علت، علائم و درمان مونونوکلئوز عفونی در کودکان

مونونوکلئوز عفونی (مونو) اغلب با عنوان بیماری بوسیدن شناخته می‌شود. ویروس که منجر به بیماری مونونوکلئوز عفونی می‌شود از طریق بزاق منتقل می‌شود، بنابراین کودک شما می‌تواند از طریق بوسیدن آن را دریافت کند، اما کودک شما همچنین می‌تواند از طریق سرفه یا عطسه، و یا به اشتراک گذاشتن لیوان و یا ظروف غذا با کسی که مبتلا به بیماری مونو است، مبتلا به این بیماری شود. با این حال، مونونوکلئوز به اندازه‌ی برخی از عفونت‌ها مانند سرماخوردگی عادی مسری نیست. کودکان کم سن وسال معمولا علائم کم‎تری دارند و عفونت اغلب ناشناخته است. اگر کودک شما مبتلا به مونونوکلئوز است، مهم است که مراقب عوارض خاصی نظیر طحال بزرگ شده باشید. استراحت و مایعات کافی راه حلی برای بهبودی هستند.

اگر استراحت و رژیم غذایی سالم علائم کودک را در عرض 1 یا 2 هفته کاهش ندهد، یا اگر علائم تکرار شدند، به متخصص اطفال مراجعه کنید. آزمایشات آزمایشگاهی معمولا برای تشخیص مونونوکلئوز عفونی مورد نیاز نیستند. با این حال، آزمایشات آزمایشگاهی خاص ممکن است برای شناسایی علت بیماری در کودکانی که مورد عادی مونونوکلئوز عفونی را ندارند، مورد نیاز باشد. بر اساس شدت علائم متخصص اطفال ممکن است درمان سیستم‌های اندام خاص که تحت تاثیر مونونوکلئوز عفونی قرار گرفته‌اند را توصیه کند. هیچ واکسنی برای محافظت در برابر مونونوکلئوز عفونی وجود ندارد. شما می‌توانید با نبوسیدن کودک یا به اشتراک نگذاشتن نوشیدنی‌ها، غذا، وسایل شخصی مانند مسواک‌ها با افرادی که دارای مونونوکلئوز عفونی هستند، به محافظت کردن از کودک خود کمک کنید. جهت دریافت مشاوره و یا رزرو نوبت در کلینیک تخصصی کودکان من و کودکم با شماره‌  03136826450  تماس بگیرید.

دلایل


شایع‌ترین علت مونونوکلئوز ویروس اپشتین بار است، اما ویروس‌های دیگر نیز می‌توانند این بیماری را ایجاد کنند. مونونوکلئوز معمولا خیلی جدی نیست. اکثر بزرگسالان در معرض ویروس اپشتین بار قرار گرفته‌اند و بدنشان آنتی بادی تولید کرده است. آنها ایمن هستند و دوباره مبتلا به مونونوکلئوز نخواهند شد.

علائم مونونوکلئوز عفونی


علائم و نشانه‌های مونونوکلئوز می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • خستگی
  • گلودرد، شاید گلو درد میکروبی که با استفاده از آنتی بیوتیک بهبود نمی‌یابد.
  • تب 
  • غدد لنفاوی متورم در گردن و زیر بغل
  • التهاب لوزه 
  • سر درد
  • راش پوستی 
  • طحال نرم و متورم

این ویروس یک دوره نهفتگی تقریبا چهار تا شش هفته‌ای دارد، گرچه در کودکان کم سن و سال این دوره ممکن است کوتاه‌تر باشد. علائم و نشانه‌هایی مانند تب و گلو درد معمولا در عرض 2 هفته کاهش می‌یابند، اما کاهش خستگی، غدد لنفاوی بزرگ شده و طحال متورم ممکن است چند هفته بیشتر طول بکشد.

عوارض


عوارض مونونوکلئوز ممکن است جدی‌تر از خود بیماری باشند.

