علت، علائم و درمان زرد زخم در نوزادان و کودکان

زرد زخم یک بیماری پوستی است که توسط نوعی باکتری ایجاد می‌شود. این بیماری با نام زخم مدرسه نیز شناخته می‌شود چراکه معمولاً کودکان در سنین مدرسه را درگیر می‌کند. زرد زخم در طول ماه‌های گرم شیوع بیشتری دارد.
زرد زخم ظاهری ناخوشایند داشته ولی خطرناک نبوده و باعث آسیب دائمی به پوست نخواهد شد. بااین‌حال این عارضه به‌شدت مسری است. کودک مبتلا به زرد زخم باید از مدرسه و مراکز نگهداری دور نگه داشته شود تا زمانی که تحت درمان مناسب قرار بگیرد. زخم‌هایی که در مناطق در معرض دید قرار دارند باید با یک باند ضد آب و بدون سوراخ پوشانده شوند. در برخی از موارد لازم است تا از بانداژ کرپ استفاده شود تا پانسمان را در جای خود نگه داشته و از خاراندن زخم توسط کودکان کم سن و سال‌تر جلوگیری شود.

زرد زخم یک عارضه‌ی جدی برای نوزادان است چراکه سیستم ایمنی بی‌تجربه‌ی نوزاد ممکن است نتواند به‌خوبی به عفونت رسیدگی کند. بدون درمان به‌موقع، زرد زخم شدید می‌تواند زندگی نوزاد را تهدید کند. کودک مبتلا به زرد زخم باید تحت معاینه توسط متخصص اطفال قرار بگیرد و وجود زرد زخم در او تأیید شود چراکه می‌توان با استفاده از داروهای آنتی‌بیوتیک و بعضی پمادها این بیماری را درمان کرد. اگر پماد آنتی‌بیوتیک تجویز شود، باید زخم را شستشو داده و پوسته‌های خشک روی آن را به آرامی بلند کرد تا پماد کارایی بیشتری داشته باشد.
جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت در کلینیک تخصصی کودکان من و کودکم با شماره‌  03136826450 تماس بگیرید.

علل


زرد زخم در اکثر موارد توسط استافیلوکوکوس اورئوس ایجاد می‌شود. به زمان بین آلوده شدن به باکتری و بروز نشانه‌ها و علائم بیماری دوره‌ی نهفتگی گفته می‌شود. دوره‌ی نهفتگی برای باکتری‌های استرپتوکوکی بین 1 تا 3 روز و برای باکتری‌های استافیلوکوکی بین 4 تا 10 روز می‌باشد.

زرد زخم بدون تاول

در زرد زخم بدون تاول استافیلوکوک ها یا استرپتوکوک ها به منطقه‌ای که قبلاً به‌طور خفیف آسیب دیده و پروتئین‌های بی حفاظ آن منطقه به باکتری اجازه‌ی چسبیدن می‌دهند حمله می‌کنند.

اکتیما

اکتیما معمولاً در اثر استرپتوکوکوس پیوژنز ایجاد می‌شود ولی ممکن است این عفونت همراه با عفونت استافیلوکوکوس اورئوس ایجاد شود.

زرد زخم تاول‌دار

زرد زخم تاول‌دار در اثر سموم لایه‌بردار استافیلوکوکی (اکسفولیاتین A تا D) ایجاد می‌شود که دسموگلین 1 (یک گلیکوپروتئین چسبنده‌ی دسموزومی) را مورد هدف قرار داده و اپیدرم سطحی را از روی لایه‌ی گرانولار جدا می‌کند. در این عارضه آسیب فیزیکی لازم نیست چراکه باکتری می‌تواند پوست سالم را نیز آلوده کند.

