علت و درمان انتروکولیت نکروزان در نوزادان

احتمال کامل نبودن سیستم گوارش در نوزادان زودرس زیاد است که باعث ایجاد عوارضی نظیر انتروکولیت نکروزان می‌شود. انتروکولیت نکروزان یک بیماری خطرناک است که در آن بافت‌های روده ملتهب شده و شروع به از بین رفتن می‌کنند. این بیماری باعث ایجاد سوراخی شده که محتویات روده از طریق آن به داخل شکم نشت پیدا می‌کنند. این عارضه ممکن است باعث ایجاد عفونت‌های بسیار خطرناکی شود. این عارضه معمولاً تا 2 هفته پس از تولد ایجاد شده و ممکن است پس از این که نوزادان زودرس شروع به شیر خوردن کنند خود را نشان دهد. احتمال ابتلا به انتروکولیت نکروزان در نوزادان زودرسی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند کمتر از سایر نوزادان است.

تشخیص انتروکولیت نکروزان مشکل است اما علائم آن شبیه بیماری‌های عمومی، بیماری‌های تغذیه‌ای یا استفراغ و تورم و حساسیت به لمس در ناحیه شکم می‌شود. انتروکولیت نکروزان یکی از شایع‌ترین عمل‌های جراحی اورژانسی است که بر روی نوزاد انجام می‌شود. متخصص اطفال ممکن است دارو یا انجام عمل جراحی را برای درمان این بیماری تجویز کند. مدیریت پزشکی شامل اقدامات حمایتی و قطع تغذیه از طریق دهان همراه با مصرف مقادیر زیاد آنتی بیوتیک و آسپیراسیون معده است. چشم‌انداز درمان به چگونگی نارس بودن نوزاد در هنگام تولد بستگی دارد. زمانی که انتروکولیت نکروزان به طور موفقیت‌آمیزی به وسیله بقیه قسمت‌های روده و مصرف آنتی‌بیوتیک درمان شد، احتمالاً نوزاد به طور طبیعی رشد کرده و به زندگی عادی خود بازمی‌گردد. چشم‌انداز برای نوزادانی که تحت عمل‌های جراحی قرار می‌گیرند به مقدار روده برداشته شده بستگی دارد. اگر قسمت زیادی از روده نوزاد برداشته شود ممکن است نیاز باشد که وی به مدت طولانی‌تری در معرض تغذیه تزریقی قرار بگیرد تا روده بتواند مقادیر کافی مواد غذایی برای رشد طبیعی جذب کند. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت در کلینیک تخصصی کودکان من و کودکم با شماره‌ی  03136826450  تماس بگیرید.

 عواملی که احتمال ابتلا به انتروکولیت نکروزان را در نوزادان افزایش می‌دهند


علت ابتلا به انتروکولیت نکروزان هنوز نامشخص است. تصور می‌شود که باکتری‌ها علل احتمالی ابتلا به این بیماری هستند. عوامل زیر ممکن است احتمال ابتلا به انتروکولیت نکروزان را در کودکان افزایش دهند:

  • زودرس بودن نوزاد: نوزادی که قبل از پایان هفته 37 ام بارداری متولد شود یا وزن او کمتر از حد طبیعی باشد.
  • کمبود اکسیژن یا خون‌رسانی ضعیف: اشکال در وضع حمل ممکن است باعث کاهش اکسیژن یا جریان خون کودک شود و به روده وی آسیب وارد کند.
  • مصرف شیر خشک: شیر خشک بسیار غلیظ یا شیر خشکی که به سرعت به نوزاد داده شود ممکن است بر روده او فشار وارد کرده و احتمال ایجاد عفونت را افزایش دهد.
  • عفونت‌ها: باکتری‌هایی که باعث ابتلا به انتروکولیت نکروزان می‌شوند ممکن است از یک نوزاد به نوزاد دیگر سرایت کنند.
  • بیماری‌های قلبی مادرزادی
  • کاهش جریان خون بند ناف در رحم

عوارض


اگر انتروکولیت نکروزان تحت درمان قرار نگیرد، روده نوزاد نخواهد توانست به درستی کار کند. ممکن است وی قادر به جذب مقادیر کافی شیر، غذا و مواد مغذی مورد نیاز بدن خود نباشد. آسیب‌دیدگی روده باعث خونریزی، فیستول (زخم لوله‌ای شکل بین روده و پوست) یا سوراخ شدن روده می‌شود. در این صورت باکتری به بیرون از روده نشت کرده و باعث سپسیس (عفونت خونی) و پریتونیت (تورم پوشش شکم) می‌شود. گسترش عفونت ممکن است مهلک باشد.

تشخیص


پزشک ممکن است کودک را برای بررسی و ارزیابی علائم زیر معاینه کند:

  • اختلالات شکمی (نفخ یا تورم)
  • باقی ماندن مواد غذایی در معده
  • وجود مایع صفراوی (سبز) در معده
  • تغییر سریع دمای بدن از دمای بسیار پایین به تب
  • گریه کردن و بهانه‌گیری مکرر یا خوابیدن بیش از اندازه عادی
  • ضعف در مکیدن یا اختلالات تغذیه‌ای
  • مدفوع خونی
  • علائم عفونت مانند آپنه (توقف تنفس)، ضربان پایین قلب، لتارژی (ضعف)

پزشک ممکن است برای بررسی هوا در روده یا سیاهرگ‌های بزرگ کبدی دستور انجام عکس‌برداری به وسیله اشعه ایکس را بدهد. در برخی موارد، ممکن است پزشک یک سوزن در حفره شکم نوزاد فرو کند. تخلیه مایع موجود در روده غالباً نشانه ابتلا به انتروکولیت نکروزان است.

