انواع تشنج نهفته(خفیف) در کودکان با نشانه خیره شدن کوتاه مدت کودک

تشنج نهفته

تشنج نهفته نوعی تشنج عمومی است که در طی آن فرد برای دوره‌های کوتاه و متعددی در طول روز بدون پاسخ می‌ماند. این عارضه معمولاً در دوران کودکی آغاز می‌شود البته ممکن است شروع آن در بزرگ‌سالی نیز دیده شود. این عارضه در نوزادان بسیار نادر است.

زمانی که والدین یا معلمین کودک متوجه این عارضه شوند معمولاً تشخیص آن آسان خواهد بود البته در صورت داشتن برخی علائم خفیف‌تر ممکن است عارضه‌ی کودک با تشنج اشتباه گرفته شود. تشخیص تشنج نهفته زمانی انجام می‌شود که والدین یا معلم کودک متوجه خیره شدن مکرر او شوند و پزشک الگوی خاصی را بر روی الکترو انسفالو گرام (EEG) کودک مشاهده کند. تشنج نهفته‌ی عادی را می‌توان در مطب پزشک تحریک کرد بدین صورت که از کودک خواسته می‌شود تا نفس‌های سریع و عمیق بکشد.

در تشنج نهفته فرد به طور ناگهانی و برای مدت زمان کوتاهی هوشیاری خود را از دست می‌دهد. این عارضه در کودکان نسبت به بزرگسالان شیوع بیشتری دارد.

ممکن است به نظر برسد افرادی که به این عارضه مبتلا هستند به مدت چند ثانیه به فضای خالی اطراف خود خیره شده‌اند. سپس به سرعت هوشیاری آن‌ها به سطح عادی بازمی گردد. این نوع از تشنج معمولاً منجر به آسیب‌های فیزیکی نخواهد شد.

معمولاً می‌توان تشنج نهفته را با استفاده از داروهای ضدتشنج کنترل کرد. برخی از کودکان مبتلا به این تشنج، انواع دیگری از تشنج را نیز دارند. بسیاری از کودکان در دوران نوجوانی خود بهبود پیدا می‌کنند.

چنانچه کودک شما علایمی مانند خیره شدن یا مات شدن دارد و این علائم به‌صورت مکرر به وجود می‌آید توصیه می‌شود به پزشک متخصص اطفال مراجعه نمایید.جهت کسب اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت در کلینیک من و کودکم شماره تلفن‌  03136826450  تماس حاصل فرمایید.

اصطلاحات دیگر برای تشنج نهفته چیست‌اند؟


ازجمله اصطلاحات دیگری که برای تشنج نهفته به کار می‌روند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • پتیت مال
  • صرع نهفته‌ یا صرع ابسنس
  • پیکنولپسی

انواع تشنج نهفته و علائم آن در کودکان


انواع تشنج‌ها در کودکان با علائم احتمالی که ممکن است کودک از خود نشان دهد به شرح زیر می‌باشد:

تشنج نهفته‌ی عادی

کودکی که به تشنج نهفته‌ی معمولی مبتلاست به طور ناگهانی عملی که در حال انجام آن است را رها کرده و به فضا خیره می‌شود. ممکن است چشم‌های کودک به طرف بالا بچرخند. در این مرحله در صورتی که کسی با او حرف زده و یا دست او را لمس کند پاسخی دریافت نخواهد کرد. تشنج معمولاً در حدود 10 ثانیه زمان برده و کودک بلافاصله پس از آن هوشیار می‌شود و یا به مدت 2 تا 3 ثانیه سردرگم خواهد بود. کودک معمولاً متوجه تشنج خود نخواهد شد. الکترو انسفالو گرام یا نوار مغز کودک در بین حملات تشنج عادی بوده و در زمان حمله نیز الگوی "موج و نیزه" مشاهده خواهد شد.

این تشنج‌ها ممکن است یک یا چند مشخصه‌ی دیگر را نیز علاوه بر علائم ذکر شده در بالا داشته باشند از جمله علائم کلونیک یا اتوماتیسم. کودکانی که تشنج آن‌ها دارای این خصوصیات باشد به احتمال کمتری به سندرم تشنج نهفته‌ی کودکان مبتلا هستند.

