اختلالات اعصاب و روان در کودکان با نشانه رفتار غیرطبیعی کودک

اختلالاتاختلالات مغز و اعصاب یکی از بیماری‌های مزمن سیستم عصبی شامل مغز، نخاع و عصب‌ها است. بسته به آسیب‌دیدگی‌های مغز و اعصاب، کودکان مبتلا به اختلالات مغز و اعصاب ممکن است در تحرک، گفتار، تفکر، بینایی یا شنوایی دچار مشکل شوند. برخی از اختلالات مغز و اعصاب در کودکان ارثی بوده و برخی دیگر در دوران بارداری، در حین زایمان یا در دوران کودکی شکل می‌گیرند. شایع‌ترین اختلالات مغز و اعصاب در کودکان عبارتند از اختلال بیش فعالی و عدم تمرکز، اوتیسم، فلج مغزی و آسیب‌دیدگی‌های نایشی از ضربات مغزی.

فهرست

نشانه‌های کودک با اختلال مغز و اعصاب چیست؟

اختلالات مغز اعصاب در کودکان، موارد مختلفی را در برمی‌گیرند. مهم‌ترین اختلاف کودکان مبتلا به اختلالات نورولوژیکی و کودکان دیگر این است که محیط اطراف خود را متفاوت از یکدیگر درک می‌کنند. احساس ادراک شده در مغز آنها اشتباه است و باعث می‌شود که کودکان ناهماهنگ و ناتوان در انجام حرکات به نظر رسیده و ریتم و زمان‌بندی خود را از دست بدهد. به سختی می‌توان حرکات چشمی آنها را فهمید. حجم عضلات کنترل کننده وضعیت بدنی در این کودکان غیرطبیعی است. آنها نمی‌توانند پنج حس بینایی، شنوایی، لامسه، بویایی و چشایی را به درستی بفهمند.

متخصصین ما با ارائه مشاوره تخصصی در کلینیک من و کودکم در خصوص علل و علائم اختلال مغز و اعصاب کودکتان و مشکلات ناشی از آن، مناسب‌ترین روش درمانی را برای این بیماری کودک به شما معرفی می‌کنند. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو نوبت در کلینیک من و کودکم درمان می‌توانید با شماره‌های  03136826450   تماس بگیرید.

 شایع‌ترین انواع اختلالات مغز و اعصاب در کودکان


انواع اختلالات مغز و اعصابدر زیر به برخی از اختلالات شایع مغز و اعصاب در کودکان اشاره می‌کنیم. در مباحث زیر، اطلاعات خلاصه‌ای در مورد علل و تأثیر این اختلالات ارائه می‌شود. همچنین در مورد علائم ابتلا به هر یک از این اختلالات نیز توضیحاتی می‌دهیم.

 اختلال بیش فعالی و عدم تمرکز

بسیار شایع است. این اختلال در دوران کودکی شروع شده و ممکن است تا بزرگسالی ادامه یابد. پزشکان نیز دقیقاً به آن اختلال بیش فعالی می‌گویند. این بدان دلیل است که کودکان مبتلا به این اختلال بیقرار بوده و رفتارهای بیش فعالانه‌ای از خود نشان می‌دهند. شایع‌ترین علت ابتلا به این اختلال، عوامل ارثی است. همچنین ممکن است این اختلال به دلیل عوامل دیگری که باعث آسیب به رشد مغز می‌شوند نیز ایجاد شود. برخی از این عوامل عبارتند از نوروتوکسین، قرار گرفتن در معرض آفت‌کش‌ها، قرار گرفتن در معرض دود تنباکو و آسیب‌دیدگی‌های مغزی. در زیر به برخی از شایع‌ترین علائم ناشی از ابتلا به اختلال بیش فعالی و عدم تمرکز در کودکان اشاره می‌کنیم.

  • رفتارهای ناشی از بیقراری
  • پرحرفی زیاد
  • ناتوانی در تمرکز بر یک موضوع
  • بی‌توجهی و بی‌دقتی عمومی

 صرع

در این بیماری، بیمار دچار تشنج می‌شود. این بیماری بر جوانب مختلف زندگی کودک مانند رفتارهای اجتماعی و ظرفیت‌های آموزشی او تأثیر می‌گذارد. به هر حال، تحقیقات پزشکی نشان می‌دهد که 70 درصد از کودکان مبتلا به صرع با افزایش سن بهبود می‌یابند.

