علت، علائم، پیشگیری و درمان بیماری اوریون در کودکان

اوریون یک عفونت ویروسی ست که در ابتدا روی غدد بناگوشی بیمار تأثیر می‌گذارد، این غده یکی از سه غدد ترشح‌کننده‌ی بزاقی و در پایین و در جلوی گوش‌های کودک واقع می‌باشد. اگر کودکی به اوریون مبتلا شود، این بیماری باعث تورم یکی از غدد بناگوشی و یا هردوی آن‌ها گردد. تا زمانی که واکسن اوریون کشف و مورداستفاده قرار گرفت، بیماری اوریون یک بیماری شایع در جهان بود. از آن زمان تعداد موارد ابتلا به آن به‌طور چشمگیری کاهش یافت، بنابراین امروزه احتمال وقوع بیماری اوریون پایین است. خطر بالقوه‌ای برای مشکلات و عوارض همراه با این بیماری ازجمله کم شدن شنوایی، وجود دارد که البته نادر هستند. درمان خاصی برای اوریون وجود ندارد. بیماری اوریون هنوز نیز در بسیاری از نقاط جهان شایع است، بنابراین انجام واکسیناسیون برای پیشگیری از آن بسیار حائز اهمیت است.

اگر گمان می‌کنید که کودکتان به اوریون مبتلا شده است، به یک متخصص اطفال مراجعه کنید. قبل از ورود به اتاق پزشک، منشی یا کارکنان مطب یا کلینیک را از احتمال ابتلای کودکتان به اوریون مطلع سازید تا به مدت طولانی در اتاق انتظار نمانید، زیرا احتمال دارد به کودکان دیگر واگیر کند. امروزه اوریون به یک بیماری غیرمتداول و نادر تبدیل‌ شده است، بنابراین ممکن است علائم و نشانه‌های بیماری  اوریون به خاطر وجود مشکلی دیگر بروز کرده باشند. تورم غدد بزاقی و تب می‌توانند نشانه‌ای از مشکل التهاب لوزه  یا انسداد غده بزاقی باشند. ویروس‌های دیگر نیز ممکن است روی غدد بزاقی تأثیر داشته باشند و منجر به بروز علائمی مانند علائم بیماری اوریون شوند. ازآنجایی‌که اوریون یک بیماری ویروسی است، نسبت به آنتی‌بیوتیک یا داروهای دیگر واکنشی نشان نمی‌دهد. اگرچه می‌توانید علائم کودکتان را در خانه درمان کنید تا در حین بیماری اوریون و دوران بهبودی از آن احساس بهتری داشته باشد. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت در کلینیک تخصصی کودکان من و کودکم با شماره‌  03136826450  تماس بگیرید.

علت‌ها


علت بروز بیماری اوریون، ویروس اوریون می‌باشد که به‌آسانی از طریق بزاق آلوده به ویروس، از شخصی به شخص دیگر انتقال می‌یابد. اگر کودکی ایمنی در برابر بیماری اوریون نداشته باشد، می‌تواند از طریق استنشاق در هوایی که ذرات ریز بزاق فرد مبتلابه اوریون (ذراتی که با عطسه یا سرفه‌ی فرد مبتلا در هوا پراکنده می‌شوند) به این بیماری مبتلا شود. همچنین ممکن است از طریق استفاده از ظروف غذا یا لیوان فرد مبتلا، دچار بیماری  اوریون گردد.

علائم اوریون


بعضی از کودکانی که مبتلابه ویروس اوریون می‌شوند ممکن است هیچ علائم و نشانه‌ای نداشته باشند و یا علائمی بسیار خفیف از این بیماری داشته باشند. در صورت بروز علائم و نشانه‌های بیماری اوریون، این علائم معمولاً حدود دو تا سه هفته بعد از قرار گرفتن در معرض ویروس مشاهده می‌شوند، این علائم ممکن است شامل موارد زیر باشند:

  • ورم و درد غدد بزاقی در یک یا هر دو رف صورت کودک (پاروتید و التهاب‌ غدد بناگوشی‌)
  • تب 
  • سردرد
  • درد عضلات
  • احساس ضعف و کوفتگی بدن
  • بی‌اشتهایی
  • درد در هنگام جویدن و بلعیدن غذا

اولین و بارزترین نشانه‌ی بیماری اوریون، تورم غدد بزاقی است که باعث باد کردن صورت و لپ‌ها می‌شود. درواقع، در زبان انگلیسی از واژه‌ی mumps برای اشاره به بیماری اوریون استفاده می‌شود که این اصطلاحی قدیمی برای برجستگی‌های روی لپ و صورت می‌باشد.

مشکلات ناشی از اوریون


مشکلات ناشی از بیماری اوریون، خرات بالقوه‌ای را برای بیمار در بردارند که البته نادر می‌باشند. اکثر مشکلات ناشی از این بیماری شامل التهاب و تورم در برخی از قسمت‌های بدن هستند، ازجمله:

  • پانکراس: علائم و نشانه‌های این مشکل که به آن التهاب غده‌ی پانکراس می‌گویند شامل درد بالای شکم، حالت تهوع و استفراغ می‌باشند.
  • مغز: یک عفونت ویروسی، مانند ویروس اوریون، می‌تواند منجر به التهاب مغز (انسفالیت) گردد. انسفالیت می‌تواند موجب مشکلات و اختلالات مغز و اعصاب شود و زندگی بیمار را به خطر بی اندازد.
  • غشاها و مایع اطراف مغز و طناب نخاعی. این شرایط که به آن مننژیت گفته می‌شود، در صورتی ممکن است رخ دهد که ویروس اوریون از طریق جریان خون به سیستم اعصاب مرکزی فرد وارد شود.
  • کاهش یا از دست دادن شنوایی: در مواردی نادر، اوریون می‌تواند باعث کاهش یا از دست دادن شنوایی در یک یا هر دو گوش گردد که معمولاً دائمی می‌باشد.

