علت، علائم و درمان سپسیس یا عفونت خونی در نوزادان و کودکان

سپسیس وضعیتی است که در آن سیستم ایمنی بدن به‌صورت خود‌به‌خود دربرابر یک عفونت واکنش نشان‌ می‌دهد، به‌طوری که گلبول‌های سفید خون را به مبارزه علیه سلول‌ها و بافت بدن وا‌ می‌دارد. در‌ واقع افراد با سیستم دفاعی ضعیف بیشتر در معرض خطر ابتلا به این بیماری قرار دارند.سپسیس علت اصلی مرگ نوزادان نارس پس از هفته اول است. معمولا نوزادانی که از این بیماری بهبود می‌یابند نباید دچار عوارض بلندمدت شوند مگر آنهایی که به دنبال سپسیس، دچار مننژیت یا عفونت پرده‌های مغز می‌شوند، که در این صورت ممکن است دچار اختلال در رشد، فلج مغز، تشنج و یا ناشنوایی شوند. موارد مشکوک به سپسیس باید تا حد امکان هرچه سریعتر شناسایی شوند. باید این بیماری سریعا درمان شود زیرا هر ساعت که سپسیس درمان‌ نشده باقی‌ می‌ماند خطر مرگ افزایش می یابد. پزشکان تا زمانی که منتظر نتایج آزمایش کشت خون هستند، آنتی‌بیوتیک‌های داخل وریدی را برای نوزادان مشکوک به ابتلا به سپسیس تجویز می کنند. پس از اینکه ارگانیسم خاص شناسایی شد، می‌توان نوع آنتی‌بیوتیک را متناسب با آن تنظیم‌کرد. همچنین در روش درمان با آنتی‌بیوتیک، ممکن است استفاده از سایر روش‌های درمانی مانند ونتیلاتور، مایعات داخل وریدی و تقویت فشار خون و گردش خون مورد نیاز باشند.

خردسالان، به‌ویژه نوزادان نارس و کودکان کمتر از هفت‌سال، بیشتر در معرض ابتلا به سپسیس قراردارند. کودکان خردسال و یا نوزادانی که دچار مشکلات پزشکی هستند ممکن است در زمان توصیه‌ شده قادر به دریافت واکسن‌های دوران کودکی نباشند که این امر باعث می‌شود که کودکان در برابر ابتلا به بیماری‌ها آسیب‌پذیر باشند. بسیاری از این بیماری‌های دوران کودکی می‌توانند منجر به عوارض شدید مانند سپسیس شوند. شایعترین این بیماری‌ها سرخچه و آبله‌مرغان هستند. سپسیس باعث ایجاد معلولیت و مرگ‌ و‌ میر میلیون‌ها نفر شده‌است و برای نجات فرد تشخیص و درمان سریع ضروری است. شما می‌توانید تشخیص و درمان سپسیس کودک خود را در کلینیک تخصصی کودکان من و کودکم دنبال کنید. جهت دریافت مشاوره و یا رزرو نوبت با شماره‌ی  03136826450  تماس بگیرید.

انواع


هنگامی‌که یک کودک چند ماهه(تا 90 روز) در معرض سپسیس قرارمی‌گیرد، بیماری را سپسیس نوزادان می‌نامند. اگر سپسیس در عرض 24 ساعت پس از تولد ایجاد شود، آن را سپسیس زودرس می‌نامند و نوزاد در طول زایمان به آن آلوده می‌شود. سپسیسی که پس از زایمان ایجاد می‌شود را سپسیس دیر هنگام نوزادان می‌گویند.

