علت، علائم و درمان بیماری لایم در کودکان

بیماری لایم توسط چهار گونه اصلی باکتری ایجاد می‌شود: بورليا برگدورفری، بورليا مايونی، بورليا افضلی و بورليا گارینی. بیماری لایم در کودکان از راه نيش یک کنه پاسیاه آلوده، كه به‌طور معمول كنه گوزن ‌ناميده می‌شود، منتقل می‌گردد. چنان‌چه در مناطق پوشیده از چمن و درخت زندگی می‌کنید و یا وقت می‌گذرانید، احتمال ابتلای كودك شما به بيماری لايم بيشتر است، زيرا کنه‌های حامل اين بيماری در اين مناطق رشد می‌کنند. انجام اقدامات احتیاطی لازم در مناطقی که کنه‌ها شايع هستند، از اهميت برخوردار میباشد. بیماری لایم در ایران بسیار نادر است.

اگر فکر می‌کنید نیش‌زده شده‌اید و علائم و نشانه‌های بیماری لایم را بروز می‌دهید، به‌خصوص اگر در منطقه‌ای با شیوع بالای بیماری لایم زندگی می‌کنید، بلافاصله با متخصص اطفال تماس بگیرید. درمان بیماری لایم در صورتی مؤثرتر خواهد بود که زودهنگام آغاز شود .مشاوره با متخصص اطفال حتی در صورت برطرف شدن علائم و نشانه‌ها از اهميت برخوردار است- عدم وجود علائم به معنای از بين رفتن بيماری نیست. بيماری لايم، در صورت عدم درمان، می‌تواند از چند ماه تا چند سال بعد از عفونت به سایر قسمت‌های بدن کودک گسترش یابد و موجب ايجاد آرتریت و اختلالات سيستم عصبی گردد. آنتی‌بیوتیک‌ها برای درمان بیماری لایم مورداستفاده قرار می‌گیرند. به‌طورکلی، هر چه درمان سریع‌تر آغاز گردد، بهبودی سریع‌تر و کامل‌تر صورت خواهد گرفت. جهت دریافت نوبت مشاوره یا رزرو وقت در کلینیک تخصصی کودکان من و کودکم با شماره‌  03136826450  تماس بگیرید.

علت


بیماری لايم توسط باكتری بورليا بورگدورفری و بورليا مايونی، كه عمدتاً توسط کنه‌های پاسياه يا کنه‌های گوزن حمل می‌شود، ايجاد می‌گردد. این نوع کنه‌ها قهوه‌ای هستند و در دوران جوانی، اغلب بزرگ‌تر از يك دانه خشخاش نیستند، بنابراین دیدن آن‌ها تقریباً غیرممکن می‌باشد. برای آنکه كودك به بیماری لایم مبتلا شود، يك کنه گوزنی آلوده باید او را نیش ‌زده باشد. باکتری از طریق نیش وارد پوست كودك می‌شود و درنهایت به جریان خون راه پیدا می‌کند. در اغلب موارد، برای انتقال بیماری لایم، یک کنه گوزنی باید ۳۶ تا ۴۸ ساعت روی پوست بچسبد. اگر یک کنه چسبیده دیدید که بادکرده به نظر می‌رسد، ممكن است برای انتقال باكتری به‌اندازه کافی تغذیه کرده باشد. از بین بردن کنه در اسرع وقت ممكن است از ايجاد عفونت پيشگيری کند.

عوامل خطر


محل زندگی و یا جایی که برای گذراندن تعطیلات رفته‌اید بر احتمال ابتلا به بیماری لایم تأثیر می‌گذارد. شایع‌ترین عوامل خطر بیماری لایم در کودکان عبارت‌اند از:

  • ماندن در مناطق پردرخت و چمنزار
  • بدون پوشش ماندن پوست
  • از بين نبردن کنه‌ها بلافاصله يا به‌درستی

علائم بیماری لایم در کودکان


علائم و نشانه‌های بیماری لايم متفاوت هستند و معمولاً در مراحل مختلف ظاهر می‌شوند.

