درمان صرع نوزادان و کودکان با دارو، تغذیه و جراحی

صرع در کودکان سنین مختلف و به طرق مختلف ایجاد می‌شود. صرع یک بیماری مزمن است که یکی از نشانه‌های آن، تشنج‌های مکرر است (در تشنج، عملکرد مغز در اثر تخلیه الکتریکی بیش از حد یا غیر طبیعی سلول‌های مغزی دچار تغییر می‌شود).
مغز از میلیون‌ها سلول عصبی تشکیل شده است که از سیگنال‌های الکتریکی برای کنترل احساس، افکار و عملکردهای مغز استفاده می‌کنند. اگر سیگنال‌های الکتریکی قطع شوند، فرد دچار حمله صرع می‌شود (که گاهی "حمله" نامیده می‌شود).
تمام تشنج‌ها در اثر صرع به وجود نمی‌آیند. برخی از بیماری‌های مشابه صرع عبارتند از غش کردن (سنکوب) ناشی از کاهش فشار خون، و تشنج ناشی از تب در اثر افزایش ناگهانی درجه حرارت بدن در هنگام بیماری کودکان کم سن و سال. این موارد حملات صرع نیستند زیرا در اثر قطعی فعالیت مغز ایجاد نشده‌اند.
در برخی از افراد، صرع موقت بوده و با دارو کنترل شده و پس از چند سال بهبود می‌یابد. در برخی دیگر، صرع در تمام طول عمر وجود داشته و جوانب مختلف زندگی فرد را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

تشخیص به موقع و درمان زودهنگام صرع در کودکان و نوزادان نقش مهمی در کسب بهترین نتیجه از درمان دارد. پس از تشخیص صرع، والدین باید با متخصص اطفال در مورد نوع صرع و درمان مناسب مشورت کنند. پزشک علائم بیماری و ویژگی‌های فرد (سن، تعداد تشنج‌ها، سابقه خانوادگی، و ...) را بررسی می‌کند تا ببیند فرد به کدام الگو یا گروه از صرع مبتلا است. روش‌هایی درمانی برای کمک به کاهش وقوع حملات در کودکان مبتلا به صرع وجود دارد. در برخی از کودکان که به دارو یا رژیم غذایی پاسخ نمی‌دهند، جراحی انجام می‌شود. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت در کلینیک تخصصی کودکان من و کودکم با شماره‌های  03136826450  تماس بگیرید.

چرا کودکان به صرع مبتلا می‌شوند؟


برخی از کودکان و نوزادان در اثر آسیب وارده به مغز دچار صرع می‌شوند. این آسیب ممکن است آسیب شدید به سر، مشکل در هنگام تولد، یا عفونتی مانند مننژیت که بر مغز تاثیر می‌گذارد، باشد. این نوع از صرع که علت ساختاری مشخصی دارد را صرع علامتی می‌نامند.
در برخی از کودکان، صرع علت ژنتیکی دارد. در این کودکان ممکن است صرع از یک یا هر دو والدین به کودک ارث رسیده باشد یا به علت تغییر ژنتیکی (قبل از تولد) ایجاد شده باشد. این نوع از صرع که علت ژنتیکی دارد را صرع ناشناخته می‌نامند.
تب، نرسیدن اکسیژن کافی به مغز و هیدروسفالی (ازدیاد غیر عادی مایع مغزی نخاعی در حفره‌های مغز) از دیگر علل ابتلا به صرع هستند.

علائم


علائم رایج صرع عبارتند از:
• خیره ماندن و عدم پاسخگویی
• گیجی
• حرکات تند و سریع یا ناگهانی
• سرگردانی
• تکان خوردن یا افتادن
• گاز گرفتن لب و زبان و پرش لب

عوارض


ابتلا به صرع از جنبه‌های مختلف بر کودک تاثیر می‌گذارد. این تاثیرات با توجه به سن کودک و نوع صرع متفاوت است. در برخی از کودکان، تشخیص صرع هیچ تاثیری بر زندگی روزمره کودک نخواهد داشت. در برخی دیگر از کودکان، درک و قبول صرع سخت خواهد بود. این کودکان ممکن است در مقابل همسالان احساس خجالت، گوشه گیری و متفاوت بودن داشته باشند.
ابتلا به صرع باعث افزایش احتمال اختلالات رفتاری یا یادگیری در کودک می‌شود. سردرد، زخم‌ و دیگر مشکلات جسمی نیز در صرع رایج هستند.