به غیر از تشنج، شایع‌ترین علائم این بیماری عبارتند از:

  • عدم واکنش ناگهانی به مدت چند ثانیه
  • هشیاری بلافاصله پس از تشنج
  • عدم به یاد آوردن تشنج
  • بروز چندین تشنج در روز

 فلج مغزی

شایع‌ترین نشانه ابتلا به فلج مغزی، تأخیر در رشد است. این زمانی اتفاق می‌افتد که کودک قادر به نشستن، چهار دست و پار رفتن و راه رفتن نباشد. همچنین این کودکان قادر به انجام کارهای مرتبط با هر سن نیستند. برخی دیگر از علائم ابتلا به این بیماری عبارتند از:

  • عضلات شل
  • اسپاسم‌های عضلانی
  • واکنش‌های ضعیف
  • اختلال در بلع
  • عدم توانایی راه رفتن در سن یک سالگی تا 18 ماهگی
  • ناتوانی در ساختن جمله در سن 2 سالگی

 علل ابتلا به اختلالات مغز و اعصاب


علل ابتلا به اختلالاتاختلالات مغز و اعصاب در کودکان ممکن است به دلیل برخی از عوامل زیر ایجاد شوند:

 اختلالات ژنتیکی

در بسیاری از موارد، والدین این اختلالات را از طریق ژن‌های خود به کودکان منتقل می‌کنند؛ به عبارت دیگر، جهش ژنتیکی ممکن است در هنگام رشد جنین اتفاق بیفتد. این عوامل ممکن است بر رشد مغز و سیستم عصبی نیز تأثیر بگذارد.

 نوروتوکسین 

نوروتوکسین ها مواد مضری هستند که بر رشد مغز جنین در دوران بارداری تأثیر می‌گذارند. این سموم عبارتند از الکل، سرب، جیوه و برخی افزودنی‌های غذایی. در همین حال، این‌ها از طریق جفت به جنین منتقل می‌شوند. درنتیجه، نوزاد تازه متولد شده دچار مشکلات رفتاری و هوشی می‌شود.

 هیپوکسی

این یک بیماری است که باعث آسیب‌دیدگی مغز به دلیل عدم رسیدن اکسیژن به آن می‌شود. این بیماری ممکن است در زمان رشد جنین در دوران بارداری اتفاق بیفتد. به علاوه، عوارض وضع حمل نیز ممکن است باعث ابتلا به این اختلالات شوند. درنتیجه، کودک مبتلا دچار مشکلات هوشی می‌شود. همچنین آنها از اختلالات دیگر مغز و اعصاب مانند صرع نیز رنج می‌برند.

عفونت‌های پس از زایمان

برخی از اختلالات مغز و اعصاب در کودکان به دلیل عفونت‌های پس از زایمان ایجاد می‌شوند. شایع‌ترین این عفونت‌ها، انسفالیت و عفونت پاتوژنتیکی مننژیت است. انسفالیت التهاب مغز است و مننژیت یک عفونت پاتوژنیک است. در نتیجه، کودک مبتلا، علائم مختلفی را تجربه می‌کند. برخی از این علائم عبارتند از مشکلات حافظه، اختلالات گفتاری، مشکلات رفتاری و مشکلات دیگر.

 آسیب‌دیدگی 

هر گونه آسیب‌دیدگی که باعث وارد آمدن ضربه به مغز یا نخاع شود ممکن است باعث ایجاد اختلالات مغز و اعصاب در کودکان شود. شدت این اختلالات به آسیب‌دیدگی و قسمتی از مغز که دچار آسیب‌دیدگی شده است بستگی دارد.