علائم و نشانه‌های اولیه

برآمدگی كوچك و قرمزی در محل گزش كنه يا جدا كردن كنه ظاهر می‌شود و ظرف چند روز برطرف می‌گردد. اين برآمدگی كوچك پس از گزش كنه طبیعی بوده و بيماری لايم را نشان نمی‌دهد.
بااین‌حال، این علائم و نشانه‌ها ممکن است ظرف یک ماه پس از آلوده شدن کودک رخ دهند.

  • راش: از 3 تا 30 روز پس از گزيدگی كنه آلوده، يك ناحيه قرمز گسترده ممكن است ظاهر شود كه گاهی به سمت مركز كمرنگ شده، و الگویی شبيه به چشم گاو ايجاد می‌کند. راش (اريتم ميگرانس) به‌آرامی طی چند روز بزرگ شده و می‌تواند به 12 اینچ (30 سانتیمتر) برسد. راش معمولاً با خارش يا درد همراه نمیباشد.
  • علائم شبيه آنفلوانزا: تب، لرز، خستگی، بدن‌درد و سردرد ممکن است با بثورات همراه باشد.

علائم و نشانه‌های بعدی

در صورت عدم درمان بیماری لایم، علائم و نشانه‌های جدید عفونت لایم ممکن است در طی هفته‌ها یا ماه‌های بعدی ظاهر شود. این علائم عبارت‌اند از:

  • ظاهر شدن اریتم ميگرانس در سایر نقاط بدن کودک
  • درد مفاصل
  • مشکلات عصبی.
  • تهوع و استفراغ

علائم و نشانه‌های نا شایع

چندین هفته پس از عفونت، برخی افراد دچار عوارض زير می‌شوند:

  • مشکلات قلبی، مانند ضربان قلب نامنظم. مشکلات قلبی به‌ندرت بیش از چند روز یا چند هفته طول می‌کشد.
  • التهاب چشم
  • التهاب کبد (هپاتیت)
  • خستگی شدید

عوارض


بيماری لايم، در صورت عدم درمان می‌تواند عوارض زير را در پی داشته باشد:

  • التهاب مزمن مفصلی (آرتریت لایم)، به‌خصوص زانو
  • نشانه‌های عصبی
  • نقص شناختی، مانند اختلال حافظه
  • بی‌نظمی ریتم قلب

تشخیص


علائم و نشانه‌های متغير بيماری لايم مشخص نبوده و اغلب در بیماری‌های دیگر نيز یافت می‌شوند، بنابراین تشخیص می‌تواند مشکل باشد. علاوه بر این، کنه‌هایی که بیماری لایم در کودکان را انتقال می‌دهند می‌توانند هم‌زمان بیماری‌های دیگر را نیز گسترش دهند. اگر کودک دارای بثورات با مشخصه لایم باشد، پزشک ممکن است درباره سابقه پزشکی كودك، ازجمله اینکه آیا او در تابستان که بیماری لایم شايع است، در محیط‌های خارجی به سر برده يا خير سؤال كند و يك معاينه فيزیکی انجام دهد. تست‌های آزمایشگاهی برای شناسایی آنتی‌بادی‌های باکتری می‌تواند به تأیید تشخیص کمک کند. این آزمایش‌ها چند هفته پس از عفونت، یعنی بعد از آن‌که بدن کودک برای تولید آنتی‌بادی‌ها زمان كافی داشته است، قابل‌ اطمینان میباشد.

درمان بیماری لایم


آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی

درمان استاندارد در مراحل اولیه بیماری لایم به شمار می‌روند. معمولاً شامل داکسی‌سایکلین برای کودکان بالاتر از ۸ سال و یا آموکسی‌سیلین یا سفوروکسیم برای نوجوانان است. معمولاً دوره ۱۴ تا ۲۱ روزه آنتی‌بیوتیک توصیه می‌شود، اما برخی مطالعات نشان می‌دهد که دوره‌های ۱۰ تا ۱۴ روزه نیز به همان اندازه موثر هستند.

