علت، علائم، تشخیص و درمان دیابت در کودکان و نوزادان

دیابت نوع 1 در کودکان و نوزادان زمانی رخ می‌دهد که پانکراس قادر به تولید انسولین نیست. عدم وجود انسولین باعث می‌شود که قند نتواند از خون به سلول منتقل شود و اگر تحت درمان قرار نگیرد سطح قند خون بالا می‌رود. کودکان مبتلا به این مشکل نیاز به تزریق انسولین و کنترل قند خون دارند. رژیم غذایی و ورزش مناسب سطح قند خون را در محدوده مجاز مورد نظر حفظ می‌کند. اگر چه دیابت نوع 2 در کودکان کمتر دیده می‌شود اما کاهش تولید انسولین می‌تواند باعث ظاهر شدن این مشکل در آن‌ها شود و در نتیجه گلوکز در جریان خون انباشته می‌شود. این وضعیت اغلب می‌تواند از طریق تغییر در رژیم غذایی، افزایش تمرینات و حفظ وزن مناسب مدیریت شود اگرچه برخی از بیماران ممکن است از داروهای دیابتی مانند متفورمین استفاده کنند.

اگر کودک شما اخیراً مبتلا به دیابت شده است شما قطعاً نگرانی‌هایی در مورد چگونگی تأثیر این مشکل بر دوران کودکی کودکتان دارید. کودکان می‌توانند در ورزش و فعالیت‌های جسمانی مانند سایر کودکان شرکت کنند. شما فقط باید برنامه‌ریزی کنید. ابتدا با متخصص اطفال صحبت کنید و سپس روال تست گلوکز، غذاهای مناسب و تزریق انسولین را یاد بگیرید معاینات منظم برای بررسی عوارض در سن 9 سالگی شروع می‌شود. از آن پس این بررسی هرساله انجام می‌شود. جهت دریافت مشاوره یا رزرو نوبت در کلینیک تخصصی کودکان من و کودکم با شماره  03136826450  تماس بگیرید.

علل دیابت


علل واقعی بیماری دیابت در کودکان و بزرگسالان هنوز کاملاً تشخیص داده نشده است. به‌طور کلی گمان می‌رود که بیماری دیابت کودکان هنگامی رخ می‌دهد که خصوصیات ژنتیکی به ارث رسیده به فرد با عوامل محیطی مانند رژیم غذایی و ورزش بروز کند.

علائم دیابت در کودکان


مانند بزرگسالان تعدادی از علائم ممکن است هشدار اولیه در مورد دیابت در نوزادان و کودکان باشد. یکی از علائم زیر ممکن است با دیابت کودکان مرتبط باشد:

  •  تشنگی مفرط
  •  خستگی بیش از حد
  •  کاهش وزن
  •  تکرر ادرار

در میان کودکان علائم دیابت در کودکان ممکن است شامل دل درد، سردرد و مشکلات رفتاری باشد.

عوارض دیابت در کودکان


نوزادان و کودکانی که به دیابت مبتلا می‌شوند نسبت به بزرگسال دیابتی مدت‌زمان بیشتری را با این مشکل زندگی می‌کنند. هرچه دیابت برای مدت طولانی‌تری وجود داشته باشد خطر عوارض بلندمدت مانند آسیب به چشم و کلیه بیشتر می‌شود. این عوارض ممکن است پنج سال پس از ابتلای کودک به دیابت شروع شود اما زندگی بعد از آن نگران‌کننده است. معاینه‌های منظم برای بررسی عوارض احتمالی در سن 9 سالگی شروع می‌شود که از آن پس این معاینات به‌صورت سالانه تکرار می‌شود. دیابت ممکن است به موارد زیر منجر شود:

  •  هیپرگلیسمی (قند خون بالا)، این اتفاق زمانی می‌افتد که قند خون بیش‌ از حد بالا است و معمولاً نشانه‌ای از دیابت است که به‌ خوبی کنترل نشده است.
  •  کتواسیدوز دیابتی (کمای دیابتی)، از دست دادن هوشیاری به دلیل دیابت درمان‌ نشده یا دیابت تحت درمان است و زمانی ایجاد می‌شود که سطح قند خون بسیار افزایش یابد و بدن بسیار کم آب شود.
  •  هیپوگلیسمی (قند خون پایین، گاهی اوقات واکنش انسولین نامیده می‌شود). این مشکل زمانی رخ می‌دهد که سطح قند خون به زیر شصت میلی‌گرم بر دسی لیتر می‌رسد.
  •  بیماری قلبی
  •  بیماری کلیوی
  •  مشکلات چشم
  •  نوروپاتی (مشکلات عصبی)
  •  مشکلات پا