 علائم ابتلا به اختلالات مغز و اعصاب در کودکان چیست؟


علائم ابتلاعلائم زیر شایع‌ترین علائم ابتلا به اختلالات مغز و اعصاب هستند. به هر حال، هر کودک ممکن است علائم و اختلالات متفاوتی داشته باشد. برخی از این علائم عبارتند از:

  • تأخیر در رسیدن به نقاط عطف زندگی
  • بزرگ بودن یا کوچک بودن سایز و اندازه سر
  • تغییر در فعالیت‌ها، واکنش‌ها یا حرکات
  • ناهماهنگی
  • تغییر در سطح هشیاری و خلق و خو
  • سخت شدن عضلات، تومورها یا تشنج
  • ضعف عضلانی و اختلالات گفتاری
  • کودکان بزرگ‌تر ممکن است دچار سر دردهای شدید و دائمی، بی‌احساسی یا احساس گزگز یا مشکلات بینایی شوند.

علائم ابتلا به اختلالات سیستم عصبی ممکن است شبیه به علائم بیماری‌های دیگر باشد. همیشه برای تشخیص به پزشک متخصص اطفال مراجعه کنید.

آزمایش‌های تشخیصی برای اختلالات مغز و اعصاب در کودکان 


آزمایش‌های تشخیصیآزمایش‌های متعدد تشخیصی برای کمک به ارزیابی عملکرد سیستم عصبی وجود دارد که در زیر به برخی از آنها اشاره می‌کنیم و کمی در مورد آنها توضیح می‌دهیم:

  • خلاصه آزمایش‌های تشخیص
  • الکتروانسفالوگرام (ای‌ای جی)
  • تپ ستون فقرات یا لومبار پانکچر
  • معاینه‌های مغز و اعصاب

پزشکانی که اختلالات سیستم عصبی را درمان می‌کنند ممکن است قبل از تشخیص بیماری، زمان زیادی را صرف کودک کنند. در بسیاری از مواقع، این شامل انجام آزمایش‌های متعدد برای رد احتمال ابتلا به بیماری‌های دیگر می‌شود تا بتوانند تشخیص درستی را داشته باشند.

 

نورولوژی عمل جراحی مغز و اعصاب توان‌بخشی برای اختلالات مغز و اعصاب
شاخه‌ای از پزشکی که به مدیریت اختلالات سیستم عصبی می‌پردازد، نورولوژی نامیده می‌شود. پزشکانی که اختلالات سیسم عصبی را تحت درمان قرار می‌دهند، نورولوژیست یا متخصص مغز و اعصاب نامیده می‌شوند. شاخه‌ای پزشکی که به انجام عمل‌های جراحی در سیستم عصبی می‌پردازد، نوروسرجری یا جراحی مغز و اعصاب نامیده می‌شود. جراحانی که اقدام به انجام عمل‌های جراحی برای درمان مشکلات مغز و اعصاب می‌کنند جراح نورولوژیک یا جراحان مغز و اعصاب نامیده می‌شوند. شاخه‌ای از پزشکی که به بازتوانی و توان‌بخشی بیماران مبتلا به اختلالات مغز و اعصاب می‌پردازد، توان‌بخشی یا طب فیزیکی نامیده می‌شود. پزشکانی که به بیمار در فرایند توان‌بخشی کمک می‌کنند، متخصص فیزیوتراپی نامیده می‌شوند.

چگونه می‌توان بیماری‌های مغز و اعصاب را درمان کرد؟


راه درماندرمان انواع اختلالات مغز و اعصاب در کودکان به صورت زیر درمان می‌شود.

یک تشخیص دقیق

بهترین روش‌های درمانی پس از تشخیص دقیق، قابل انجام هستند. تیم از آخرین آزمایش‌های تصویری و سرویس‌های تشخیصی دیگر برای تشخیص علت بروز علائم در کودکان استفاده می‌کنند. برای برخی از کودکان، تشخیص بر اساس آزمایش‌های ژنتیکی انجام می‌شود. بسته به تشخیص، اقدامات درمانی شامل یک یا چند رویکرد از روش‌های زیر می‌شود:

 دارو درمانی

معمولاً اقدامات درمانی با مصرف دارو برای درمان بیماری‌هایی مانند صرع یا سر دردهای مزمن شروع می‌شوند. پزشک متخصص اطفال به دقت ریشه‌های ایجاد کننده علائم در کودکان را مورد ارزیابی قرار داده و مناسب‌ترین دارو را برای درمان آنها تجویز می‌کنند. در موارد ابتلا به صرع، گاهی اوقات باید داروهای مختلف را امتحان کرد تا بتوان دارویی که بهتر می‌تواند به کنترل تشنج کمک کند را پیدا کرد.