  • تشنج نهفته همراه با علائم کلونیک شامل پریدن خفیف پلک‌ها، گوشه‌ی دهان و در برخی از مواقع دست‌ها می‌باشد.
  • در تشنج نهفته‌ی همراه با علائم آتونیک، سر یا بدن کودک ممکن است به طرف جلو افتاده و اشیایی که در دست او هستند بر روی زمین بیفتند که دلیل این امر از دست رفتن ناگهانی تونوس عضلات می‌باشد. زمین خوردن کودک در طی این تشنج نادر است.
  • تشنج نهفته همراه با علائم تونیک ممکن است متقارن (علائم به یک صورت در هر دو طرف بدن دیده شوند) یا نامتقارن (علائم در یک طرف بدن قوی‌تر مشاهده شوند) باشد. با فعالیت تونیک، عضلات به‌صورت ناگهانی دچار گرفتگی شده و منقبض می‌شوند پس کودکی که ایستاده است ممکن است به طرف عقب هل داده شود و یا سر و بدن او به یک طرف بچرخند.
  • تشنج نهفته همراه با اتوماتیسم ممکن است شبیه به تشنج جزئی پیچیده به نظر برسد. در این حمله به نظر می‌رسد که کودک در حال انجام حرکاتی هدف دار مثل باز کردن چشم، لیسیدن، بلعیدن، ایجاد صدا و یا خاراندن بدن با دست می‌باشد.
  • در تشنج نهفته همراه با علائم اتونومیک ممکن است اطراف دهان کودک رنگ پریده شده، مردمک‌های او گشاد شده، صورت او گل انداخته، ضربان قلب بیشتر شده، موی تن او سیخ شده، دهان وی پر از بزاق شده و یا کنترل ادرار خود را از دست بدهد.

تشنج نهفته‌ی غیرعادی

توصیف تشنج نهفته‌ی غیرعادی دشوارتر خواهد بود. شروع و پایان دوره‌ی خیره شدن کودک به فضا واضح نبوده و کودک معمولاً پس از پایان حمله سردرگم خواهد بود. حمله‌ی تشنج معمولاً بین 5 تا 10 ثانیه زمان برده و ممکن است با پرش خفیف پلک، علائم تونیک یا اتونومیک، علائم اتوماتیسم و یا زمین خوردن کودک همراه باشد. تشنج نهفته‌ی غیرعادی کودکان معمولاً در کودکانی دیده می‌شود که مشکلات عصبی مثل ناتوانی‌های رشد دارند. این کودکان معمولاً به انواع دیگر تشنج نیز مبتلا هستند. نوار مغزی این کودکان علاوه بر هنگام حمله‌ی عصبی، به هنگام رفتار عادی نیز طبیعی نخواهد بود.

چه عواملی منجر به تشنج نهفته می‌شوند؟


تشنج نهفته‌ی عادی در کنار صرع نهفته‌ی کودکان قرار می‌گیرد. این سندرم دارای منشأ ژنتیکی است ولی جزئیات آن واضح نیستند. تمامی این سندرم‌ها ایدیوپاتیک هستند و مغز به هنگام عکس برداری (سی تی اسکن یا اسکن MRI) طبیعی به نظر می‌رسد ولی تغییراتی در ساختارهای میکروسکوپی آن در سطح مولکولی ایجاد شده‌اند.

علت بروز تشنج نهفته‌ی غیرعادی مشخص نیست. این عارضه معمولاً همراه با سندرم لنوکس گاستات و یا صرع عمومی سمپتوماتیک یا کریپتوژنیک دیده می‌شود و افراد مبتلا به آن در نوار مغزی خود امواج نیزه‌ای مداومی در هنگام خواب خواهند داشت. برخی از کودکان مبتلا به تشنج نهفته‌ی غیرعادی در مغز خود دچار ضایعه‌های مشخصی هستند در حالی که برخی دیگر از این کودکان تنها مشکلات میکروسکوپی دارند.

تشخیص


پزشک از شما می‌خواهد تا تشنج را به طور کامل و دقیق توصیف کنید و همچنین شما را به‌صورت فیزیکی معاینه می‌کند.

ازجمله تست‌های به کار رفته برای تشخیص عارضه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

اسکن مغزی

در تشنج نهفته، عکس برداری از مغز مثل اسکن MRI نتایج طبیعی به همراه خواهد داشت. ولی آزمایشاتی مثل اسکن MRI می‌توانند تصاویری با دقت بالا از مغز ایجاد کنند که به رد کردن احتمال عارضه‌های دیگر مثل سکته یا تومور مغزی کمک خواهد کرد. به دلیل اینکه کودک شما برای این کار باید به مدت طولانی ثابت بنشینید، با پزشک خود در مورد استفاده از داروهای آرام بخش مشورت کنید.

الکترو انسفالو گرافی یا نوار مغزی (EEG)

این روش بدون درد، امواج الکتریکی که در مغز شما ایجاد می‌شوند را محاسبه می‌کند. امواج مغزی از طریق الکترودهای کوچکی که بر روی پوست سر نصب شده‌اند به دستگاه الکترو انسفالو گرام منتقل می‌شوند.