علت‌ها


عفونت خون در کودکان ممکن است به‌دنبال عفونت‌های ناشی از میکروارگانیسم‌هایی ازجمله باکتری‌ها، ویروس‌ها، قارچ‌ها و انگل‌ها ایجادشود. عفونت در نوزادان می‌تواند در دوران بارداری، از دستگاه تناسلی مادر حین درد زایمان و زایمان، یا پس از تولد از طریق تماس با دیگران به نوزاد منتقل شود. هنگامی که مادر دچار عوارض بارداری است و احتمال عفونت افزایش‌ پیدا می‌کند، احتمال ابتلا به سپسیس نوزادی بیش‌تر است. چنین عوارضی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  •  پارگی زودرس غشاء (کیسه آمنیوتیک) یا پارگی غشایی برای مدت زمان طولانی
  •  مشکلات خونریزی
  •  زایمان سخت
  •  عفونت در رحم یا بافت جفت
  •  تب مادر

همچنین ممکن است نوزادان پس از تولد از طریق انتقال عفونت از افراد یا اشیاء آلوده، به سپتیس مبتلا شوند. کودکان در بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان (NICU) بیشتر درمعرض خطر ابتلا به عفونت‌های بیمارستانی (بیمارستان) قراردارند. بسیاری از نوزادان در NICU نارس هستند و یا هنگام تولد وزن کمی دارند که در این موارد نوزادان در برابر عفونت آسیب‌پذیرتر هستند و به احتمال زیاد به روش‌ها و درمان‌های ضربتی نیاز است. اگر میکروارگانیسم‌هایی که به‌طور طبیعی روی سطح پوست زندگی می‌کنند از طریق کاتتر و یا سایر لوله‌ها وارد بدن نوزاد شوند، ممکن است در بدن نوزاد عفونت ایجاد کنند.

علائم


همیشه شناسایی سپسیس در نوزادان ساده نیست زیرا نوزادان تازه ‌متولد‌ شده اغلب علائم عفونتی را که در نوزادان بزرگتر و کودکان مشاهده‌ می‌شود، از خود نشان‌ نمی‌دهند. برخی از علائم عفونت در نوزادان در ادامه ارائه‌ شده‌ است. هرچند هر کودک ممکن است بسته به نوع ارگانیسم پدیدآورنده عفونت و شدت و محل عفونت، علائم متفاوتی را تجربه‌ کند. علائم عفونت ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  •  آپنه (توقف تنفس) یا مشکل تنفسی
  •  برادی‌کاردی (کاهش ضربان قلب)
  •  کاهش دما یا ناپایداری دمای بدن
  •  بی‌حالی، مکیدن ضعیف و خوب شیر نخوردن
  •  رنگ‌پریدگی لکه‌لکه‌شدن یا زردی (رنگ زرد پوست و چشم‌ها)

تشخیص


جهت شناسایی محل عفونت و نوع میکروارگانیسم‌هایی که آلودگی را ایجادکرده‌اند، ممکن است آزمایشات تشخیصی مورد نیاز باشند. آزمایشات تشخیصی عفونت خون در کودکان ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  •  آزمایش خون
  •  بررسی مایع مغزی نخاعی (که پونکسیون کمری نیز نامیده‌می‌شود)، در این روش یک سوزن مخصوص از لا‌به‌لای مهره‌های کمر از پشت وارد کانال نخاعی می‌شود. این ناحیه در اطراف نخاع قراردارد. سپس می‌توان فشار داخل کانال نخاعی و مغز را اندازه‌گیری کرد. می‌توان مقدار کمی از مایع مغزی نخاعی (CFC) را خارج کرد و جهت تعیین وجود عفونت یا مشکلات دیگر برای انجام آزمایشات لازم ارسال کرد. CSF مایعی است که مغز کودک و کانال نخاعی را شستشو می‌دهد.
  •  کشت خون
  •  کشت ادرار، نمونه‌برداری ممکن است با استفاده از یک سوند، روش سوپرابوبیک یا تزریق یک سوزن از ناحیه زیر شکم به داخل مثانه انجام‌شود.
  •  کشت مایعات از داخل لوله‌ها و کاتترهایی که درون بدن نوزاد قرارداده‌شده‌اند.
  •  اشعه‌ایکس، این یک روش تشخیص است که از پرتوهای نامرئی انرژی الکترومغناطیسی برای ایجاد تصاویر از بافت‌های داخلی، استخوان‌ها و ارگان‌های بدن بر روی فیلم، استفاده‌ می‌کند.

