر ضربه‌ها فقط منجر به آسیب در پوسته‌ی سر می‌شوند، که اگر شکاف بردارد باعث خونریزی زیاد می‌شود و اگر رگ‌های خونی زیر پوست پاره شوند باعث تورم می‎شود. بطوریکه حتی متوجه نمی‌شوید به چه سرعتی این برآمدگی‌های بزرگ در سطح پوست ظاهر می‌شوند. این برآمدگی‌ها با کیسه‌ی یخ یا فشار به سرعت از بین می‌روند. برآمدگی و خونریزی معمولا محدود به آسیب‌دیدگی سطحی پوسته‌ی سر می‌شوند و بندرت نشان‌دهنده‌ی آسیب مغزی می‌باشند.نگرانی اصلی بعد از هرگونه آسیب به سر آسیب مغزی ست، که به دو شکل اتفاق می‌افتد: خونریزی و ضربه‌ی مغزی. وقتی رگ‌های خونی کوچک بین جمجمه و مغز یا داخل مغز پاره شوند، منجر به خونریزی مغزی می‌شود و به مغز فشار می‌آورد. یک ضربه به سر هم می‌تواند باعث ضربه مغزی شود، به این معنی که مغز در اثر ضربه "سخت تکان می‎‌خورد". فشار روی مغز ناشی از خونریزی یا تورم در اثر ضربه‌ی مغزی باعث بروز علائم ظاهری یک آسیب مغزی می‌شوند.

آسیب به سر اصطلاح گسترده‌ای است که گستره‌ی وسیعی از آسیب‌های وارده به پوسته‌ی سر، جمجمه، مغز و بافت‌های زیر آن و رگ‌های خونی در سر کودک را در بر می‌گیرد. آسیب‌های سر اکثرا به آسیب مغزی، یا ضربه مغزی(TBI) ، بسته به میزان ضربه به سر، برمی‌گردند.

ضرباتی که به سر وارد می شوند در بسیاری از موارد ممکن است جزئی باشند ولی هنگامی که درباره کودکان حرف می زنیم، موضوع اهمیت مضاعفی پیدا می کند. اگر به تازگی برای کودک شما حادثه ای پیش آمده یا به نحوی آسیبی به سر او وارد شده برای اطمینان از جدی نبودن آسیب بهتر است در اسرع وقت به پزشک متخصص اطفال مراجعه نمایید و اقدامات لازم را جهت درمان کودک انجام دهید. پزشک متخصص اطفال  اماده است تا شما را در این مورد راهنمایی کند. برای رزرو وقت ملاقات می توانید با شماره تلفن  03136826450  تماس حاصل فرمایید.

انواع ضربه به سر کودکان


آسیب و ضربه ای که به  سر کودکان وارد می شود می تواند در گروه های مختلف جای بگیرد:

ضربه

ضربه نوعی آسیب به محدوده‌ی سر است که ممکن‌است باعث از دست دادن آنی هوشیاری برای دقایقی تا ساعاتی بعد از ضربه‌ی تروما شود.

کوفتگی

کوفتگی نوعی آسیب به بافت مغز است. کوفتگی باعث خونریزی و تورم داخل بافت مغز اطراف محدوده‌‌ای از سر که ضربه خورده، می‌شود.

شکستگی جمجمه

شکستگی جمجمه شکستگی استخوان سر است. چهار نوع اصلی شکستگی جمجمه وجود دارند، که شامل موارد زیر می‌شوند:

شکستگی‌های خطی جمجمه

در شکستگی خطی، استخوان دچار شکستگی می‌شود، اما این شکستگی استخوان را جابجا نمی‌کند. کودکان با این نوع شکستگی معمولا برای زمان کوتاهی در بیمارستان هستند، و بعد از چند روز می‌توانند به فعالیت‌های روزمره ادامه دهند، هیچ اقدامی معمولا در این نوع شکستگی ضروری نیست.

فرورفتگی جمجمه

این نوع شکستگی ممکن‌است با شکاف یا بدون شکاف در پوست سر دیده شود. در این شکستگی، درواقع بخشی از جمجمه در اثر ضربه فرو می‌رود. معمولا در این نوع شکستگی برای کمک به اصلاح شکل جمجمه، نیاز به اقدامات جراحی است.

شکستگی دیاستازیک جمجمه

این شکستگی‌ها در راستای درزهای استخوان جمجمه اتفاق می‌افتند. درزهای جمجمه نواحی بین استخوان‌های سر هستند که با رشد کودک، به هم می‌پیوندند. در این نوع شکستگی، درزهای نرمال جمجمه عریض‌تر شده‌اند. این شکستگی‌ها اغلب در نوزادان دیده می‌شوند.