عوامل خطر


استافیلوکوکوس و استرپتوکوکوس می‌توانند بدون ایجاد خطر در داخل یا روی مناطق مختلفی از بدن مثل سطح پوست یا داخل بینی زندگی کنند. ولی بریدگی، خراشیدگی و یا اگزما باعث ورود باکتری به لایه‌های عمیق‌تر و بروز عفونت در بافت عمق پوست می‌شود. پوست سالم و بی‌عیب نیز ممکن است در برخی از موارد دچار زرد زخم شود.
عوامل زیر می‌توانند خطر بروز زرد زخم را افزایش دهند:
• گال
• آسیب پوستی: آبله مرغان، نیش حشرات، خراشیدگی، پارگی، سوختگی، درماتیت و زخم جراحی

علائم


زرد زخم اولیه معمولاً مناطق در معرض دید مثل صورت و دست‌ها را درگیر می‌کند ولی می‌تواند تنه، پرینه و دیگر مناطق بدن را نیز آلوده کند. این عارضه به شکل یک یا چند دانه‌ی سطحی آزار دهنده بروز پیدا می‌کند. این دانه‌ها گسترش پیدا کرده و به شکل حلقه یا کمان در می‌آیند. باوجوداینکه بسیاری از کودکان از بقیه‌ی جهات سالم‌اند، ممکن است لنف آدنوپاتی، تب خفیف  و ضعف رخ دهند.

عوارض


در موارد نادر باکتری به جریان خون فرد رسیده و دچار مسمومیت خون می‌شود که می‌تواند به ارگان‌های داخلی مثل دریچه‌های قلب و کلیه‌ها آسیب وارد کند.
باوجوداینکه زرد زخم به ندرت باعث عوارض جدی می‌شود یک عارضه‌ی نادر که کودکان بسیار کم سن و سال را درگیر می‌کند سندرم فلسی شدن پوست است که باکتری استافیلوکوکوس می‌تواند باعث آن شود. این بیماری به صورت یک عفونت استافیلوکوکی موضعی شروع شده ولی سم تولید شده توسط باکتری باعث یک واکنش کلی در پوست می‌شود. یک راش پوستی در اطراف دهان ایجاد شده و سپس به بقیه‌ی نقاط بدن منتشر می‌شود. تاول‌ها ترکیده و زخم‌هایی را بر روی سطح پوست به‌جای می‌گذارند که شبیه به‌جای سوختگی می‌باشند. کودک معمولاً تب و درد دارد. این عارضه جدی بوده و لازم است تا آن را در بیمارستان با استفاده از آنتی‌بیوتیک‌های درون وریدی تحت درمان قرار داد. اکثر کودکان پس از این عفونت پوستی کاملاً بهبود پیدا کرده و جای زخم یا عارضه‌های بلندمدت آن‌ها را درگیر نخواهد کرد.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟


در صورت مشاهده‌ی علائم زرد زخم در هر یک از کودکان خود با پزشک تماس بگیرید به‌خصوص اگر کودک شما با افراد مبتلا به زرد زخم در تماس بوده است.
اگر کودک شما در حال حاضر تحت درمان برای زرد زخم می‌باشد، زخم‌های او را تحت نظر داشته و درصورتی‌که پس از 3 روز درمان بهبودی حاصل نشد و یا تب کودک افزایش پیدا کرد با پزشک تماس بگیرید. اگر ناحیه‌ی اطراف راش نیز قرمز، گرم و یا حساس به لمس شد بلافاصله با پزشک تماس بگیرید.

تشخیص


پزشک می‌تواند از روی ظاهر عفونت، زرد زخم را تشخیص دهد. همچنین می‌توان با نمونه‌برداری از تاول و زخم‌ها و بررسی وجود باکتری نیز این عارضه را تشخیص داد. بیوپسی پوست به ندرت لازم می‌شود.