بزرگ شدن طحال

مونونوکلئوز ممکن است باعث بزرگ شدن طحال شود. در موارد شدید، طحال کودک ممکن است پاره شود، و باعث ایجاد درد شدید و ناگهانی در سمت چپ قسمت فوقانی شکم شود. اگر چنین دردی رخ داد، بلافاصله به پزشک مراجعه کنید، ممکن است کودک به جراحی نیاز داشته باشد.

مشکلات کبدی

مشکلاتی با کبد کودک نیز ممکن است رخ دهد:

  • هپاتیت: کودک ممکن است التهاب کبدی خفیف (هپاتیت) را تجربه کند.
  • زردی: زردی پوست کودک و سفیدی چشم‌ها (زردی) نیز گاهی اوقات رخ می‌دهد.

عوارض کمتر رایج

مونونوکلئوز همچنین می‌تواند منجر به عوارض کم‌تر رایج زیر شود:

  • کم خونی: کم خونی ناشی از کاهش گلبول‌های قرمز و هموگلوبین، یک پروتئین غنی از آهن در گلبول‌های قرمز
  • ترومبوسیتوپنی: شمارش کم پلاکتها، که گلبول‌های قرمز درگیر در لخته شدن هستند.
  • مشکلات قلبی: التهاب عضله قلب (میوکاردیتیس)
  • عوارض مربوط به سیستم عصبی: مننژیت، آنسفالیت و سندرم گلین باره
  • لوزه‌های ملتهب: التهاب لوزه که می‌تواند نفس کشیدن را مسدود کند.

ویروس اپشتین بار می‌تواند باعث بیماری جدی‌تر در کودکانی شود که دچار اختلال در سیستم ایمنی هستند مانند کودکان مبتلا به ویروس اچ آی وی یا ایدز، یا کودکانی که برای سرکوب کردن سیستم ایمنی پس از پیوند عضو دارو مصرف می‌کنند.

تشخیص


معاینه‌ی بدنی

پزشک ممکن است مونونوکلئوز را بر اساس علائم و نشانه‌های کودک و اینکه علائم چقدر دوام داشته‌اند و معاینه‌ی فیزیکی حدس بزند. پزشک نشانه‌هایی مانند غدد لنفاوی متورم، لوزه‌ها، کبد یا طحال را بررسی می‌کند، و در نظر می‌گیرد که چطور این نشانه‌ها مربوط به علائمی است که والدین توصیف می‌کنند.

تست آنتی بادی

اگر نیاز به تأیید اضافی وجود دارد، ممکن است یک آزمایش مونواسپات برای بررسی خون کودک برای آنتی بادی‌های ویروس اپشتین بار انجام شود. نتایج این آزمایش غربالگری نتایج ظرف یک روز مشخص می‌شود. اما ممکن است عفونت را در هفته اول بیماری تشخیص ندهد. تست آنتی بادی متفاوت نیاز به زمان نتیجه طولانی‌تر دارد، اما می‌تواند حتی در طی هفته اول بیماری را تشخیص دهد.

شمارش گلبول‌های سفید

پزشک ممکن است از سایر آزمایشات خون استفاده کند تا تعداد بالای گلبول‌های سفید (لنفوسیت ها) یا لنفوسیت‌های غیر طبیعی را بررسی کند. این آزمایشات خون مونونوکلئوز را تایید نمی‌کنند، اما ممکن است آن را به عنوان یک احتمال معرفی کنند.

درمان مونونوکلئوز عفونی


درمان خاص در دسترس برای درمان مونونوکلئوز عفونی وجود ندارد. آنتی بیوتیک‌ها در برابر عفونت‌های ویروسی مانند مونو، عمل نمی‌کنند. درمان عمدتا شامل استراحت مطلق، تغذیه خوب و مصرف زیاد مایعات است.

درمان عفونت‌های ثانویه

بعضی از اوقات، عفونت استرپتوکوکی با گلو درد مونونوکلئوز همراه است. کودک همچنین ممکن است به عفونت سینوسی یا عفونت لوزه‌ (ورم لوزه) مبتلا شود. اگر چنین باشد، کودک ممکن است برای درمان این عفونت‌های باکتریایی همراه، به آنتی بیوتیک‎ها نیاز داشته باشد.