اقدامات درمانی


در بسیاری از موارد ممکن است انتروکولیت نکروزان بدون نیاز به انجام عمل جراحی و با استفاده از بقیه قسمت‌های روده و تغذیه وریدی و درمان عفونت به کمک مصرف آنتی‌بیوتیک درمان شود. در این مدت، کودک از طریق لوله که در بینی وی قرار داده می‌شود محتویات معده را تخلیه می‌کند. همچنین مایعات و داروها از طریق وریدی به آنها تزریق می‌شود.

عمل جراحی

به هر حال، اگر سوراخی در روده ایجاد شد یا درمان‌های فوق مؤثر واقع نشد کودک باید تحت عمل جراحی قرار بگیرد. عمل جراحی تحت بیهوشی عمومی انجام شده و ممکن است 1 تا 4 ساعت طول بکشد که به شدت بیماری انتروکولیت نکروزان بستگی دارد.

جراح عمل جراحی را در حالی که نوزاد تحت بیهوشی عمومی قرار دارد انجام می‌دهد. معمولاً جراحان از روش جراحی باز و از طریق شکافی که در دیواره شکم ایجاد می‌کنند این عمل را انجام می‌دهند. در برخی موارد، از عمل سوراخ کلید (لاپاروسکوپی) برای جستجوی داخل شکم استفاده می‌شود اما غالباً پس از آن از عمل‌های باز برای ادامه عمل جراحی استفاده می‌شود.

جراح قسمتی از روده که بافت‌های آن مرده است را برمی‌دارد. مقدار روده برداشته شده در هر فرد متفاوت است اما جراحان هر چقدر که بتوانند، روده را دست‌نخورده باقی می‌گذارند. اگر جراح مجبور شود که قسمت زیادی از روده را بردارد، ممکن است نیاز باشد که آن را تا سطح پوست بالا بیاورد تا کودک بتواند مدفوع خود را دفع کند که به آن استوما گفته می‌شود. اگر کودک به یک پرستار استوما نیاز داشته باشد به والدین وی اطلاع و توضیح داده می‌شود.

 دروان بهبودی


معمولاً کودک برای ریکاوری به بخش مراقبت‌های ویژه فرستاده می‌شود و والدین می‌تواند به محض این که کودک در انکوباتور قرار داده شد او را ببینند. مدتی پس از انجام عمل جراحی، نوزاد برای تنفس به کمک نیاز دارد و به همین دلیل به وی ونتیلاتور وصل می‌شود. همه کودکان پس از انجام عمل جراحی به دقت تحت نظارت قرار می‌گیرند و مانیتورها به کودک وصل می‌شوند تا تنفس، نرخ ضربان قلب و سطح اکسیژن وی تحت نظر باشد. به این کودکان داروهای مسکن داخل وریدی تزریق می‌شود.

زمانی که روده نوزاد بهبود یافته و شروع به کار کردن کرد، می‌توان آنها را از طریق لوله‌ای که به وریدهای آنها وصل می‌شود تغذیه کرد که به مرور شیر مادر یا استفاده از بطری شیر و از طریق لوله بینی جایگزین می‌شود. به مرور زمان، دریپ‌ها و مانیتورها یکی پس از دیگری برداشته می‌شوند.

پرستاران بخش به والدین در مراقبت از کودک کمک می‌کنند تا کودک بهبود یابد. این کار ممکن است دلهره‌آور باشد به خصوص زمانی که دریپ­ها و مانیتورها به نوزاد وصل شده باشند اما به مرور زمان آسان‌تر می‌شود. اگر والدین نگران مراقبت از کودک خود هستند باید با پرستاران صحبت کنند.

 عوارض جراحی


در مواردی که بیماری نوزاد شدید باشد، عمل جراحی موفقیت‌آمیز نخواهد بود. در این عمل احتمال خونریزی در هنگام عمل یا پس از انجام آن وجود دارد. همچنین احتمال آسیب‌دیدگی بیشتر روده و تشدید بیماری نوزاد نیز پس از انجام عمل جراحی وجود دارد. بافت‌های اسکاری (چسبنده) ممکن است پس از انجام عمل جراحی در شکم شکل بگیرند که ممکن است نیاز باشد که در مراحل بعدی‌ترمیم شوند.

باریک شدن روده به دلیل شکل‌گیری بافت‌های اسکاری یکی از عوارض ابتلا به انتروکولیت نکروزان نوزادان است که می‌تواند به وسیله مصرف آنتی‌بیوتیک یا انجام عمل جراحی درمان شود. این مشکل معمولاً در روده بزرگ ایجاد می‌شود که ممکن است باعث بروز مشکلات تغذیه‌ای یا دفع مدفوع شود. این مشکل باید در عمل‌های جراحی بعدی درمان شود. هر بیهوشی نیز ممکن است با برخی خطرات و عوارض احتمالی همراه باشد.