چه زمانی لازم است با پزشک تماس بگیریم؟


اگر کودک دچار اوریون باشد، مراقب مشکلات ناشی از آن باشید. در صورت بروز این مشکلات فوراً با پزشک کودک تماس بگیرید:

  • تب 39 درجه یا بیشتر
  • دشواری در خوردن غذا یا نوشیدن
  • گیج و منگ بودن
  • دل‌درد
  • درد و ورم بیضه‌ها در کودکان پسر

تشخیص


درصورتی‌که پزشک به اوریون در کودکتان مشکوک باشد، ممکن است به یک آزمایش کشت ویروس یا آزمایش خون نیاز باشد. سیستم ایمنی بدن کودک به‌طور عادی برای کمک به مبارزه با عفونت، از خود آنتی‌بیوتیک تولید می‌کند؛ بنابراین اگر کودک دچار اوریون باشد، آزمایش خون می‌تواند آنتی‌بادی‌هایی را که در حال مبازره با ویروس اوریون هستند، در سیستم ایمنی او کشف کند.

درمان اوریون


ازآنجایی‌که بیماری اوریون براثر یک عامل ویروسی ایجاد می‌شود، داروهای آنتی‌بیوتیک تأثیری در درمان بیماری اوریون نخواهند داشت. خوشبختانه اکثر کودکان در طی دو هفته، از علائم معمول اوریون بهبود می‌یابند. به‌طورکلی، کودک دیگر ناقل بیماری محسوب نمی‌شود و می‌تواند یک هفته پس از تشخیص اوریون، به مدرسه بازگردد.

درمان خانگی


در صورت ابتلا به اوریون، زمان دادن و استراحت کردن بهترین درمان هستند. پزشک کار زیادی نمی‌تواند برای سرعت بخشیدن به مدت‌زمان بهبودی بیمار انجام دهد. البته والدین می‌توانند برای کمتر کردن درد و ناراحتی کودکشان و نیز جلوگیری از واگیر کردن آن به افراد دیگر، نکاتی را رعایت کنند:

  • تا تب کودک برطرف نشده است در رختخواب استراحت کند.
  • برای جلوگیری از انتقال بیماری اوریون به دیگران، فرد بیمار را جدا از دیگران نگه دارد. فرد مبتلابه این ویروس می‌تواند تا یک هفته بعد از بروز علائم ناقل این بیماری باشد.
  • از داروهای مسکن و بدون نسخه برای تسکین درد و کاهش علائم اوریون استفاده کنید، مانند استامینوفن (تایلنول و داروهای دیگر) یا داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (ادویل، موترین IB و داروهایی دیگر).
  • هنگام مصرف آسپرین برای کودکان و نوجوانان احتیاط لازم را بکار ببرید. کودکان و نوجوانانی که در حال بهبودی از علائم شبه آنفولانزا هستند هر گز نباید آسپرین مصرف کنند. دلیل این امر این است که آسپرین با سندروم ری ارتباط دارد، این مشکل اگرچه نادر است اما تهدید بالقوه‌ای برای جان این کودکان خواهد بود.
  • از کمپرس گرم یا سرد برای کاهش درد غدد متورم استفاده کنید.
  • از یک محافظ ورزشی (بیضه‌بند) یا کمپرس سرد برای تسکین درد بیضه‌های ملتهب استفاده کنید.
  • از غذاهایی که به جویدن زیاد نیاز دارند پرهیز کنید. در عوض از سوپ‌ها، آبگوشت یا غذاهای نرم مانند پوره‌ی سیب‌زمینی یا آش برای کودکتان استفاده کنید.
  • از غذاهای ترش مانند مرکبات یا آب‌میوه‌ها پرهیز کنید زیرا تولید بزاق را تحریک می‌کنند.
  • به کودک خود مایعات زیادی بدهید.

پیشگیری با واکسن


به‌طورکلی اگر کودک قبلاً به این ویروس مبتلا شده باشد یا اگر در برابر این بیماری ایمنی و واکسیناسیون شده باشد، این بیماری دیگر برای او خطری نخواهد داشت و کودک در برابر آن ایمن خواهد بود. واکسن اوریون معمولاً به‌صورت تلقیح و مایه‌کوبی ترکیبی از اوریون، سرخک، سرخجه دریافت می‌شود که حاوی ایمن‌ترین و مؤثرترین شکل از هر واکسن می‌باشد. دو دوز از این واکسن قبل از ورود کودک به مدرسه توصیه‌ شده است:

  • اولین دوز بین سنین 12 و 15 ماهگی
  • دومین دوز بین سنین 4 و 6 سالگی، یا بین 11 و 12 سالگی (در صورت عدم دریافت آن در گذشته)

یک دوز به‌تنهایی نمی‌تواند ایمنی کافی را در حین بروز این بیماری فراهم کند.

چه کودکانی به واکسن MMR نیازی ندارد؟


در صورت وجود این شرایط کودک نیازی به دریافت واکسن ندارد:

  • دو دوز واکسن MMR را بعد از سن 12 ماهگی دریافت کرده باشد یا یکی از دوره‌ای واکسن MMR را به همراه دوز دوم واکسن سرخک دریافت کرده است.
  • یک دوز واکسن MMR را دریافت کرده است و در معرض خطر بالایی برای ابتلا به سرخک یا اوریون نباشد.
  • آزمایش خونی انجام داده است که ثابت می‌کند نسبت به سرخک، اوریون و سرخجه ایمنی دارد.