 درمان‌های جراحی

  • جراحی با دقت: پزشک متخصص اطفال که در انجام روش‌های جراحی برای درمان تومورهای مغز و ستون فقرات، ناهنجاری‌های جمجمه، اسپاسم ها، صرع، توده‌های اسکلروز و ناهنجاری‌های پیچیده ستون فقرات مجرب است این عمل‌های جراحی را انجام می‌دهد. پزشک از آخرین روش‌های بررسی و مانیتورینگ برای برنامه‌ریزی عمل جراحی با بالاترین احتمال موفقیت و کمترین خطر و ریسک استفاده می‌کند.
  • عمل‌های جراحی کم تهاجمی: پزشک از روش‌های کم تهاجمی برای انجام عمل جراحی روی بیشتر کودکان استفاده می‌کند که در آن شکاف‌های کوچک‌تری ایجاد شده و درد پس از انجام عمل جراحی کمتر می‌شود. در نتیجه اسکار کمتری باقی مانده و روند بهبودی نیز تسریع می‌شود. تیم‌ها بیشتر در انجام عمل‌های آندوسکوپی برای درمان هیدروسفالی، کیست‌های داخل جمجمه، برخی تومورهای مغزی و برخی اختلالات ستون فقرات تبحر دارند.

 پرتو درمانی

در حالی که برخی از کودکان مبتلا به تومورهای مغزی و ستون فقرات را می‌توان با کمک پرتو درمانی تحت درمان قرار داد اما این روش درمانی بر رشد مغز و اعصاب در بیماران جوان تأثیر می‌گذارد. متخصص انکولوژی پرتو درمانی اطفال با متخصصین سرطان دیگر در مدیریت درمان کودک شما همکاری می‌کند تا بفهمند که آیا پرتو درمانی مؤثرترین روش درمانی برای کودک شما هست یا نه. در این صورت، ما از پرتو درمانی که به میزان زیادی تومور را هدف قرار می‌دهد استفاده می‌کنیم تا بافت‌های اطراف آن در حد امکان سالم باقی بمانند.

 توان‌بخشی

توان‌بخشی یک بخش اصلی از درمان کودکان مبتلا به برخی اختلال‌های سیستم عصبی مانند فلج مغزی، آرتروفی عضلانی ستون فقرات و اختلالت دیگر که بر توانایی‌های حرکتی تأثیر می‌گذارند است. کودک شما ممکن است پس از انجام عمل جراحی به طب فیزیکی و طب شغلی نیز نیاز داشته باشد. متخصص توان‌بخشی اطفال در توان‌بخشی کودکان آموزش دیده‌اند. آنها برنامه درمان را برای کمک به بازیابی و حفظ حرکات و عملکردهای کودک تنظیمی می‌کنند.

 درمان‌های تحقیقاتی

کودک ممکن است این فرصت را داشته باشد که در یک کلینیک تحت درمان‌های آزمایشی جدید قرار گیرد. تیم در این کلینیک، کودک بیمار را برای انجام تحقیقات آزمایشی بر بیماری‌های مغز و اعصاب تحت درمان قرار می‌گیرد. هدف مشترک آنها: ارائه روش‌های درمانی جدید (و احتمالاً اثربخش‌تر) به کودان مبتلا برای یادگیری بیشتر در مورد ایجاد این بیماری‌ها و جلوگیری از بروز آنها در آینده.

 سؤالات رایج


برخی سؤالات رایج در مورد اختلالات مغز و اعصاب در کودکان در زیر آورده شده است:

 اختلالات رشد چه هستند؟

برخی بیماری‌های روانی به دلیل اختلالات یا آسیب‌دیدگی‌های مغزی ایجاد می‌شوند. این ممکن است بر اختلالات مغز و اعصاب در کودکان نیز تأثیر داشته باشد. این شامل اختلالات تکلم، یادگیری و حرکات عضلانی می‌شود.

