علت، علائم ، عوارض و درمان تشنج در کودکان

مغز مرکز کنترل و تنظیم تمام واکنش‌های ارادی و غیر ارادی در بدن است. مغز از سلول‌های عصبی تشکیل شده است که به طور معمول از طریق فعالیت الکتریکی با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند. تشنج زمانی اتفاق می‌افتد که یک بخش یا بخش‌هایی از مغز موجی از سیگنال‌های الکتریکی غیر طبیعی دریافت می‌کند که به طور موقت عملکرد طبیعی مغز را قطع می‌کند. یک کودک ممکن است یک یا چند نوع تشنج را تجربه کند در حالی که ممکن است علت دقیق تشنج شناخته نشود. همه كودكانی كه برای اولین بار دچار حمله می‌شوند و بسیاری از افراد مبتلا به اختلال شناخته شده تشنج باید توسط یک دکتر ارزیابی شوند.

علائم یک تشنج در کودکان ممکن است شبیه بیماری‌ها یا مشکلات پزشکی دیگر باشد. در چنین مواردی همیشه برای تشخیص با متخصص اطفال مشورت کنید. ممکن است محدوده کامل تشنج بلافاصله پس از شروع نشانه‌ها کاملا شناسایی نشود، اما ممکن است با ارزیابی جامع پزشکی و آزمایش‌های تشخیصی این محدوده مشخص شود. تشخیص تشنج از طریق معاینه فیزیکی و آزمایش‌های تشخیصی انجام می‌شود. در طول معاینه، متخصص اطفال یک سابقه پزشکی کامل از کودک و خانواده او دریافت می‌کند و درمورد زمان رویداد تشنج سوال می‌کند. تشنج ممکن است به علت مشکلات عصبی باشد و نیاز به پیگیری پزشکی بیشتری داشته باشد. هدف از مدیریت تشنج، کنترل، متوقف کردن یا کاهش فرکانس تشنج بدون دخالت در رشد و تکامل طبیعی کودک است. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت در کلینیک تخصصی کودکان من و کودکم با شماره‌ی  03136826450  تماس بگیرید.

انواع


نوع تشنج به اینکه کدام قسمت و چه مقدار از مغز را تحت تاثیر قرار می‌دهد و چه اتفاقی در طول تشنج رخ می‌دهد، بستگی دارد. دو دسته گسترده از تشنج‌های صرعی عبارتند از تشنجات عمومی (تشنج نهفته، آتونیک، تونیک-کلونیک، میوکالونیک) و تشنج‌های جزئی (ساده و پیچیده). در میان این دسته بندی‌ها، انواع مختلف تشنج در کودکان وجود دارد.

علل


بسیاری از بیماری‌ها و آسیب‌های مختلف می‌توانند باعث تشنج کودکان شوند. این بیماری‌ها عبارتند از:

  • آسیب سر
  • آسیب‌های وارده به نوزاد حین زایمان
  • بیماری‌های مادرزادی (بیماری‌هایی که کودک از بدو تولد به آنها مبتلاست)
  • مسمومیت
  • تب یا عفونت
  • تومورهای مغزی
  • بیماری مادر در دوران بارداری
  • وراثت
  • اختلالات تخریب کننده بافت مغزی
  • سکته مغزی
  • بیماری‌های متابولیکی و عدم تعادل شیمیایی در بدن
  • داروها
  • با این حال اغلب علت دقیق تشنج‌ها مشخص نیست.

علائم


بسته به نوع تشنج، ممکن است کودک دارای علائم مختلفی باشد. موارد زیر علائم عمومی تشنج یا علائمی است که امکان تجربه تشنج کودک را هشدار می‌دهند. علائم یا نشانه‌های هشدار دهنده ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • خیره نگاه کردن
  • تکان‌های ناگهانی دست و پا
  • سفت شدن بدن
  • کاهش سطح هوشیاری
  • مشکلات تنفسی یا قطع شدن تنفس
  • از دست دادن کنترل روده یا مثانه
  • افتادن ناگهانی بدون دلیل مشخص، به ویژه هنگامی که با کاهش سطح هوشیاری همراه است.
  • عدم پاسخ‌گویی به صداها و کلمات برای مدت کوتاه
  • گیج و گنگ به نظر رسیدن
  • تکان دادن ریتمیک سر و گردن، هنگامی که با از دست دادن آگاهی و یا حتی کاهش سطح هوشیاری همراه است
  • دوره‌هایی از پلک زدن سریع چشم و خیره شدن

در طول تشنج، ممکن است لب‌های کودک مایل به آبی شود و تنفس او طبیعی نباشد. اغلب این تکان‌ها به دنبال دوره‌ای از خواب‌آلودگی یا عدم تمرکز اتفاق می‌افتند.

درمان


درمان ممکن است شامل موارد زیر باشد:

داروها

 

داروهای گوناگونی وجود دارد که برای درمان تشنج و صرع مورد استفاده قرار می‌گیرند. داروها بر اساس نوع تشنج، سن کودک، عوارض جانبی و پایبندی به استفاده از دارو انتخاب می‌شوند.

