التهاب پانکراس(پانکراتیت)یا التهاب لوزالمعده در کودکان:علائم و درمان

به التهاب پانکراس پانکرانیت گفته می‌شود. پانکراس غده‌ی بزرگی در بدن است که آنزیم‌های گوارشی را از خود ترشح می‌کند. این آنزیم‌ها غذا را تجزیه کرده و آن‌ها را برای ورود به عثنی عشر یا روده‌ی کوچک به قطعات کوچک‌تری تبدیل می‌کنند. همچنین پانکراس مسئول ترشح دو هورمون انسولین و گلوکاگن است. ا ین دو هورمون منبع اصلی انرژی بدن یعنی سطح قند خون را کنترل می‌کنند. در زمان فعالیت‌های طبیعی و نرمال پانکراس آنزیم‌هایی که ترشح می‌شوند تا زمان رسیدن به روده کوچک فعال نمی‌شوند. اما زمانی که پانکراس ملتهب شود آنزیم زودتر و در هنگامی‌که هنوز درون پانکراس قرار دارند فعال می‌شوند و به سطح داخلی آن حمله می‌کنند. به دنبال این عمل سطح داخلی پانکراس که مسئول تولید آنزیم است آسیب می‌بیند و پانکراس دیگر قادر به ترشح آنزیم نیست. باگذشت زمان بافت آسیب‌دیده به‌طور کامل از بین می‌رود بنابراین بسیار مهم است که هرچه سریع‌تر به دنبال درمان التهاب پانکراس کودک خود باشید.

اگر به التهاب پانکراس کودک خود مشکوک هستید باید هر چه سریع‌تر به دنبال آزمایش‌های پزشکی باشید. پزشک اطفال کودک شما را معاینه خواهد کرد و نوع پانکرانیت وی را مشخص می‌نماید و بر همین اساس مناسب‌ترین روش درمانی را برای وی تجویز می‌کند.

جهت رزرو نوبت می‌توانید با شماره  03136826450  تماس حاصل فرمایید.

دلایل ابتلا به پانکرانیت حاد

از دلایل اصلی ابتلا به پانکرانیت حاد می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • آسیب‌دیدگی پانکراس مانند ضربه‌ی شدیدی که به شکم وارد می‌شود.
  • وجود بیماری‌های دیگر مانند بیماری‌های سیستمیک
  • بیماری‌های ژنتیکی و وراثتی
  • عوارض جانبی داروها
  • عفونت
  • وجود سنگ یا پیچ‌خوردگی پانکراس

اما گاهی در برخی موارد علت اصلی علت اصلی ابتلا به پانکرانیت کاملاً مشخص نیست.

دلایل ابتلا به پانکرانیت مزمن

گاهی ابتلای کودکان به پانکرانیت مزمن می‌تواند بنا به دلایل زیر باشد:

  • سنگ‌های صفراوی یا انسداد قسمت انحنای پانکراس
  • غیرطبیعی بودن وضعیت متابولیک بدن مانند بالابودن سطح کلسیم خون
  • عوامل ژنتیکی و وراثتی
  • آسیب‌دیدگی و ضربه خوردن پانکراس

و عواملی دیگر مانند عوارض داروها، عفونت و بیماری‌های دیگر مانند فیبروز کیستیک. اگرچه در بسیاری از موارد علت پانکرانیت مزمن در کودکان مشخص نیست.

علائم و نشانه‌ها


پانکرانیت حاد

از علائم و نشانه‌های پانکرانیت می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • درد شدید شکم در قسمت بالای شکم و در زیر استخوان جناغ. همچنین این درد ممکن است در کمر نیز احساس شود.
  • حالت تهوع و استفراغ که معمولاً با غذا خوردن شدیدتر می‌شود.
  • تب
  • بی‌اشتهایی