آنتی‌بیوتیک‌های وریدی

چنانچه بیماری به دستگاه عصبی مرکزی رسیده باشد، پزشك ممکن است درمان با آنتی‌بیوتیک وریدی را برای ۱۴ تا ۲۸ روز توصیه کند. این کار برای از بین بردن عفونت موثر است، اگر چه ممکن است بهبودی كودك از علائم مدتی طول بکشد. آنتی‌بیوتیک‌های وریدی می‌تواند موجب ايجاد عوارض جانبی مختلف ازجمله کاهش تعداد گلبول‌های سفید خون، اسهال خفیف تا شدید و یا کلونیزاسیون یا عفونت ناشی از دیگر ارگانیسم‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک نامربوط به بیماری لایم در کودکان شود. پس از درمان، تعداد کمی از افراد همچنان با برخی علائم مانند درد عضلانی و خستگی روبرو می‌شوند. علت این علائم مداوم ناشناخته است و درمان با آنتی‌بیوتیک بیشتر هیچ کمکی نمی‌کند. برخی از کارشناسان معتقدند که برخی از افراد مبتلابه بیماری لایم مستعد نوعی واکنش خود ایمنی هستند که به ايجاد نشانه‌های بیماری منجر می‌شود. در این زمینه به تحقیقات بیشتری نیاز است.

پیشگیری


بهترین راه برای پيشگيری از بیماری لایم پرهیز از حضور در مناطقی است که در آن کنه‌های گوزنی زندگی می‌کنند، به‌ویژه زمین‌های پوشیده از درخت با چمنزار طولانی. می‌توانید خطر ابتلا به بیماری لایم را با برخی از اقدامات احتیاطی ساده کاهش دهید:

پوشش

هنگام حضور در مناطق پردرخت و یا پوشیده از چمن حتماً کفش و شلوار بلند به پا داشته باشی و پاچه شلوار را زیر جوراب بگذارید، همین‌طور پیراهن آستین‌بلند، کلاه و دستکش بپوشید. سعی کنید کنار نرده‌های حاشیه حرکت کنید و از پیاده‌روی در میان بوته‌های کم ارتفاع و چمنزارهای طولانی پرهیز کنید.

از مواد دافع حشرات استفاده كنيد

از مواد دافع حشرات استفاده کنید. افشانه دافع حشرات با غلظت DEET 20 درصد یا بالاتر را به پوست كودك بزنید. والدین باید طوری افشانه را به پوست كودك بزنند که روی دست‌ها، چشم‌ها و دهانشان نپاشد. به خاطر داشته باشید که مواد دافع شیمیایی می‌توانند سمّی باشند، بنابراین دستورالعمل‌ها را به‌دقت دنبال کنید. محصولات حاوی پرمترین را به لباس‌ها بزنید و یا لباس‌هایی بخرید که از قبل ضدعفونی شده باشند.

كودكان را برای وجود كنه وارسی كنيد

هنگام ماندن در مناطق پردرخت و چمنزار مراقب باشید. کنه‌های گوزنی اغلب بزرگ‌تر از سر سوزن نیستند، بنابراین متوجه حضورشان نمی‌شوید مگر اینکه با دقت جستجو کنید. بهتر است به‌محض اینکه كودك به داخل خانه رسید دوش بگیرد. کنه‌ها اغلب تا چند ساعت بر روی پوست كودك باقی می‌مانند و سپس به پوست می‌چسبند. دوش گرفتن و کشیدن لیف روی پوست ممکن است برای پاک کردن کنه‌هایی که هنوز به پوست نچسبیده‌اند، موثر باشد.

کنه‌ها را در اسرع وقت با موچین بردارید

کنه را به‌آرامی از نزدیک سر و یا دهانش بگیرید. کنه را فشار ندهید و یا له نکنید، بلکه با دقت و ملایمت بیرون بکشید. وقتی کل کنه را برداشتید، دور انداخته و روی ناحیه نیش کمی ضدعفونی‌کننده بزنید.