شکستگی بنیادین جمجمه

این شکستگی، جدی‌ترین نوع شکستگی است، و شامل شکستگی در استخوان پایه‌ی جمجمه می‌شود. کودکان با این نوع شکستگی اغلب اطراف چشم‌ها و پشت گوششان کبودی دارند. آن‌ها احتمالا تخلیه‌ی مایع مغزی ناشی از پارگی بخشی از پرده‌ی مغزی، از بینی و گوش‌هایشان هم دارند. این کودکان نیاز به مراقبت‌های تحت نظر در بیمارستان دارند.

چه چیزی باعث آسیب به سر می‌شود؟


ضربه به سر

دلایل بسیاری برای آسیب به سر در کودکان وجود دارند. معمول‌ترین آسیب‌ها، زمین خوردن، تصادف با موتور یا وسیله نقلیه (بطوریکه کودک بعنوان مسافر وسیله نقلیه باشد یا عابر پیاده‌ای که دچار ضربه شده)، یا در نتیجه‌ی خشونت علیه کودکان هستند.خطر ضربه مغزی در گروه سنی نوجوان بیشتر است و در میان مردان اغلب دوبرابر زنان اتفاق می‌افتد. مطالعات نشان می‌دهند که آسیب‌های سر در فصول بهار و تابستان که کودکان معمولا بیشتر فعالیت‌های خارج از خانه مثل دوچرخه‌سواری، اسکیت و اسکیت بورد انجام می‌دهند، رایج‌تر است. بیشترین زمانی که این آسیب‌ها رخ می‌دهند، ساعات پایانی بعدازظهر و ساعات ابتدایی غروب آفتاب و آخر هفته‌ها هستند.

چه چیزی باعث کوفتگی و آسیب داخلی به مغز می‌شود؟


در ضربه‌ی مستقیم به سر، تکان دادن کودک (همانطور که در بسیاری موارد کودک‌آزاری مشاهده شده)، یا آسیب از نوع ویپلش (همانطور که در تصادفات خودرو یا موتور مشاهده شده)، کوفتگی مغز و آسیب به بافت داخلی و رگ‌های خونی بدلیل مکانیزمی به نام کوپ کانترکوپ رخ می‌دهند. کوفتگی کاملا مربوط به ضربه، در محل برخورد، آسیب کوپ نامیده می‌شود. وقتی که مغز از پشت دچار ضربه می‌شود، این تکان می‌تواند در سمت مقابل جمجمه ایجاد آسیب کند و باعث کوفتگی‌ای شود که آسیب کانترکوپ نامیده می‌شود. برخورد مغز با طرفین جمجمه می‌تواند باعث بریدگی (پارگی) آستر داخلی مغز، بافت‌ها و رگ‌های خونی شود که ممکن‌است باعث خونریزی داخلی، کوفتگی یا ورم مغز شوند.

علائمی که بعد از ضربه به سر کودکان مشاهده می شود


 چه چیزی باعث آسیب به سر می‌شود؟(

موارد زیر رایج‌ترین علائم آسیب به سر هستند. به‌هرحال، هر کودک ممکن‌است علائمی متفاوت با دیگری تجربه کند. کودک ممکن‌است درجه‌های مختلفی از علائم مربوط به آسیب به سر، بسته به شدت آن، را داشته باشد.علائم آسیب خفیف به سر شامل موارد زیر می‌شوند:

  • بالا آمدن و ورم کردن محل کوفتگی
  • بریدگی کوچک، سطحی (کم‌عمق) در پوست سر
  • سردرد
  • حساسیت به صدا و نور
  • کج‌خلقی
  • گیجی
  • سبکی سر و/یا سرگیجه
  • مشکلات تعادلی
  • حالت تهوع
  • مشکلات حافظه و/یا تمرکز
  • تغییر الگوی خواب
  • تاری دید
  • "خستگی" چشم
  • زنگ گوش (وزوز گوش)
  • خستگی و بی‌حالی

آسیب سر ملایم یا شدید (که نیاز به مراقبت پزشکی فوری دارد) -- علائم آن ممکن‌است شامل هریک از موارد بالا به اضافه‌ی موارد زیر باشد:

  • از دست دادن هوشیاری
  • سردرد شدید که برطرف نمی‌شود
  • حالت تهوع و استفراغ مکرر
  • از دست دادن حافظه‌ی کوتاه مدت، مثل مشکل یادآوری حوادثی که اخیرا و حین ضربه اتفاق افتاده‌اند.
  • لکنت زبان
  • مشکل راه رفتن
  • ضعف در یک سمت یا محدوده‌ای از بدن
  • عرق کردن
  • رنگ پریدگی
  • حمله یا تشنج
  • تغییرات رفتاری مثل بدخلقی
  • خونریزی یا تخلیه‌ی مایع مغزی از گوش‌ها و بینی
  • مردمک یک چشم (فضای تیره در مرکز چشم) بزرگتر از دیگری بنظر می‌رسد
  • بریدگی یا جراحت عمیق در پوست سر
  • زخم باز در سر
  • جسم خارجی داخل سر
  • کما (حالت بیهوشی که در آن فرد بیدار نمی‌شود، به محرک‌ها خیلی کم پاسخ می‌دهد یا اصلا واکنشی ندارد، و فعالیت‌های ارادی از خود نشان نمی‌دهد)
  • حالت نباتی (حالتی از آسیب مغزی که شخص توانایی فکر کردن و آگاهی از محیط اطرافش را از دست داده است، اما بعضی عملکردهای اصلی مثل نفس کشیدن و گردش خون را حفظ کرده است)
  • سندرم قفل شدگی (یک حالت عصبی است که در آن شخص هوشیار است و قدرت فکر کردن و استدلال دارد، اما قادر به تکلم و حرکت نیست)

چه موقع با متخصص تماس بگیریم؟

اگر نوزادتان از جایی افتاد و واکنشی نسبت به صدا یا تماس فیزیکی شما نشان نداد، یا اگر بنظر رسید مشکل حرکتی در بخشی از بدنش پیدا کرده، با اورژانس تماس بگیرید و کمک بخواهید. در هر شرایط دیگری که کودک زمین خورد وسرش دچار ضربه شد، با پزشکتان تماس بگیرید و مشاوره بگیرید. این مطمئن‌ترین کاریست که می‌توانید انجام دهید، حتی اگر نوزاد بنظر آسیب جدی‌ای ندیده باشد.اگر کودکی با سن بیشتر دچار ضربه در ناحیه‌ی سرش شده و از هوش رفته است، نیز فورا با اورژانس تماس بگیرید. اگر کودکی سرش آسیب دیده و یکی از علائم توصیف شده در بخش قبل را دارد، فورا با پزشکتان تماس بگیرید.

آسیب‌های سر چگونه تشخیص داده می‌شوند؟


مقدار آسیب وارده بعد از حادثه، ممکن نیست فورا بطور کامل مشخص شود، اما با بررسی کامل پزشکی و آزمایش احتمالا تشخیص  داده می‌شود. تشخیص آسیب سر با تست‌های فیزیکی و آزمایشات تشخیصی، حاصل می‌شود. حین بررسی، دکتر از سابقه‌ی کامل پزشکی کودک و خانواده و اینکه آسیب چطور اتفاق افتاده اطلاعات کسب می‌کند. ضربه به سر می‌تواند باعث مشکلات عصبی شده و نیاز به پیگیری‌های پزشکی بیشتر داشته باشد.آزمایشات تشخیصی احتمالا شامل موارد زیر می‌شوند:

  • آزمایش خون: آزمایش خون یکی از تست هایی است که برای تشخیص آسیب های حاصل از ترومای سر کودک انجام می شود.
  • رادیولوژی: یک تست تشخیصی است که از پرتوهای الکترومغناطیس نامرئی برای تولید تصاویری از بافت‌های داخلی، استخوان‌ها و اندام‌ها روی فیلم استفاده می‌کند.
  • تصویرسازی تشدید مغناطیسی (ام‌آر‌آی): یک روش تشخیص با استفاده از ترکیبی از آهنرباهای بزرگ، امواج رادیویی، و کامپیوتر برای تولید تصاویری با جزئیات از اندام‌ها و ساختارهای داخل بدن است.
  • پرتونگاری مقطعی رایانه‌ای (سی‌تی اسکن یا سی‌ای‌تی اسکن): یک روش تشخیص تصویرسازی است که از ترکیبی از پرتوهای ایکس و فناوری رایانه‌ای برای تولید تصاویر (یا اسلایس) افقی یا محوری از بدن، استفاده می‌کند. سی‌تی اسکن تصاویری با جزئیات از بخش‌هایی از بدن شامل استخوان‌ها، عضله‌ها، چربی و اندام‌ها می‌دهد. سی‌تی اسکن نسبت به رادیولوژی جزئیات بیشتری را نشان می‌دهد.
  • نوار مغزی (ای‌ای‌جی): روشی برای ثبت فعالیت الکتریکی مداوم مغز بکمک الکترودهای متصل به پوست سر است.