داروهایی که در منزل استفاده می‌شوند معمولا خوراکی (به صورت کپسول، قرص، قطره یا شربت) مصرف می‌شود، اما بعضی از آنها را می‌توان به صورت رکتال (به داخل مقعد کودک) یا داخل بینی (به سوراخ بینی) مصرف کرد. اگر کودک در معرض تشنج قرار داشته باشد، ممکن است دارو به صورت تزریقی یا تزریق داخل وریدی (IV) استفاده شود.

دارو دادن به موقع به کودک به گونه‌ای که پزشک تجویز کرده است، بسیار حائز اهمیت است. افراد مختلف به گونه‌هایی متفاوت از دارو برای بدن خود استفاده می‌کنند، بنابراین ممکن است برای کنترل خوب تشنج‌ها لازم باشد تنظیماتی (از نظر زمان‌بندی و دوز مصرف دارو) انجام شود. از توقف ناگهانی هرگونه داروی تشنج در کودکان خودداری کنید، زیرا این کار ممکن است باعث افزایش یا تشدید تشنج شود. کاهش مصرف داروهای تشنج باید تحت نظر پزشک کودک باشد.

تمام داروها ممکن است عوارض جانبی داشته باشند، اگرچه بعضی از کودکان ممکن است این عوارض جانبی را تجربه نکنند. با پزشک کودک درباره عوارض جانبی داروی کودک مشورت کنید. زمانی که کودک در حال مصرف دارو است، ممکن است آزمایش‌های مختلفی برای کنترل اثر بخشی دارو روی او انجام شود.

رژیم غذایی

ممکن است برای بعضی از کودکان که با داروها مشکلی دارند یا کسانی که تشنج‌های آنها با مصرف دارو به خوبی تحت کنترل نیستند، پیروی از یک رژیم غذایی خاص به نام رژیم غذایی کتوژنیک تجویز شود. این رژیم کتوژنیک دارای چربی بسیار زیاد است (حدود 90 درصد کالری از چربی تشکیل شده است). پروتئین به مقادیری در این رژیم گنجانده شده است که به تکامل رشد کمک می‌کند. مقدار بسیار کمی از کربوهیدرات در این رژیم غذایی موجود است. این رژیم غذایی با چربی بالا و کم کربوهیدرات باعث ایجاد کتون می‌شود. کتون‌ها از طریق تجزیه چربی ساخته شده‌اند. کتون‌ها یک منبع انرژی جایگزین هستند که در زمان‌هایی که به بدن مواد غذایی نرسیده است، به طور معمول از این منبع انرژی استفاده می‌کند.

پزشک کودک تعیین خواهد کرد که آیا این رژیم مناسب کودک هست یا خیر. هنگامی که رژیم کتوژنیک آغاز می‌شود، کودک به بیمارستان منتقل می‌شود. ممکن است برای شروع رژیم غذایی و اختصاص زمانی که والدین برنامه ریزی این رژیم غذایی را یاد بگیرند، کودک چهار تا پنج روز در بیمارستان بستری شود.

تحریک عصب واگ (VNS)

بعضی از کودکان که تشنج آنها با داروهای تشخیصی به خوبی کنترل نمی‌شوند، می‌توانند از روش‌هایی مانند تحریک عصب واگ (VNS) بهره‌مند شوند. این روش در حال حاضر اغلب برای کودکان بالای 12 سالی استفاده می‌شود که دارای تشنج‌های جزئی هستند که توسط روش‌های دیگر کنترل نمی‌شوند.

روش تحریک عصب واگ تلاش می‌کند تا با فرستادن پالس‌های کوچک انرژی به مغز از طریق عصب واگ (که عصب بزرگ گردن است)، تشنج‌ها را کنترل کند. این کار با قرار دادن ژنراتور پالس الکترونیکی با یک باتری کوچک درون دیواره قفسه سینه از طریق عمل جراحی انجام می‌شود. سپس سیم‌های کوچکی به باتری متصل می‌شوند و زیر پوست و اطراف عصب واگ قرار می‌گیرند. سپس این باتری برای فرستادن پالس انرژی در هر چند دقیقه به مغز برنامه‌ریزی می‌شود. هنگامی که کودک احساس می‌کند که تشنجی در راه است، ممکن است آن را با نگه داشتن یک آهنربای کوچک بر روی دستگاه، فعال کند. در بسیاری از افراد، این روش به توقف تشنج کمک می‌کند.

جراحی

 

یکی دیگر از گزینه‌های درمان تشنج، جراحی مغزی است که به این وسیله قسمت آسیب ‌دیده مغز را که کانون مولد تشنج تشخیص داده شده است، برمی‌دارند یا اتصال آن را قطع می‌کنند. جراحی ممکن است برای کودکی در نظر گرفته شود که:

  • دارای تشنجی است که با دارو کنترل نمی‌شود
  • دارای تشنجی است که همیشه در یک ناحیه مغز شروع می‌شود
  • دارای تشنج در بخشی از مغز است که می‌تواند بدون از بین بردن رفتارهای مهم کودک مانند سخنرانی، حافظه، یا بینایی برداشته شود.