تشخیص



پزشک با توجه به علائم و نشانه‌های موجود، بیماری را تشخیص می‌دهد. معمولا زمانی که فرد بدون هیچ دلیلی مشخصی ، مانند تب یا آسیب، بیش از یک بار تشنج می‌کند، پزشک حدس می‌زند که بیمار به صرع مبتلا است.
هر کودک یا نوزادی که وجود صرع در او ثابت نشده و بی جهت دچار تشنج می‌شود، نیاز به مراقبت پزشکی دارد و از آن به بعد باید دستور‌ العمل‌های متخصص اطفال را به دقت انجام دهد. با اینکه روند تشخیص بیماری در هر کودک متفاوت است، مراحل اصلی فرآیند تشخیص عبارتند از:
• بررسی دقیق سوابق پزشکی: در بررسی سوابق پزشکی ممکن است پزشک سوالاتی در مورد بارداری و زایمان مادر، سابقه ابتلای خویشاوندان به صرع، واینکه آیا کودک دچار تب بالا، آسیب جدی به سر یا خیرگی، بی توجهی و یا حبس نفس داشته است یا خیر پرسیده می‌شود.
• ذکر دقیق علت صرع: فرد یا افرادی که در هنگام تشنج در کنار کودک حضور داشته‌اند باید به پزشک اطلاعات لازم و دقیق در مورد تشنج بدهند.
• معاینه جسمی: وضعیت ذهنی، عصبی و قلب کودک باید ارزیابی شوند.
• آزمایش خون: برای تشخیص علل بالقوه‌ی صرع یا دیگر بیماری‌های جدی، آزمایش خون انجام می‌شود.
• سی تی اسکن: سی تی اسکن نشان می‌دهد که آیا علت صرع یک بیماری یا ضایعه عصبی حاد بوده است یا خیر.
• الکتروانسفالوگرام: از الکتروانسفالوگرام برای ارزیابی خطر تشنج مجدد و کمک به تعیین نوع تشنج و سندرم صرع استفاده می‌شود.
• ام آر آی: نوعی تصویر برداری مغزی است که بیشتر برای کودکانی که اخیرا تشنج در آنها شروع شده و یا تشنج‌هایی که در قسمت خاصی از مغز شروع شده‌اند، استفاده می‌شود.
پس از انجام معاینه و آزمایش‌ها، و دوره‌ای تحت نظر قرار گرفتن کودک ، پزشک ابتلا یا عدم ابتلای کودک به صرع را تعیین می‌کند.

کمک‌های اولیه


• کودک یا نوزاد را به پهلو و دور از اشیای خطرناک بخوابانید
• چیزی در دهان کودک قرار ندهید
• عینک و اشیای تنگ را از دور گردن بیمار جدا کنید
• اگر تشنج بیش از پنج دقیقه طول کشید یا آسیبی به کودک وارد شد، با اورژانس تماس بگیرید
• تا زمان رسیدن آمبولانس، در کنار کودک بمانید

درمان صرع کودکان


داروهای ضد صرع

اکثر افراد مبتلا به صرع برای کنترل تشنج‌ها، داروی ضد صرع مصرف می‌کنند. پزشک به والدین می‌گوید که آیا مصرف داروهای ضد صرع بهترین روش درمان برای کودک یا نوزاد است یا خیر. هر چند هدف از مصرف داروهای ضد صرع، متوقف کردن تشنج‌ها است، اما در هنگام وقوع تشنج، داروهای ضد صرع نمی‌توانند آن را متوقف کنند و این داروها صرع را درمان نمی‌‌کنند.
در اکثر کودکان زمانی که داروی ضد صرع مناسب مصرف شود، تشنج متوقف می‌شود. داروهای ضد صرع نیز مانند دیگر داروها، عوارضی برای کودکان ایجاد می‌کنند. برخی از عوارض پس از اینکه بدن به خوردن دارو عادت کرد یا مقدار دارو با بدن تنظیم شد، برطرف می‌شود. تغییر یا متوقف کردن داروی کودک بدون مشورت با پزشک باعث شروع مجدد تشنج‌ یا تشدید تشنج‌ها می‌شود.
هرچند داروهای ضد صرع روی بسیاری از کودکان اثر مثبت دارند، اما برای همه کودکان مفید نیستند. اگر داروهای ضد صرع برای کودک مفید نبود، پزشک از روش‌های دیگر برای درمان صرع استفاده خواهد کرد.

رژیم غذایی کتوژنیک


رژیم کتوژنیک برای کاهش دفعات یا شدت تشنج‌ها در کودکانی که با وجود مصرف داروهای ضد صرع هنوز تشنج می‌کنند، مفید خواهد بود. رژیم کتوژنیک نوعی روش درمانی است که اغلب هم زمان با مصرف دارو شروع شده و با نظارت پزشک و متخصص تغذیه انجام می‌شود.

جراحی

در جراحی یک قسمت از مغز جدا شده یا برداشته می‌شود تا تعداد تشنج‌ها کاهش یابد. در برخی از کودکان، با توجه به نوع صرع و محل شروع صرع در مغز، انجام جراحی امکان‌پذیر است.

آیا صرع با افزایش سن کودکان تغییر می‌کند؟


تعداد و نوع تشنج‌ها به مرور زمان تغییر می‌کنند. در برخی از کودکان در اواسط نوجوانی یا تا اواخر نوجوانی بیماری صرع بهبود می‌یابد. این بهبودی را "بهبودی خودبخودی" می‌نامند. اگر این کودکان دارو مصرف کنند و بیش از دوسال هیچ حمله‌ی صرعی نداشته باشند، دکتر به تدریج دارو را قطع خواهد کرد.

پیشگیری


روش‌های مختلفی برای پیشگیری از صرع وجود دارد که والدین می‌توانند انجام دهند. والدین باید سیستم ایمنی نوزاد یا کودک را تقویت کنند تا بتواند از بدن در برابر بیماری‌های مختلفی که باعث صرع می‌شوند محافظت کند. همچنین والدین باید از وارد شدن آسیب‌های ضربه‌ای مغزی به سر نوزاد در شرایطی همچون تصادفات، افتادن یا در آسیب‌های ورزشی جلوگیری کنند (در مواقعی که امکان دارد، کودک باید حتما از کلاه ایمنی برای ورزش استفاده کند). مادر نیز در دوران بارداری باید به خوبی از خود و نوزاد مراقبت کند.
اگر کودک به صرع مبتلا است، والدین باید مراقب باشند که کودک داروهایش را به موقع مصرف کرده و طبق زمان از پیش تعیین شده به پزشک مراجعه کند. والدین باید دقت کنند که کودک بیشتر چه مواقعی دچار تشنج می‌شود. مثلا مواقعی که خسته یا هیجان زده است تا بتوانند تعداد دفعات قرارگیری کودک در این شرایط را کاهش دهند.