تنفس سریع در هنگام گرفتن نوار مغز می‌تواند تشنج نهفته را تحریک کند. در هنگام حمله‌ی تشنج، الگوی ظاهر شده در نوار مغزی با الگوهای طبیعی متفاوت خواهد بود.

تشنج نهفته چگونه درمان می‌شود؟


درمان تشنج نهفته

تشنج نهفته‌ی عادی معمولاً به‌راحتی با داروهای مخصوص درمان صرع کنترل می‌شود. تشنج نهفته‌ی غیرعادی نیز با استفاده از دارو تحت درمان قرار می‌گیرد ولی کنترل آن به‌سادگی تشنج نهفته‌ی عادی نخواهد بود.

این دارو معمولاً با دوز 10 تا 20 میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن و در دو وعده‌ی جداگانه مصرف می‌شود. کودک می‌تواند روزانه تا 40 میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن خود از این دارو مصرف کند به شرطی که روزانه بیش از 500 میلیگرم از این دارو مصرف نکند. اتوسوکسیماید به شکل مایع و قرص در دسترس است. ازجمله عوارض جانبی این دارو می‌توان به بی‌اشتهایی و خواب‌آلودگی اشاره کرد. مسمومیت کبد و راش ناشی از دارو احتمال کمتری دارند.

در صورتی که تشنج نسبت به اتوسوکسیماید مقاوم شده باشد و یا با تشنج نهفته‌ی غیرعادی یا تشنج‌های عمومی همراه باشد می‌توان از این گزینه‌ها استفاده کرد. والپروئات به شکل مایع، پودر، کپسول و قرص در دسترس قرار دارد. دوز شروع و ادامه برای این دارو به ترتیب 20 و 60 میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز می‌باشند. ازجمله عوارض جانبی والپروئات می‌توان به ناراحتی شکم، حالت تهوع و افزایش وزن اشاره کرد. والپروئات می‌تواند منجر به نقص‌های لوله‌ی عصبی شود بنابراین دختران نوجوان باید با دقت تمام تحت نظر گرفته شوند.

لاموتریژین به شکل‌های جویدنی و قرص وجود دارد. این دارو معمولاً با دوز نیم میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز که در دو وعده‌ی مجزا مصرف می‌شود مورد استفاده قرار می‌گیرد. بسته به مصرف دیگر داروهای ضد صرع می‌توان دوز این دارو را تا 5 الی 10 میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز افزایش داد. سندرم استیون جانسون یک عارضه‌ی جانبی نادر ولی جدی درمان با لاموتریژین است. این سندرم در 0.8 درصد از کودکان بین سنین 2 تا 16 سال بروز پیدا می‌کند.

درمان با داروهای ضد صرع باید تا زمان طبیعی شدن نوار مغزی ادامه پیدا کند.

زمانی که کودک من به تشنج نهفته مبتلا می‌شود چه کاری باید انجام دهم؟


اگر کودک شما تحت حمله‌ی تشنج نهفته قرار گرفته است:

  • داد نزنید، او نمی‌تواند صدای شما را بشنود.
  • اگر مطمئن نیستید که او به تشنج نهفته مبتلاست و یا تنها حواس او پرت شده است، به‌آرامی دست او را لمس کنید.
  • معمولاً نیازی به کار دیگری نخواهد بود.

آینده‌ی کودک مبتلا به تشنج نهفته چگونه خواهد بود؟


آینده‌ی کودک مبتلا به تشنج نهفته به سندرم اصلی او بستگی خواهد داشت.

  • در 80 تا 95 درصد از موارد می‌توان تشنج نهفته‌ی کودکان را با استفاده از دارو کنترل کرد. برخی از محققین عقیده دارند که درمان زودهنگام نتیجه‌ی بهتری داشته و خطر بروز مجدد عارضه را کاهش می‌دهد. تشنج ناشی از صرع نهفته‌ی کودکان معمولاً 2 تا 5 سال پس از شروع به‌صورت خود به خودی پایان خواهند یافت. معمولاً زمانی که کودک به مدت 2 تا 3 سال بهبودی پیدا کند می‌توان داروهای ضد صرع او را به‌تدریج کاهش داد.
  • دیگر سندرم‌های همراه با تشنج نهفته‌ی عادی مثل صرع نهفته‌ی کودکان ممکن است تا پایان عمر کودک ادامه پیدا کنند. البته در 80 تا 90 درصد از موارد می‌توان تشنج را با استفاده از دارو کنترل کرد.
  • پیش‌بینی آینده‌ی افراد مبتلا به تشنج نهفته‌ی غیرعادی به اختلالات دیگر نیز بستگی خواهد داشت. برای مثال کنترل تشنج در سندرم لنوکس گاستات دشوار بوده و ناتوانی‌های ذهنی شایع خواهند بود.