سرماخوردگی نوزادان؛ علت، علایم و درمان

به دلایل متعددی سرماخوردگی در دوران کودکی "شایع" لقب داده می‌شود: بیشتر کودکان سالم در دو سال اول زندگی خود 8 تا 10 مرتبه به عفونت‌های ویروسی مبتلا می‌شوند. یکی از دلایلی که باعث سرماخوردگی مکرر کودکان می‌شود این است که سیستم بدنی آنها هنوز کامل نشده و به همین دلیل آنان مستعد سرماخوردگی هستند. در صورت سرماخوردگی کودک ناراحت بوده و آبریزش بینی داشته و ممکن است در تغذیه با مشکل مواجه شود.اقدامات متعددی وجود دارد که شما می‌توانید با انجام آنها ناراحتی‌های کودک را کاهش دهید. سرماخوردگی بیماری خطرناکی نیست اما باعث می‌شود که شما شب‌های سخت و طولانی داشته باشید. شما می‌توانید با انجام برخی اقدامات ساده از سرماخوردگی کودک پیشگیری کنید.

دیدن سرماخوردگی کودک و رنج بردن او از این بیماری هم باعث ناراحتی است و هم قلب انسان را به درد می‌آورد به خصوص در زمانی که علائم ناراحتی ملموس و قابل مشاهده هستند. در صورتی که علائم بیماری در کودکان زیر سه ماهه مشاهده شد باید بلافاصله آنها را نزد متخصص اطفال برد ولی برای کودکان بزرگ‌تر از 3 ماه می‌توان تا شدید و جدی شدن علائم صبر کرد. برای درمان علائم از روش‌های درمان خانگی مطمئن و بی‌خطر استفاده کنید و از دادن دارو به کودک خودداری کنید. اگر بیماری کودک وخیم‌تر شد یا پس از گذشت یک هفته بهبود نیافت باید به متخصص اطفال مراجعه کنید. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت در کلینیک تخصصی کودکان من و کودکم با شماره‌  03136826450  تماس بگیرید.

 علل


ویروس‌ها باعث ابتلا به سرماخوردگی که با عفونت‌های دستگاه تنفسی فوقانی نیز شناخته می‌شود می‌گردند. این ویروس‌ها از طریق تماس‌های پوستی، آب دهان خارج شده از دهان در هنگام سرفه کردن یا عطسه کردن و یا با تماس با اشیای آلوده منتقل می‌شوند. بیش از 200 نوع ویروس که باعث سرماخوردگی می‌شوند شناخته شده‌اند که توضیح خواهیم داد که چرا این قدر شیوع دارند. نوزادان و خردسالان به میزان زیادی دچار آبریزش بینی می‌شوند زیرا سیستم ایمنی بدن آنها توانایی مقابله با ویروس‌های مختلف سرماخوردگی را ندارد؛ بنابراین این سرماخوردگی‌های مکرر باعث آبریزش بینی نوزاد می‌شوند که البته آسیبی به کودک وارد نمی‌کند در واقع، آبریزش ببینی برای کودکان خوب است. حملات مکرر ویروس‌ها باعث تقویت سیستم ایمنی بدن کودک شده و باعث می‌شود که آنها در آینده کمتر مستعد سرما خوردن شوند.

 علائم


خوشبختانه بیشتر علائم سرماخوردگی در نوزادان خفیف بوده و عبارتند از:

  • آبریزش بینی (در ابتدا آبکی بوده و سپس کدر و غیرشفاف شده و در برخی موارد به رنگ زرد یا سبز تبدیل می‌شود)
  • گرفتگی و انسداد بینی
  • عطسه کردن
  • تب خفیف (در برخی موارد)
  • سرفه خشک (که ممکن است در هنگام شب تشدید شده و تا پایان دوران سرماخوردگی ادامه یابد)
  • درد و خارش گلو (به راحتی در نوزادان قابل شناسایی نیست)
  • احساس خستگی شدید
  • بی‌اشتهایی

دوره انکوباسیون برای سرماخوردگی بین 1 تا 4 روز طول می‌کشد. معمولاً احتمال واگیر گرفتن و مسری بودن سرماخوردگی یک یا دو روز قبل از اینکه علائم آن ظاهر شوند بیشتر می‌شود که در زمان شروع سرماخوردگی سپری می‌شود. زمانی که آبریزش بینی قطع می‌شود احتمال مسری بودن سرماخوردگی نیز کم می‌شود. معمولاً یک سرماخوردگی معمولی 7 تا 10 روز طول می‌کشد (روز سوم غالباً بدترین روز سرماخوردگی است) هر چند ممکن است سرفه‌ها باقی مانده و بهبود آنها بیشتر طول بکشد.

چه موقع باید به پزشک مراجعه کرد؟


برای بیشتر سرماخوردگی‌های معمولی نیازی به مراجعه به متخصص اطفال نیست اما اگر نوزاد زیر 3 ماه سن دارد یا اگر اولین سرماخوردگی او است بهتر است برای آرامش و راحتی خیال خودتان او را برای معاینه نزد متخصص اطفال ببرید. در غیر این صورت علائم بیماری را تحت نظر قرار دهید و در صورتی که علائم بیماری او تشدید شد یا موارد زیر را مشاهده کردید به پزشک مراجعه کنید:

  • کودک غیرعادی به نظر می‌رسد (در هنگام شب بسیار بی‌قراری می‌کند یا به دلیل وجود درد شب نمی‌تواند بخوابد که البته فهمیدن آن در نوزادان بسیار دشوار است)
  • لتارژی
  • عدم تمایل به غذا خوردن یا نوشیدن شیر.
  • افزایش تب به بیش از 38.8 درجه سلسیوس یا تب کمتر که بیش از 4 روز باقی مانده و برطرف نشده است.
  • سرفه که تشدید شده یا پس از رفع علائم دیگر هنوز بهبود نیافته است.
  • تنفس او به مراتب سریع‌تر از حد معمول می‌شود.
  • آب بینی او سبز مایل به زرد بوده و بوی بدی از بینی او یا در هنگام سرفه کردن متصاعد می‌شود.
  • غدد گردن او متورم می‌شود.
  • گوش او چرک می‌کند.
  • علائم بیماری بیش از 10 روز باقی مانده است.