درمان دیابت کودکان و نوزادان


درمان دیابت نوع 1

از آنجا که دیابت نوع 1 معمولاً بدان معنی است که اکثریت قریب به اتفاق سلول‌های جزیره‌ای نابود شده‌اند و یا کافی نیستند یا وجود انسولین به صفر رسیده است، تنها روش خاص درمان دیابت در کودکان، تزریق انسولین است. معمولاً تیم پزشکی بر اساس نیازهای فردی و عادت‌های کودک مقدار انسولین مناسب را تجویز می‌کنند. انسولین از لحاظ تأثیر در بدن انواع مختلف دارد. انسولین سریع الاثر به‌ طور کلی در طول روز تزریق می‌شود. این انسولین‌ها شکل تغییر یافته انسولین انسانی است و به‌گونه‌ای طرح ریزی شده‌اند تا سریع‌تر تأثیر کنند و دارای عملکرد زمانی نزدیک به عملکرد انسولین طبیعی در بدن هستند. هنگام شب انسولین طویل الاثر تزریق می‌شود که پس از تزریق در پوست رسوب می‌کند که این حالت سبب آهسته شدن جذب می‌شود. پمپ‌های انسولین نیز در میان کودکان رایج هستند. گاهی در دوره اولیه پس از تشخیص، کودکان نیاز به دوز بسیار کوچکی از انسولین دارند اما متأسفانه با افزایش سن این دوز تغییر خواهد کرد. کنترل قند خوب در مدیریت تمام مشکلات بیماران دیابتی ضروری است.

درمان دیابت نوع 2

درمان دیابت نوع 2 در کودکان به‌طور کامل بستگی به مقدار پیشرفت شرایط آن‌ها دارد. در مراحل اولیه ممکن است مشکل با تغییر سبک زندگی و رژیم سالم و ورزش درمان شود.

اقدامات پدر و مادر دارای فرزند مبتلا به دیابت


پیگیری دقیق سطوح گلوکز خون کودک برای اجتناب از پایین و بالا شدن آن بخش بزرگی از اقدامات والدین دارای کودک مبتلا به دیابت است. والدین باید آگاه باشند که کودکان مبتلا به دیابت دارای محدودیت‌های رژیم غذایی هستند و باید سطح فعالیت آن‌ها دقیقاً تحت نظارت باشد. دیابت کودکان چه در مراحل ابتدایی و چه در طول زندگی بیمار دیابت می‌تواند فشار جدی برای بیمار باشد. بیماران و خانواده‌هایشان به‌طور یکسان باید بدانند که پشتیبانی در دسترس است. در ابتدا مدیریت و درمان دیابت کودکان می‌تواند بسیار پیچیده به نظر برسد. درک چگونگی تأثیر بیماری بر کودک، انطباق و صبوری با بیمار برای موفقیت در مدیریت دیابت ضروری است. نکاتی که والدین باید به آن‌ها توجه کنند عبارتند از:

  •  والدین ممکن است از ابتدا مجبور شوند که انسولین را به کودک تزریق کنند و حتی اگر لازم نباشد آن‌ها باید بدانند چگونه این کار را انجام دهند. معمولاً دو محل تزریق عمده، بالای شکم و ران، وجود دارد که پزشک توضیح می‌دهد.
  •  والدین باید با علائم گلوکز خون پایین و همچنین کمای دیابتی آشنا شوند. همچنین پس از شناختن این شرایط آن‌ها باید بدانند که در صورتی که این مشکلات اتفاق افتاد چه باید بکنند.
  •  سطح قند خون کودک را اندازه‌گیری کنید و به‌ محض اینکه او به‌ اندازه کافی بزرگ شد به خودش آموزش دهید که چگونه این کار را انجام دهد. همچنین کودکان بزرگ‌تر باید نحوه تزریق انسولین را یاد بگیرند.
  •  اطمینان حاصل کنید که اطرافیان کودک می‌دانند که او مبتلا به دیابت است و همچنین باید بدانند که اگر علائم گلوکز خون پایین ظاهر شود چه‌کاری باید انجام دهند.

اطمینان حاصل کنید که گلوکز همیشه در دسترس است.

رژیم غذایی


توصیه‌هایی برای کودکان مبتلا به دیابت:

  •  مصرف سه وعده غذایی اصلی
  •  دو تا سه میان وعده
  •  کل خانواده باید غذاهای مشابه بخورند.

داشتن رژیم متعادل سالم دارای فیبر و کربوهیدرات زیاد برای بیماری قند در کودکان اهمیت زیادی دارد. رژیم سالم برای همه افراد، چه افراد مبتلا به دیابت چه افراد سالم، یکسان است. مقدار مصرف کودک بستگی به سن و وزن دارد. متخصص تغذیه و والدین باید این میزان را با هم تعیین کنند. هنگامی که کودک بداند چگونه بدنش به مصرف انسولین واکنش می‌دهد، مصرف شیرینی‌ها در حد متوسط همراه با دوز مناسب انسولین بلامانع است.

ورزش


فعالیت بدنی برای کودکان مبتلا به دیابت مهم است که باید هر روز انجام شود. فعالیت فیزیکی سطح قند خون را کاهش می‌دهد بنابراین اگر کودک انسولین تزریق می‌کند ممکن است نیاز به کاهش دوز داشته باشد. این کار به این دلیل است که ترکیبی از انسولین زیاد و ورزش می‌تواند سطح قند خون را کاهش دهد و منجر به هیپوفیز شود. برای مقابله با این اتفاق کودک باید همیشه گلوکز را همراه خود داشته باشد. فعالیت فیزیکی همچنین بر میزان مصرف رژیم غذایی کودک تأثیر می‌گذارد. قبل از اینکه کودک ورزش یا بازی کند باید نان، آب یا سایر کربوهیدرات‌ها را به‌ صورت اضافه مصرف کند.