درمان ضربه به سر کودک


درمان ضربه به سر کودک

درمان آسیب به سر کودکان با توجه به شدت ضربه و آسیب متفاوت است:

آسیب‌های خفیف مغز

کودکان با آسیب‌های خفیف سر معمولا به هیچ درمانی جز مراقبت 48 ساعته نیاز ندارند. برای کودکی با ضربه مغزی هم مراقبت دقیق مهم است و احتمالا باید از انجام هر ورزشی برای یک بازه زمانی طولانی دوری کند. اگر کودک خیلی جدی آسیب دیده و در اتاق اورژانس تحت مراقبت است یا در بیمارستان بستری شده، پرسنل پزشکی شرایط کودکتان را به نوبت بررسی می‌کنند. تا زمانی که حال کودک مساعد شد، پزشک او را با چند توصیه‌ی پزشکی مرخص خواهد کرد. اگر کودکتان از سردرد شکایت می‌کند، احتمالا پزشک برای او استامینوفن (Tylenol) تجویز کرده است. از دادن آسپرین، ایبوپروفن (Advil,Motrin)، ناپروکسن (Naprosyn) یا ایندومتاسین (Indocin)، به کودکتان پرهیز کنید زیرا این داروها خطر خونریزی داخلی در سر را افزایش می‌دهند.

آسیب شدید

برای کودکان با آسیب جدی‌تر، درمان بستگی به نوع آسیب وارده به سر، شدت و محل آن دارد. در بعضی موارد، کودک ممکن‌است نیاز به درمان در واحد مراقبت‌های ویژه (ICU) داشته باشد. بسته به شدت آسیب مغزی، درمان ممکن‌است شامل استفاده از دستگاه تنفسی برای نفس کشیدن کودک و داروهای کنترل درد، محدود کردن حرکات کودک، کاهش ورم داخل مغز، حفظ فشار خون و جلوگیری از تشنج باشد. احتمالا برای تخلیه‌ی خون لخته شده در اپیدورال(بین جمجمه و سخت‌شامه) یا سابدورال(بین سخت‌شامه و عنکبوتیه)، یا درمان تورفتگی جمجمه، خونریزی مغز یا کوفتگی نیاز به جراحی است.

روند بهبودی


روند بهبودی به محل و شدت آسیب، همچنین سن کودک بستگی دارد. برای مثال، اکثر کودکان با آسیب خفیف روند بهبودی خیلی خوبی دارند و خطر عوارض طولانی مدت در آن‌ها خیلی پایین است. به‌هرحال، احتمال عوارض در نوزادان بیشتر است، زیرا مغزشان هنوز کاملا رشد نکرده.

پیشگیری


پیشگیری

برای کمک به پیشگیری از این آسیب‌ها در کودکان، رعایت موارد زیر الزامی است:

  • هرگز کودکتان را در محل عوض کردن پوشک، تخت خواب، صندلی یا بلندی تنها نگذارید. بلکه، اگر مجبور به تنها گذاشتن او بدون مراقبت هستید، او را در یک گهواره یا تخت نرده‌دار مخصوص کودک یا روی سطح زمین قرار دهید.
  • از روروئک استفاده نکنید، زیرا این وسیله می‌تواند باعث افتادن کودک و آسیب‌های جدی شود.
  • برای پنجره‌ها نرده‌ی محافظ نصب کنید و از درب‌های ایمنی مجاور درب ورودی و راه‌پله‌ها استفاده کنید.
  • اگر کودک نوپا دارید، قالیچه‌ها و مبل‌های دارای لبه‌های تیز را از محل بازی کودک بردارید.
  • اگر کودکتان از زمین بازی استفاده می‌کند، مطمئن شوید که سطح زیر وسایل بازی ضد ضربه است (دارای تکه‌های ضخیم لاستیکی یا لایه‌ی عمیقی از شن، خاک اره یا خورده چوب)
  • از صندلی‌های ایمنی کودک که مناسب سن و وزن کودکتان هستند، در ماشین استفاده کنید تا زمانیکه به سنی برسد که بتواند از کمربند ایمنی صندلی خودرو استفاده کند.
  • مطمئن شوید که کودکتان همیشه به هنگام دوچرخه‌سواری یا بازی با اسکوتر از کلاه ایمنی مناسب و اندازه‌ی سرش استفاده می‌کند. یک دوره‌ی آموزشی ایمنی در دوچرخه‌سواری، اگر برگزار شود، هم مفید است.
  • اگر کودکتان ورزش می‌کند، او را مجبور کنید از کلاه مناسب که کاملا اندازه‌ی سرش باشد استفاده کند. کلاه ایمنی در فوتبال، بیس‌بال، هاکی روی یخ، اسکی، اسکیت، اسکیت بورد، بازی با اسکوتر و اسنوبورد ضروری است.
  • به کودکتان اجازه ندهید روی ترامپولین بازی کند، مگر اینکه کاملا تحت نظر باشد.
  • وقتی خرید می‌روید برای ایمنی هرچه بیشتر از کمربند ایمنی در صندلی کالسکه‌ برای کودکتان استفاده کنید. هرگز کودکتان را در کالسکه تنها نگذارید و از قرار دادن کودک داخل سبد خرید خودداری کنید.