راه‌های درمان و رفع سریع یبوست و مدفوع نکردن نوزاد شیرخوار

یبوست یکی از مشکلات شایع در کودکان و نوزادان است. هر یک از نوزادان شرایط مختلفی با هم دارند و همینطور عادات آنها در دفع کردن نیز با هم متفاوت است. دفعات دفع مدفوع کودک در طول روز به عوامل مختلفی بستگی دارد از جمله شیر خوار بودن یا نبودن، مقدار مایعات مصرفی کودک و رژیم غذایی او. به عنوان یک مرجع کلی باید در نظر داشته باشید که کودکانی با سن کمتر از 4 ماه 3 تا 4 بار در روز دستشویی می‌کنند. این موضوع بسیار شایع است که کودکانی که تنها شیر مادر می‌خورند، هفته‌ای یکبار و کودکانی که شیر خشک می‌خورند، تنها روزی یکبار مدفوع داشته باشند. شرایط هر کودک متفاوت است و شما باید به این موضوع توجه داشته باشید که چه چیزی برای کودک شما، عادی محسوب می‌شود. لازم است که شما علاوه بر اطلاع از علائم و نشانه‌های یبوست در نوزادان و کودکان، از روش‌های بهبودی و درمان آن نیز مطلع باشید. روش‌های مختلفی برای بهبودی یبوست نوزادان وجود دارد از روش‌های درمان خانگی گرفته تا داروهای ملین و شیاف‌های گلیسرین.

یبوست در نوزادان هم برای خود نوزاد بسیار دردناک است و هم موجب وحشت والدین می‌شود. اگر کودک غذا نمی‌خورد، وزنش کم شده، در مدفوع او خون دیده می‌شود و یا درمان‌های اولیه موجب بهبودی او نمی‌شوند، لازم است به متخصص اطفال مراجعه کنید. اگر نوزاد کمتر از 4 ماه سن دارد و بیشتر از 24 ساعت است که مدفوع نکرده و یا با وجود تغییر رژیم غذایی، هنوز یبوست دارد، یا علائمی مانند خونریزی از مقعد یا استفراغ دارد، لازم است به پزشک مراجعه کنید. بدون مشورت با پزشک متخصص هرگز به نوزاد خود ملین ندهید یا از شیاف استفاده نکنید. از روغن‌های معدنی، ملین‌های محرک و دستگاه‌های تنقیه نیز نباید استفاده کنید. شیاف‌های گلیسرین تنها برای موارد خاص کاربرد دارند و استفاده از آن تنها باشد به تجویز پزشک باشد. جهت دریافت مشاوره و یا رزرو نوبت در کلینیک تخصصی کودکان من و کودکم با شماره‌ی  03136826450  تماس بگیرید.

علل


نوزادان به چهار دلیل عمده ممکن است دچار یبوست شوند.

شیر خشک

حساسیت به پروتئین شیر یا سایر حساسیت‌ها به پروتئین‌های موجود در برخی برندهای خاص شیر خشک می‌تواند موجب یبوست در نوزادان شود. نوزدانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند تقریبا هرگز دچار یبوست نمی‌شوند چرا که تعادل بین پروتئین و چربی در شیر مادر مناسب است.

شروع استفاده از غذاهای جامد

زمانی که می‌خواهید شروع به دادن غذاهای جامد به کودک کنید باید حواستان به چگونگی تغییر مدفوع کودک باشد. بروز یبوست خفیف در این زمان تقریبا عادی است. یکی از علل این موضوع این است که اغلب والدین برای شروع دادن غذا به کودک از پوره برنج استفاده می‌کنند و برنج کمی موجب یبوست نوزادان می‌شود. شما می‌توانید از غذای دیگری استفاده کنید یا کلا این نوع غذا را دیگر به کودک ندهید. پوره‌ی دانه‌ی کتان ملین خوبی است و می‌تواند جایگزین برنج شود.

بی آبی بدن

بی آبی بدن اصلی‌ترین دلیل یبوست نوزادان و کودکان است که اغلب زمانی رخ می‌دهد که مادران دادن شیر به کودک را کمتر کرده و دادن غذا به او را آغاز می‌کنند. کم آبی بدن موجب می‌شود که بدن آب را از روده‌ها جذب کند و در نتیجه مدفوع سفت و خشک شود.

بیماری

هرچند این مورد به ندرت پیش می‌آید اما ممکن است یبوست کودک بر اثر یک بیماری زمینه‌ای بیماری هیروشپرونگ، اختلالات تیروئیدی، بوتولیسم، کستیک فیبروزی، برخی حساسیت‌های غذایی یا اختلال متابولیسمی باشد. برای بررسی ابتلای کودک به این بیماری‌ها لازم است به متخصص اطفال مراجعه کنید.

چگونگی تشخیص یبوست در کودکان و نوزادان


در کودکانی که تنها از شیر مادر تغذیه می‌کنند، کلیدی‌ترین نکته در تشخیص یبوست شیرخواران، توجه به غلظت و انسجام مدفوع است. در صورتی که کودک یبوست داشته باشد مدفوع او به جای آنکه خمیری یا مایع و روان باشد، به صورت تکه‌ است.