اگر سرماخوردگی نوزاد مزمن به نظر می‌رسد و آبریزش بینی او به مدت طولانی باقی مانده است یا دچار سرماخوردگی‌های مکرر می‌شود (به خصوص اگر چشم او گود افتاده باشد) با پزشک در مورد احتمال ابتلا به آلرژی و انواع مشکلات تنفسی صحبت کنید اگر چه این موارد در نوزادان نادر است.

اقدامات درمانی


والدین باید بدانید که چه داروهایی بی‌خطر بوده و چه موقع می‌توان این داروها را به کودک داد. استامینوفن برای کودکان 2 ماهه و بزرگ‌تر بی‌خطر است در حالی که ایبوپروفن را می‌توان به کودکان بالای 6 ماه داد. قبل از این که به کودک دارویی بدهید حتماً با پزشک مشورت کنید. از دادن داروهای بدون نیاز به نسخه پزشک برای درمان سرفه و سرماخوردگی به کودکان اجتناب کنید. پزشکان به شدت مخالف مصرف داروهای بدون نیاز به نسخه پزشک قبل از 2 سالگی کودک هستند و بسیاری از کارخانه‌ها ساخت این داروها را برای کودکان زیر 4 سال متوقف کرده‌اند. این داروها علائم را بهبود می‌دهند اما عوارض جانبی‌خطرناکی مانند افزایش ضربان قلب و بروز تشنج دارند.

درمان خانگی سرماخوردگی نوزادان


برای کمک به درمان سرماخوردگی و در فصول سرد زمستانی نکات زیر را انجام دهید:

  • مخاط او را بررسی کنید: گرفتگی بینی برای کودک ناراحت‌کننده است و تنفس را برای او دشوار کرده و باعث می‌شود که هم نوزاد و هم والدین نتوانند بخوابند. استفاده از بالب مکنده به تخلیه تدریجی بینی نوزاد کمک می‌کند. استفاده از قطره بینی سالین که بدون نسخه پزشک به فروش می‌رسد قبل از مکش می‌تواند مخاط را نرم و روان کند.
  • افزایش رطوبت هوا: از دستگاه‌های بخور گرم در اتاق کودک استفاده کنید. رطوبت هوا گرفتگی بینی را کاهش داده و تنفس را برای او راحت‌تر می‌کند.
  • رختخواب کودک را بلند کنید: سر کودک را به کمک یک پشتی یا بالش بالا نگه دارید تا او بتواند راحت‌تر نفس بکشد.
  • کودک باید به مقدار کافی استراحت کند. بدن انسان انرژی زیادی برای مبارزه با عفونت‌ها صرف می‌کند. کودک را از محیط‌های تنش‌زا و پراسترس دور کرده و او را ترغیب کنید که بازی را قطع کرده و استراحت کند.
  • از پمادهای مرطوب‌کننده استفاده کنید: استفاده از وازلین در زیر بینی کودک می‌تواند از ترک خوردن و قرمز شدن پوست که باعث درد می‌شود پیشگیری کند.
  • مایعات زیاد به کودک بدهید: افزایش نوشیدن مایعات باعث جبران آبی می‌شود که به دلیل تب یا آبریزش بینی از دست رفته است به خصوص آب گرم (آب مرغ که حاوی مواد مفید است واقعاً مفید است؛ می‌توان آن را در یک فنجان یا کاسه سوپ‌خوری گرم کرده و به نوزاد داد). به کودک مقادیر زیادی غذاهای مقوی مانند برنج غنی‌شده با ویتامین ث بدهید. اگر نوزاد هنوز نمی‌تواند غذاهای جامد بخورد به او به اندازه کافی شیر مادر یا شیر خشک بدهید.
  • به کودک تازه متولد شده عسل ندهید: عسل گرم یک درمان مؤثر خانگی برای رفع گلو درد و کاهش سرفه است اما نوزادان کمتر از یک سال ممکن است با مصرف عسل دچار مسمومیت حاد شوند.

پیشگیری


متأسفانه راهی برای پیشگیری کامل از سرماخوردگی‌های ویروسی در کودکان وجود ندارد. یک راه پیشگیری از سرماخوردگی شستن مرتب دست‌ها است. ژل‌ها یا دستمال‌های ضدعفونی‌کننده مفید بوده ولی اثر آنها به اندازه شستشوی دست با صابون نیست. در مواردی که امکان‌پذیر است از تماس کودک با افرادی که سرما خورده‌اند جلوگیری کنید. از محلول ضدعفونی‌کننده برای تمیز کردن سطوح آلوده به میکروب‌های سرماخوردگی استفاده کنید. با این که تغذیه با شیر مادر می‌تواند احتمال ابتلا به سرماخوردگی را در نوزاد کاهش دهد ولی کافی نیست.