خطر ابتلا به راش با مصرف برخی از داروها

آموکسی سیلین و سایر مشتقات پنی سیلین برای کودکان مبتلا به مونونوکلئوز توصیه نمی‌شوند. در واقع، برخی از افراد مبتلا به مونونوکلئوز که یکی از این داروها را مصرف می‌کنند، ممکن است دچار راش شوند. با این حال، راش لزوما به این معنی نیست که آنها به آنتی بیوتیک حساسیت دارند. در صورت نیاز، آنتی بیوتیک‌های دیگر که کمتر احتمال ایجاد راش را دارند، برای درمان عفونت‌هایی که ممکن است همراه با مونونوکلئوز باشند، در دسترس هستند.

شیوه زندگی و درمان‌های خانگی


علاوه بر استراحت مطلق زیاد، این مراحل می‌توانند به کاهش علائم مونونوکلئوز کمک کنند:

  • مقدار زیادی آب و آب میوه بنوشید. مایعات به کاهش تب و گلودرد کمک می‌کنند و از کم آبی و بی‌آبی بدن کودک نیز جلوگیری می‌کنند.
  • مسکن بدون نسخه مصرف کنید. از داروهای ضد درد مانند استامینوفن (تیلنول، و بقیه) یا ایبوپروفن در صورت نیاز استفاده کنید. این داروها خواص ضد ویروسی ندارند. آنها را فقط برای از بین بردن درد یا تب استفاده کنید.
  • هنگام دادن آسپرین به کودکان یا نوجوانان، احتیاط کنید. کودکان و نوجوانانی که در حال بهبودی آبله مرغان یا علائم شبیه به آنفلوانزا هستند، هرگز نباید آسپرین مصرف کنند. این به این دلیل است که آسپرین با سندرم ری، یک عارضه‌ی بالقوه تهدید کننده‌، در چنین کودکانی مرتبط بوده است.
  • آب نمک غر غره کنید. چندین بار در روز برای تسکین گلو درد این کار را انجام دهید. 1/2 قاشق چای خوری نمک در 8 اونس (237 میلی لیتر) آب گرم مخلوط کنید.

بهبودی


بیشتر علائم و نشانه های مونونوکلئوز در عرض چند هفته کاهش می‌یابند، اما ممکن است دو تا سه ماه قبل از اینکه کودک کاملا احساس طبیعی داشته باشد، علائم ادامه ادامه داشته باشند. هر چه کودک بیشتر استراحت کند، زودتر بهبود می‌یابد. بازگشت خیلی زود به برنامه عادی می‌تواند خطر ابتلا به عود و بازگشت بیماری را افزایش دهد. برای جلوگیری از پارگی طحال، برای بازگشت به فعالیتهای شدید ب یا ورزش‌های تماسی حداقل یک ماه صبر کنید. پارگی طحال باعث خونریزی شدید می‌شود و یک فوریت پزشکی است. از پزشک بپرسید چه زمانی برای از سر گرفتن سطح عادی فعالیت‌های کودک ایمن و بی‌خطر است. پزشک ممکن است برنامه ورزشی تدریجی را برای کمک به باز سازی قدرت همراه با بهبودی کودک توصیه کند.

پیش‌گیری


مونونوکلئوز از طریق بزاق گسترش می‌یابد و سرایت می‌کند. اگر کسی آلوده باشد، می‎تواند با نبوسیدن افراد دیگر و استفاده نکردن مشترک از غذا، ظروف، لیوان و وسایل تا چند روز پس از فروکش کردن تب و در صورت ممکن مدت زمان بیشتر، به جلوگیری از سرایت عفونت به آنها جلوگیری کند. ویروس اپشتین بار تا چند ماه بعد از عفونت در بزاق اطفال باقی می‌ماند. هیچ واکسنی برای پیشگیری از مونونوکلئوز وجود ندارد.