  •  یکی از اصلی‌ترین علائم یبوست نوزادان این است که دفعات مدفوع کردن نوزاد کاهش پیدا می‌کند، خصوصا اگر 3 روز یا بیشتر از آخرین باری که کودک مدفوع کرده است گذشته باشد. البته در نظر داشته باشید که این موضوع به عادات همیشگی کودک شما در مدفوع کردن بستگی دارد.
  •  کودک به طور آشکاری ناراحت و بی قرار است، پاهایش را در شکمش جمع می‌کند و یا در هنگام مدفوع کردن بسیار زور می‌زند و صورتش قرمز می‌شود.
  •  سفت، خشک و دانه‌ای بودن مدفوع، صرفه نظر از دفعات مدفوع کردن کودک
  •  وجود رگه‌های خون در مدفوع
  •  نوزادانی که یبوست دارند ممکن است در هنگام مدفوع کردن کمرخود را خم و باسن خود را منقبض کنند.
  •  اگر کودک صورت خود را جمع و اخم‌آلود می‌کند و در همین هنگام عضلات شکم او کاملا سفت هستند، احتمالا دچار یبوست شده است.
  •  در نوزادان، اصلی‌ترین نشانه‌ی یبوست، داشتن مدفوع سفت و کمتر از یک بار در روز مدفوع کردن و ناراحتی و بیقراری نوزاد در هنگام مدفوع کردن است.

چه زمانی مراجعه به متخصص اطفال ضروری است؟


در موارد نادری یبوست نوزاد بر اثر بیماری زمینه‌ای است. در صورت بروز شرایط زیر، کودک را نزد پزشک ببرید:

  •  کودک کمتر از 8 ماه دارد و برای 2 تا 3 روز است که مدفوع نکرده است و روند افزایش وزن او کند شده است.
  •  کودک بدون هیچ دلیل خاصی، برای مدت طولانی است که دچار یبوست شده است، بسیار ناراحت است و یا در مدفوع او خون دیده می‌شود یا سایر علائم بیماری را دارد.

بهترین روش‌های درمان یبوست نوزاد


روش‌های درمان یبوست در نوزادان عبارتند از:

  •  به کودک کمک کنید که کمی ورزش کند، برای این کار پاهای کودک را به صورت چرخشی (مانند دوچرخه) تکان دهید.
  •  شکم کودک را ماساژ دهید. برای این کار سه انگشت خود را در ناحیه زیر ناف بگذارید و کمی فشار دهید و انگشتان خود را به صورت دایره وار حرکت دهید و این کار را تا سه دقیقه ادامه دهید. برای بیشتر کردن تاثیرات ماساژ یکی از غذاهایی که در ادامه آمده است را نیز به او بدهید.
  •  برای رفع یبوست شیرخواران می توانید مارک شیر خشک کودک خود را عوض کنید.
  •  یک چهارم قاشق چای خوری شربت ذرت را به 4 انس شیر خشک اضافه کنید و به کودک بدهید. اگر این مقدار موثر نبود می‌توانید کم کم به آن اضافه کنید اما نهایتا نباید بیشتر از 1 قاشق چایی خوری شربت در 4 انس شیر خشک استفاده کنید.
  •  آب آلو یک ملین طبیعی است. اگر نوزاد بیش از 4 هفته سن دارد، می‌توانید مقدار کمی آب آلو (یا هلو، گلابی، زردآلو یا سیب) برای رفع یبوست در نوزادان به شیر او اضافه کنید. نوزاد یک ماهه نباید بیشتر از یک انس شربت را در یک روز بخورد و به همین منوال به ازای اضافه شدن هر یک ماه به سن نوزاد، مقدار مجاز شربت یک انس بیشتر می‌شود اما نهایتا مقدار شربت نباید بیشتر از 4 انس شود. بنابراین برای نوزادان 4 ماهه و بیشتر نهایتا 4 انس شربت می‌توانید مصرف کنید. نوزادانی با سن بیشتر از 8 ماه می‌توانند تا 6 انس شربت را روزانه بخورند تا یبوست آنها برطرف شود.
  •  میزان فیبر مصرفی نوزاد را زیاد کنید و غذاهایی که موجب یبوست می‌شوند را به او ندهید مانند برنج، موز و هویج پخته.
  •  آب بیشتری به نوزاد بدهید. در بسیاری موارد یبوست نوزاد به خاطر بی آبی بدن اوست.
  •  اگر مدفوع کودک بسیار خشک و سفت است تا حدی که موجب زخم شدن مقعد و خونریزی می‌شود، مقداری لوسیون آلوئه ورا به این ناحیه بزنید. حتما به پزشک کودک موضوع را اطلاع دهید.
  •  می‌توانید مقعد نوزاد را تحریک کنید و کمی وازلین به دما سنج مقعدی بزنید و آن را داخل مقعد بیمار حرکت دهید. تحریک مقعد تنها باید در صورت تجویز پزشک انجام شود.
  •  به عنوان آخرین راه حل می‌توانید از ملین‌ها استفاده کنید اما این کار تنها و تنها باید با دستور پزشک متخصص اطفال باشد چرا که ممکن است بدن نوزاد به دارو وابسته شود.