شایع‌ترین ناتوانی‌های رشد چیست؟

عقب‌ماندگی ذهنی یکی از شایع‌ترین اختلالات رشد است. این بیماری بر توانایی‌های هوشی و مهارت‌های روزانه کودکان تأثیر می‌گذارد.

برخی علائم تأخیر در رشد چیست؟

شما ممکن است تأخیر رشد را با بروز برخی از علائم زیر تشخیص دهید:

  • عدم واکنش نسبت به صداها
  • ناتوانی در صاف کردن سر در سن 3 ماهگی
  • خشک‌شدگی عمومی عضلانی
  • ناتوانی در بردن اجسام به سمت دهان
  • ناتوانی در غلت زدن در سنین بین 4 تا 7 سالگی
  • ناتوانی در چهار دست و پا رفتن در سنین بین 8 تا 12 ماهگی

آیا اوتیسم یک اختلال مغز و اعصاب محسوب می‌شود؟

بله، اوتیسم یا اختلال طیف اوتیسم یک اختلال مغزی عصبی است. این بیماری بر رفتار و توانایی‌های اجتماعی کودکان تأثیر می‌گذارد. در این بیماری، مغز به دلایل مختلف مانند التهاب مغز دچار آسیب‌دیدگی می‌شود.

 چه کسانی به اختلال بیش فعالی و عدم تمرکز مبتلا می‌شوند؟

بین 3 تا 5 درصد از کودکان آمریکایی (حدود دو میلیون نفر) به اختلال بیش فعالی و عدم تمرکز مبتلا هستند در حالی که معمولاً این بیماری در کودکان دیده می‌شود اما بزرگسالان نیز ممکن است به آن دچار شوند. بزرگسالان مبتلا به اختلال بیش فعالی و عدم تمرکز ممکن است متوجه ابتلا به این اختلال نباشند، با این حال می‌دانیم که این افراد برای تمرکز و ساماندهی مشکل دارند. فعالیت روزمره مانند بیدار شدن از خواب، لباس پوشیدن، آماده شدن برای رفتن به محل کار، انجام به موقع کارها یا بهره‌وری شغلی از چالش‌های اصلی ابتلا به اختلال بیش فعالی و عدم تمرکز در بزرگسالان است.

 علل ابتلا به اختلال بیش فعالی و عدم تمرکز چیست؟

اختلال بیش فعالی و عدم تمرکز یک اختلال مغزی عصبی است و تحقیقات نشان می‌دهد که ممکن است به دلیل تغییر در مغز و روش عملکرد آن ایجاد شود. علل ایجاد این تفاوت‌ها هنوز به طور کامل مشخص نیست اما مطالعات خانوادگی و دوقلوها نشان داده است که ابتلا به اختلال بیش فعالی و عدم تمرکز، ژنتیکی است. بین 10 تا 35 درصد کودکان مبتلا به اختلال بیش فعالی و عدم تمرکز دارای یک فرزند مبتلا به این اختلال هستند. تحقیقات در خانواده‌هایی که کودکان مبتلا به اختلال بیش فعالی و عدم تمرکز دارند نشان داده است که نسبت‌های خانوادگی احتمال ابتلا به این اختلال و بیماری‌های روانی دیگر و همچنین ناتوانایی‌های آموزشی را افزایش می‌دهند.

 روش‌های درمانی و عوارض جانبی ابتلا به اختلال بیش فعالی و عدم تمرکز چیست؟

اختلال بیش فعالی و عدم تمرکز درمان ندارد و نمی‌توان یک روش درمانی واحد را برای همه کودکان به کار برد. با این که اختلال بیش فعالی و عدم تمرکز بسیار قابل درمان است اما کودکان مبتلا به این اختلال به ندرت با این اختلال رشد می‌کنند. آنها معمولاً اقدامات تطبیقی برای جبران این بیماری را یاد می‌گیرند. روش‌های جاری در درمان اختلال بیش فعالی و عدم تمرکز بر مدیریت علائم با مصرف دارو و تعدیل رفتاری یا درمان‌های رفتار شناختی تاکید دارد.