علت، علائم و درمان (دارویی و خانگی)سرماخوردگی کودکان

سرماخوردگی، یک عفونت بینی و گلو ناشی از یک ویروس هست. سرماخوردگی را همچنین یک عفونت تنفسی ویروسی می‌نامند. ویروس‌های مختلف بسیاری، بیش از 200 مورد، می‌توانند باعث بروز سرماخوردگی کودکان شوند. یک کودک در هرسال ممکن است بین 6 تا 12 بار سرما بخورد. سرماخوردگی زیاد به معنای ضعیف بودن سیستم ایمنی بدن کودکتان نیست. بلکه وقتی کودکتان در طی چند سال چندین بار در معرض ویروس‌های مختلف قرار بگیرد، ایمنی در برابر آن کسب خواهد کرد. با افزایش سن، کودکتان کمتر به سرماخوردگی مبتلا می‌شود.

سرماخوردگی یکی از شایع‌ترین دلایل مراجعه‌ی کودکان به پزشک است. گاهی اوقات، خصوصاً در فصل زمستان، به نظر می‌آید که کودکتان برای چند هفته سرماخورده باشد، به این معنا که قبل از بهبودی از یک سرماخوردگی مجدداً به سرماخوردگی دیگری مبتلا می‌شود. نکاتی ساده وجود دارد که می‌توانید برای کاهش خطر ابتلای کودکتان به سرماخوردگی و یا درمان آن انجام دهید. همچنین می‌توانید علائم آن را برطرف کنید تا کودک بتواند در حین بهبودی، احساس بهتری نیز داشته باشد. اگر سرماخوردگی باعث بروز مشکلات جدی‌تری شود باید کودکان را (در هر سنی که باشند) به نزد متخصص اطفال ببرید. قبل از درمان کودکتان با هرگونه درمان گیاهی و دادن ویتامین و مکمل‌هایی بیش از مقدار تجویزشده به کلینیک تخصصی کودکان من و کودکم مراجعه فرمایید، جهت مشاوره و یا رزرو نوبت با شماره‌  03136826450  تماس بگیرید.

علت‌ها


اکثر سرماخوردگی‌های کودکان از طریق راینو ویروس (ویروس سرماخوردگی انسانی) بروز می‌کنند که به‌صورت قطرات نامرئی در هوا یا روی اشیائی که لمس می‌کنیم وجود دارد. این ویروس‌ها می‌توانند در غشای محافظ بینی و گلو قرار بگیرند که منجر به بروز واکنشی نسبت به سیستم ایمنی خواهد شد. هوای خشک خارج و داخل خانه می‌تواند مقاومت فرد را نسبت به عفونت ناشی از ویروس‌های سرماخوردگی کاهش دهد. نپوشیدن لباس گرم مثل ژاکت هنگام سرما، نشستن یا خوابیدن در محلی سرد و نمناک و بیرون رفتن کودکتان با موهای نمدار همگی باعث بروز سرماخوردگی نمی‌شوند. کودک ممکن است سرماخوردگی را از خواهر یا برادر خود، والدین، اعضای دیگر خانواده، همبازی‌ها یا پرستار خود بگیرد. میکروب‌ها می‌توانند معمولاً به یکی از طرق زیر انتشار پیدا کنند:

  • تماس مستقیم: مثل بوسیدن، تماس دست یا دست دادن با فردی مبتلابه بیماری. اگر کسی ویروسی در بدن دارد، میکروب‌هایی در بینی، دهان، چشم‌ها و روی دستان خود دارد؛ و فرد مبتلا، با لمس کردن افراد دیگر می‌تواند این ویروس‌ها را انتقال دهد.
  • تماس غیرمستقیم: به این معناست که کودک به چیزی دست میزند. اسباب‌بازی، دسته‌ی در یا یک دستمال‌کاغذی که فردی مبتلابه ویروس به آن دست زدن باشد و میکروب روی آن قرارگرفته باشد. برخی میکروب‌ها ازجمله آن‌هایی که باعث سرماخوردگی و اسهال کودکان می‌شوند می‌توانند برای چندین ساعت روی سطوح قرار بگیرند.

بعضی از میکروب‌ها هنگامی‌که فرد بیمار عطسه یا سرفه می‌کند از طریق هوا منتقل می‌شوند. قطرات ریزی که از سرفه و عطسه خارج می‌شوند می‌توانند به بینی یا دهان فردی دیگر وارد شوند.

علائم


اولین نشانه‌های یک سرماخوردگی کودکان اغلب خارش گلو، آبریزش بینی و عطسه کردن می‌باشد. کودکان مبتلابه سرماخوردگی همچنین ممکن است احساس خستگی زیاد کنند و گلودرد، سرفه ، تب خفیف، درد عضلات، سردرد و بی‌اشتهایی داشته باشند. مخاط درون‌ بینی ممکن است غلیظ یا سبز شود. ویروس سرماخوردگی بسیار واگیردار است خصوصاً در 2 یا 4 روز اول بعد از بروز علائم آن. این ویروس‌ها همچنینی می‌توانند دوهفته بعد از شروع بیماری نیز منتقل شوند. معمولاً 2 یا 3 روز بعدازاینکه فرد در معرض عفونت قرار بگیرد، علائم سرماخوردگی ظاهر می‌شوند. اکثر سرماخوردگی‌های کودکان در طی یک هفته برطرف می‌شوند؛ اما گاهی کمی طولانی‌تر خواهند شد.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟


درصورتی‌که والدین فکر می‌کنند که مشکل کودکشان ممکن است چیزی بیشتر از یک سرماخوردگی باشد و وضعیت کودکشان بجای بهتر شدن بدتر می‌شود، یا اگر کودک یکی از علائم زیر را دارد باید به پزشک مراجعه کرد:

  • سرفه همراه با خارج شدن خلط زیاد
  • کوتاه شدن تنفس
  • لتارژی/ خستگی غیرمعمول
  • ناتوانی در نگه‌داشتن غذا یا مایعات در شکم و جذب کافی مایعات
  • افزایش سردرد یا درد صورت و گلو
  • تب 39 به بالا، یا تب 38 درجه به بالایی که بیشتر از یک روز ادامه داشته باشد.
  • درد سینه یا شکم
  • ورم غدد (غدد لنفاوی) در گردن
  • گوش‌درد

تشخیص


پزشک قادر به تشخیص دقیق ویروسی که منجر به بروز علائم سرما خوردگی می‌شود نیست اما می‌تواند گلو و گوش‌های کودک را معاینه کند و از مخاط گوش نمونه‌گیری می‌کند تا مطمئن شود که این علائم از بیماری دیگری نباشند که نیاز به درمان داشته باشند. اگر علائم بعد از 3 روز یا بیشتر بجای بهتر شدن بدتر شوند، مشکل ممکن است گلودرد استرپتوکوکی یا میکروبی، سینوزیت، ذات‌الریه یا برونشیت باشد. اگر علائم بیشتر از یک هفته ادامه یافت، یا هرسال درزمانی مشخص ظاهر شوند، یا وقتی کودک در دارای آلوده، گردوغبار یا حیوانات قرار بگیرد، ممکن است تشدید شود. کودکانی که مشکل تنفسی هستند یا هنگام سرماخوردگی دچار خس‌خس سینه می‌شوند ممکن است به آسم مبتلا باشند.

درمان


ویروس‌های سرماخوردگی خود می‌توانند بدون استفاده از هیچ داروی بخصوصی از بین روند. دارو نمی‌تواند سرماخوردگی را تسکین دهد، اما می‌تواند علائمی مثل درد عضلات، سردرد و تب را کاهش دهد. والدین می‌توانند به کودکشان داروی استامینوفن یا ایبوپروفن را طبق توصیه‌های روی بسته‌بندی متناسب با قد و وزن شان بدهند. هرگز به کودکان و نوجوانتان آسپرین ندهید، زیرا مصرف آن منجر به سندروم ری می‌شود اما مشکل جدی‌تر ممکن است منجر به مرگ شود. امروزه بسیاری از کارشناسان اعتقاد دارند که هیچ دلیلی برای دادن داروهای ضد گرفتگی بینی و سینه و آنتی‌هیستامین‌ها به کودکان زیر 6 سال وجود ندارد. تأثیر این داروها به‌خوبی ثابت نشده است و عوارض این داروها شامل توهم، کج‌خلقی و ضربان قلب نامنظم می‌باشد.

درمان خانگی سرماخوردگی کودکان


برای کمک به کاهش علائم سرماخوردگی والدین می‌توانند این توصیه‌ها را انجام دهند:

  • برای گرفتگی بینی چند قطره آب‌نمک در سوراخ‌های بینی بریزید.
  • از یک دستگاه بخور برای مرطوب نگه‌داشتن هوا استفاده کنید.
  • برای خشکی پوست زیر بینی، آن را با وازلین نرم کنید.
  • برای تسکین گلودرد از آب‌نبات مخصوص یا داروی ضد سرفه استفاده کنید (فقط کودکان بالای 3 سال)
  • از حمام آب گرم یا از یک کیسه آب گرم برای تسکین درد استفاده کنید.
  • آب داغ را بازکنید تا حمام پر از بخار شود و سپس کودک را در آن بنشانید تا خشکی سینه و بدن او نرم شود.

سوپ مرغ حاوی اسید آمینه‌ای به نام سیستین است که مخاط را رقیق می‌کند و برخی تحقیقات نشان می‌دهند که سوپ مرغ به کنترل سلول‌های سفیدی که باعث گرفتگی می‌شوند، بنام نئوتروفیل، کمک می‌کند. اگرچه بهترین کار این است که نگران خوردن و آشامیدن بیمار نباشید. فقط مطمئن باشید که کودک هنگام گرسنگی و تشنگی غذا و مایعات کافی مثل آب یا آبمیوه مصرف کند تا مایعات ازدست‌رفته‌ی بدن در حین تب یا از طریق خلط جبران شوند.

پیشگیری


ازآنجایی‌که ویروس‌های بسیاری باعث بروز سرماخوردگی می‌شوند، واکسنی برای حفاظت در برابر آن وجود ندارد. برای پیشگیری از ابتلا به آن کودک یا افراد بزرگ‌سال باید:

  • از کسانی که سرماخورده هستند کاملاً دوری کنند.
  • از کشیدن سیگار که دیگری استفاده کرده است خودداری کنند.
  • دستانشان را به‌خوبی بشویند و خصوصاً بعد از خالی کردن بینی‌شان
  • در دستمال‌کاغذی سرفه یا عطسه کنند، نه در دستانشان
  • از حوله، لیوان، یا ظروف غذای کسانی که سرماخورده هستند اجتناب کنند.
  • دستمالی را که دیگری استفاده کرده است برندارند.

محققان مطمئن نیستند که آیا مصرف مکمل زینک بیشتر یا ویتامین C می‌تواند تأثیری بر کاهش مدت‌زمان بروز علائم سرماخوردگی و یا شدت آن‌ها داشته باشد یا خیر، البته مصرف آن‌ها در دوز بالا ممکن است عوارض جانبی برای بیمار داشته باشد.