ممکن است کودکتان ترجیح بدهد که بر روی پهلوی خود دراز بکشد چراکه حرکت کردن باعث شدیدتر شدن درد او می‌شود. همچنین ممکن است به‌شدت احساس بیماری، خستگی و ناراحتی داشته باشد. از دیگر علائم این بیماری که زیاد هم رایج نیستند می‌توان موارد زیر را نام برد:

  • انسداد روده ( زمانی که روده‌ها دیگر منقبض نمی‌شوند و به همین دلیل مسدود می‌شوند)
  • تورم شکم
  • زردی . بیماری که باعث می‌شود پوست، بافت و مایعات بدن زردرنگ شوند.
  • جمع شدن مایعات در شکم
  • جمع شدن مایعات در اطراف شش‌ها که باعث سختی در نفس کشیدن می‌شود.

تشخیص دادن این نشانه‌ها در کودکان و نوزادان ممکن است کمی سخت‌تر باشد:

  • کج‌خلقی
  • تورم شکم
  • دل‌درد
  • تب
  • بی‌اشتهایی

پانکرانیت مزمن

پانکرانیت مزمن با ابتلا به چندین مرحله پانکرانیت حاد شروع می‌شود. این مراحل معمولاً شامل درد شدید شکم، حالت تهوع و استفراغ می‌شود. اصلی‌ترین نشانه‌ی پانکرانیت حاد درد در قسمت بالایی شکم است که به‌شدت از دل‌درد معمولی شدیدتر است. این درد برای کودکان غیرقابل‌تحمل است و گاهی آن‌ها از شدت درد نمی‌توانند بنشینند یا بایستند. این درد می‌تواند ثابت یا به‌صورت دوره‌ای باشد و معمولاً بعد از غذا خوردن مخصوص غذاهایی که درصد چربی بالایی دارند شدیدتر شود. کاهش وزن از دیگر علائم رایج پانکرانیت مزمن است که به دلیل عدم توانایی جذب مواد مغذی رخ می‌دهد. در برخی موارد کودکان به دلیل این‌که غذا خوردن درد شکم آن‌ها را شدیدتر می‌کند از خوردن سر باز می‌زنند. همچنین گاهی پانکرانیت باعث کاهش اشتهای فرد می‌شود که این نیز در کاهش وزن تأثیر می‌گذارد.

انواع پانکرانیت


پانکرانیت می‌تواند حاد باشد که در این صورت فرد فقط برای چند روز احساس بیماری می‌کند و یا مزمن باشد و بیماری به‌صورت مرتب تکرار شود. پانکرانیت حاد به‌صورت ناگهانی رخ می‌دهد درحالی‌که پانکرانیت مزمن به‌آرامی و با گذر زمان به وجود می‌آید و هر از چند گاهی تکرار می‌شود. اگرچه این موضوع در کودکان زیاد رایج نیست اما یکی از دلایل اصلی ابتلا به پانکرانیت مزمن عوامل وراثتی است. کودکان معمولاً به نوع حاد پانکرانیت دچار می‌شوند. این بیماری معمولاً بنا به دلایل ناشناخته یا در واکنش به یک عفونت ویروسی و یا به دلیل عوارض جانبی داروها رخ می‌دهد. همچنین پانکرانیت حاد می‌تواند به دلیل آسیب‌دیدگی و ضربه‌ی شدید به شکم، فیبروز کیستیک یا چربی خون بالا اتفاق افتد.

عوارض


عوارض پانکرانیت حاد در کودکان زیاد رایج نیست. از رایج‌ترین این عوارض می‌توان به جمع شدن مایعات در اطراف پانکراس اشاره کرد. به این پدیده کیست کاذب پانکراس می‌گویند. کیست کاذب ممکن فونت کرده یا پاره شده و خون‌ریزی کند. گاهی این مایعات جمع شده با گذر زمان از بین می‌روند. اما اگر مقدار آن‌ها زیاد بود و یا باعث به وجود آمدن برخی علائم در فرد شد پزشک پیشنهاد می‌کند تا برای جلوگیری از بیماری‌های بیشتر این مایعات از بدن خارج شوند.