همچنین برای تعیین اینکه چه نوع آنتی‌بیوتیک و یا داروهایی برای درمان میکروارگانیسم‌های خاص موثرترند، ممکن است روش‌های ویژه‌ای در پیش‌ گرفته‌ شوند.

درمان


درمان‌های ویژه‌ سپسیس بر اساس موارد زیر به وسیله دکتر نوزاد تعیین‌ خواهد شد:

  •  سن کودک، سلامت کلی و تاریخچه پزشکی
  •  شدت بیماری
  •  تحمل کودک دربرابر داروها، روش‌ها یا درمان‌های خاص
  •  پیش‌بینی‌های مورد انتظار در روند این بیماری

تشخیص زودهنگام و درمان عفونت در کمک به جلوگیری از غلبه عفونت خون در کودکان، بسیار هائز اهمیت است. بااین‌حال در روش کشت خون و مایعات بدن، ممکن است چندین روز طول بکشد تا میکروارگانیسم‌ها رشد کنند و شناسایی شوند. به همین دلیل، ممکن است به‌ محض انجام کشت برای کودکانی که بیشتر در معرض خطر ابتلا به عفونت خون در کودکان هستند، مانند نوزادان نارس و یا کم وزن، استفاده از آنتی‌بیوتیک پیشگیرانه آغازشود. اکثر داروها به‌صورت داخل وریدی برای بیمار تجویز می‌شوند (IV). عفونت خون در کودکان می‌تواند زندگی فرد را تهدید کند زیرا عفونت ممکن است برروی چندین سیستم در بدن تاثیر‌بگذارد. این تاثیر می‌تواند روند درمان را دشوارتر کند. نوزادان مبتلا به سپسیس نیاز به مراقبت در بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان (NICU) دارند و ممکن است به آنتی‌بیوتیک‌ها، داروهای دیگر و درمان تخصصی (مانند دستگاه تنفسی مکانیکی) نیاز باشد. تیم مراقبت‌های بهداشتی در تلاش است تا بهترین درمان برای عفونت و مراقبت از نوزاد را فراهم کند.

پیشگیری


کلید جلوگیری از عفونت خون در کودکان، جلوگیری از ابتلا به عفونت است. اگر عفونت ایجادشود، باید در صورت امکان آن را به‌سرعت و به‌ طور موثر درمان کرد. با واکسیناسیون منظم دوران کودکی می‌توان از بسیاری از بیماری‌ها جلوگیری‌ کرد. برای مثال، در کشورهایی که واکسن HiB در حال حاضر رایج است، موارد مننژیت به شدت کاهش یافته است. اگر کودک به‌دلیل یک مشکل اساسی واکسینه نشده‌ باشد، جهت حفظ ایمنی گروه، واکسینه شدن افراد اطراف کودک بسیار هائز اهمیت است. خطر ابتلا به عفونت با شستن مناسب دست نیز کاهش می‌یابد. شستشوی کامل، مناسب و مکرر دست با آب و صابون یا محصولات غیر‌صابونی، تعداد پاتوژن‌هایی را که می‌توانند وارد بدن شوند، کاهش می‌دهد. با مراقبت مناسب از تمام زخم‌ها، حتی کوچکترین خراش یا بریدگی، می‌توان عفونت‌ها را کاهش داد. تمیز کردن کامل با آب و صابون، به حذف هر باکتری در مجرای زخم کمک می‌کند. هر عفونت باید جدی گرفته شود. امیدوار نباشید که عفونت‌ها خودبه‌خود ازبین‌بروند. انجام اقدامات پیشگیرانه همواره ضروری است.