درمان


زرد زخم را می‌توان با استفاده از آنتی‌بیوتیک‌های تجویزی در شکل کرم و پماد درمان کرد که باید تا زمان بهبودی کامل زخم‌ها از آن‌ها استفاده شود. شربت و قرص آنتی‌بیوتیک نیز ممکن است برای شما تجویز شود. مهم است که دوره‌ی آنتی‌بیوتیک تجویز شده را کاملاً مصرف کنید. زرد زخم در صورت درمان نشدن می‌تواند باعث آبسه‌ی پوستی شود. 24 ساعت پس از شروع درمان با آنتی‌بیوتیک به شکل پماد یا قرص، کودک شما می‌تواند به مدرسه بازگردد.

درمان خانگی


پیشنهاداتی برای درمان خانگی:

• زخم‌ها و ضایعه‌ها را هر 8 تا 12 ساعت با استفاده از صابون آنتی باکتریال بشویید.
• پس از هر بار شستشو زخم را خشک کنید. هر بار از حوله‌ی تمیز استفاده کنید.
• از پانسمان ضد آب بدون سوراخ استفاده کنید و کاملاً روی منطقه را بپوشانید تا از گسترش عفونت جلوگیری شود. از یک باند کرپ برای نگه داشتن پانسمان در محل و یا ممانعت از خاراندن زخم توسط کودکان خردسال استفاده کنید.
• منطقه‌ی عفونی را به صورت آزاد بپوشانید. زخم‌ها برای بهبودی به جریان هوا احتیاج دارند. پوشاندن زخم‌ها به جلوگیری از انتشار عفونت به افراد دیگر و یا به مناطق دیگر بدن کودک کمک می‌کند.
• در صورت تشدید عارضه و یا انتشار آن با وجود درمان و یا در صورت بد شدن حال کودک به دلیل تب به پزشک مراجعه کنید.
• در زمان وجود عفونت، حوله، ملافه، لباس خواب و ... کودک را به‌طور روزانه تعویض کنید.

جلوگیری از انتشار زرد زخم


تاول‌ها و زخم‌های زرد زخم پر از باکتری هستند. این امر سبب مسری بودن شدید این عارضه می‌شود به‌خصوص زمانی که ترشحاتی از زخم‌ها خارج می‌شوند. پوست احساس خارش کرده و بنابراین کودک آن را خارانده و عفونت را در بدن خود و یا به افراد دیگر پخش می‌کند. این عفونت از طریق حمل لباس‌های آلوده نیز منتشر می‌شود.

توصیه‌هایی برای کاهش خطر انتشار عفونت در بین اعضای خانواده:
• افراد را تشویق کنید تا مکرراً دست‌های خود را با صابون شسته و آن را خشک کنند.
• کودک مبتلا به زرد زخم باید تا زمان شروع درمان و پانسمان شدن زخم‌ها با پانسمان‌های ضدآب بدون سوراخ از مدرسه و مراکز نگهداری کودکان دور نگه داشته شوند.
• ناخن‌های کودک را کوتاه کنید و آن‌ها را تشویق کنید تا از خاراندن زخم‌ها و داخل بینی خود خودداری کنند.
• از خاراندن و لمس زخم‌ها خودداری کنید تا عفونت در بدن پخش نشود. در صورت نیاز از باند کرپ استفاده کنید.
• مناطق عفونی پوست را تمیز و پوشیده نگه دارید تا خطر انتشار عفونت کاهش یابد.
• همیشه قبل و بعد از دست زدن به زخم‌ها دست‌های خود را با صابون بشویید.
• کودکان را تشویق کنید تا از حوله‌ی مخصوص به خود استفاده کرده و از وسایل دیگران استفاده نکنند.
• حوله‌ها، ملافه‌ها و لباس‌های کودک را در آب داغ بشویید. در زمان وجود عفونت، تمامی پارچه‌های خانه را در آب داغ بشویید.
• پانسمان‌های استفاده شده را به درستی و فوراً دور بیندازید. پس از قرار دادن پانسمان در یک کیسه‌ی پلاستیکی و قرار دادن آن در سطل زباله، دستان خود را شسته و آن‌ها را خشک کنید.