تشخیص


درصورتی‌که فرد بیمار مشکوک به التهاب پانکراس باشد در اولین اقدام پزشک دستور به انجام برخی از آزمایش‌های خون مانند آزمایش لیپاز می‌دهد تا سطح هورمون‌های ترشح‌شده توسط پانکراس در خون را بررسی کند. اگر سطح این هورمون‌ها بالابود پزشک برای برسی هرگونه التهاب، انسداد، وجود سنگ در قسمت انحنای پانکراس و یا دیگر شرایط غیرعادی انجام سونوگرافی شکمی را تجویز می‌کند. در برخی موارد پزشک برای بررسی بیشتر و تشخیص بهتر پانکرانیت می‌خواهد تا بیمار یک سیتی اسکن شکمی انجام دهد. سیتی اسکن تکنولوژی است که با استفاده از اشعه‌ی ایکس و تکنولوژی کامپیوتر تصاویر دقیقی از ارگان‌های داخلی بدن در اختیار پزشک قرار می‌دهد. اگر میزان صفرای موجود در استفراغ زیاد بود پزشک برای برسی هرگونه بیماری مربوط به پانکراس و کبد معاینات بیشتری انجام خواهد داد. (صفرا مایع گوارشی است که توسط کبد ترشح می‌شود.)

درمان


درمان پانکرانیت حاد

تقریباً هیچ‌گونه داروی خاص یا روش درمانی برای بهبود پانکراس وجود ندارد. و تنها چیزی که بدن احتیاج دارد تا به شرایط عادی خود برگردد مراقبت و انجام اقدامات احتیاطی است. اقدامات احتیاطی و مراقبتی شامل موارد زیر می‌شود:

  • استفاده از دارو برای کاهش درد
  • استفاده از داروهای ضد تهوع برای جلوگیری از بالا آوردن
  • تزریق سرم برای اطمینان از این‌که کودک آب کافی در بدن دارد.
  • استفاده از استامینوفن می‌تواند دردهای ضعیف را سرکوب کند اما دردهای شدید به داروهای قوی‌تری ماند مورفین احتیاج دارند.

در موارد پانکرانیت شدید که باعث می‌شود کودک نتواند غذا بخورد پزشک توصیه می‌کند تا به کمک یک لوله‌ی تغذیه که از طریق بینی به معده یا روده‌ها فرستاده می‌شود مواد مغذی موردنیاز بدن را به‌صورت مایع به بدن کودک برسانند. همچنین گاهی مواد مغذی و معدنی از طریق سرم های وریدی به بدن وارد می‌شوند. وجود غذا به پیشرفت روند بهبود کمک می‌کند. زمانی که حالت تهوع درد و ناراحتی ناشی از پانکرانیت حاد از بین روفت اشتهای کودک به‌آرامی برمی‌گردد. شما باید کودکتان را تشویق به خوردن غذا کنید. رژیم غذایی کودک شامل غذاهای مایع و رقیق تا غذاهای عادی می‌شود و انتخاب نوع غذا به میزان تحمل کودک بستگی دارد.

درمان پانکرانیت مزمن

کودکانی که دچار پانکرانیت مزمن هستند اغلب درگذشته چندین مرحله پانکرانیت حاد را از سر گذرانده‌اند که روش درمان آن قبلاً ذکرشده است. پانکرانیت مزمن نیازمند درمان طولانی‌مدت است. پزشک تلاش می‌کند تا علت این بیماری را پیدا کند و کمک می‌کند تا درد ناشی از آن را از کاهش دهد. همچنین پزشک برای مدت طولانی عملکرد پانکراس را بررسی می‌کند تا دیابت و بیماری‌های مرتبط با پانکراس را هرچه سریع‌تر تشخیص دهد. در صورت وجود عفونت برای کودک آنتی‌بیوتیک تجویز می‌شود. پزشک روش‌های درمانی دیگری که برای کودک مناسب است را برای شما توضیح خواهد داد. در برخی موارد برای درمان این بیماری به جراحی احتیاج است.