بیش فعالی(ADHD) واختلال کم توجهی در کودکان:علت،علائم و درمان

تفاوت دقیق و ظریفی بین کودکانی که به­ طور طبیعی پرجنب ­وجوش هستند و کودکانی که دچار اختلال بیش‌­فعالی هستند وجود دارد. به همین دلیل باید به رفتارهای گستاخانه و پرسر­وصدای غیرعادی توجه زیادی کرد. یک نشانه از اختلال بیش‌­فعالی نقص­ توجه(ADHD) است. بیش‌­فعالی می‌تواند در کنار سایر بیماری‌ها و اختلالات رخ دهد. کودکان بیش­فعال از فعالیت بدنی بسیار بالایی برخوردارند اما مغزشان در انجام مسائل و حل مشکلات عملکرد ضعیفی دارد.

اگر کودک شما در مدرسه یا منزل دچار اختلال تمرکز است و نمی‌تواند دستوراتی را که به او می‌دهید دنبال کند و رفتارهایش غیرقابل کنترل است بهتر است هرچه زودتر درباره علت احتمالی این موارد با پزشک مشورت کنید. اگرچه اختلال نقص توجه معمولاً به عنوان یک نکته مثبت درنظر گرفته نمی‌شود، نباید آن را ناتوانی نامید. شما میتوانید با پیدا کردن روش‌های مختلف و تبدیل کردن بیش‌فعالی به فعالیت‌های سودمند، به کودک خود یاد دهید از انرژی بیش ازحدش به عنوان منبعی برای خلاقیت استفاده کند. روش‌های مختلفی وجود دارند که می‌توانید با انجام دادن آنها، رفتار کودک بیشفعال خود را در مدرسه یا منزل کنترل کنید. بهتر است درباره آنچه در پشت رفتارهای بیش‌فعالانه کودکتان قرار دارد، و راه‌های کمک به او اطلاعات کسب کنید. برای اطلاعات بیشتر و یا مشاوره با متخصص ما در کلینیک تخصصی کودکان من و کودکم می‌توانید با  03136826450  تماس بگیرید.

علائم بیش­‌فعالی


نادیده گرفتن علائم بیش­‌فعالی کار دشواری است و معمولاً منجربه عکس‌­العمل­‌های منفی می­‌شوند. هنگامی که دلیل رفتارهای کودک خود را بدانید، ممکن است ناراحت شوید و تصور کنید کودک شما فقط در حال تخلیه هیجانات خود است. اما باید بدانید که بیش­‌فعالی کودکان به­ برخی تفاوت‌ها در نحوه عملکرد مغز او مربوط است. در این قسمت به­ برخی از رفتارهای شایع در بیش‌­فعالی اشاره می­کنیم:

  • کودک پرحرف است و دائما صحبت دیگران را قطع می­کند.
  • بسیار پرتحرک است و اغلب رفتار پرخاش­گرانه دارد.
  • بی­ قرار است، حتی هنگامی­ که می‌نشیند آرامش ندارد.
  • به همه­ چیز مشت می­زند.
  • ناآرام است و هرچیزی را برمی‌­دارد تا با آن بازی کند.
  • برای غذا خوردن و انجام فعالیت‌هایی که نیاز به نشستن دارند به مشکل برمی‌خورد.

علل بیش­‌فعالی


نقص تمرکز یکی از علل شایع بیش‌­فعالی در کودکان است، اما تنها علت احتمالی آن محسوب نمی­‌شود. موارد دیگری نیز به دلایل مختلف در پرتحرکی و پرحرفی کودک تاثیر دارند.

اختلال بیش­‌فعالی با نقص توجه

این اختلال که به عملکرد مغز مربوط است باعث می‌شود که کودک بی­‌وقفه حرف بزند یا حرکت کند. این امر به عملکرد سیستم "سیمی" مغز مربوط است که نسبت به مغز افراد عادی کندتر عمل می‌کند. بازی چراغ سبز، چراغ قرمز را درنظر بگیرید. در اختلال بیش‌­فعالی با نقص توجه، کمی طول می­‌کشد یا مغز شروع کند و "حرکت کند" مغز همچنین در فشار دادن ترمز برای "توقف"مشکل دارد.

اختلال اضطراب

اضطراب باعث می‌شود کودک بی ­قرار باشد و نتواند تمرکز کند. این علائم باعث می‌شود گاهی اختلال اضطراب به اشتباه، اختلال بیش‌­فعالی تلقی شود. با این حال ممکن است کودک به طور همزمان دچار هر دو اختلال باشد که این امر بسیار شایع است.

پرکاری غده تیروئید

کودکان به ­ندرت دچار پرکاری تیروئید می‌شوند، اما هنگامی‌­که دچار این بیماری می‌­شوند تمرکز خود را از دست می‌دهند و بی قرار می­‌شوند. پرکاری تیروئید معمولاً چشم­‌ها را درگیر می‌کند و باعث بیرون­زدگی چشم یا التهاب آن می­‌شود.

اختلالات گوش داخلی


کودکانی که دچار اختلالات گوش داخلی هستند معمولا بیش­‌فعال‌اند. این کودکان مدام در حال حرکت هستند که ممکن است این مسئله به اختلال عدم­تعادل و اختلال شنوایی مربوط باشد.

چگونه می‌توان کودک بیش‌­فعال را شناسایی کرد؟


شناسایی کودک بیش­‌فعال فرایندی است که نیازمند چند مرحله است. بهترین روش برای تشخیص بیش­‌فعالی کودک این است که او را تحت نظر بگیرید و از رفتارهای او یادداشت‌­برداری کنید. هنگامی­‌که درباره نگرانی­‌هایتان با یک متخصص صحبت می­کنید این یادداشت­‌ها می‌­تواند به شما کمک شایانی کند.

با معلم کودک خود صحبت کنید

بیش‌­فعالی بر یادگیری تاثیر می­‌گذارد. به همین دلیل صحبت کردن با معلم کودک ایده خوبی است. به­ طورکلی، می‌­توانید درباره روش‌­های مفید کلاسی با معلم صحبت کنید، به عنوان مثال هنگامی که حواس کودک پرت شده است از علامت‌­های رمزی برای مشغول کردن کودک به انجام تکالیفش استفاده شود.

با پزشک کودک خود صحبت کنید

مشورت با پزشک ایده خوبی است، بنابراین هنگام مراجعه نکاتی که یادداشت کرده‌­اید را با خود ببرید و درباره نگرانی­‌هایتان صحبت کنید. پزشک با انجام برخی آزمایشات احتمال ابتلا به پرکاری تیروئید و سایر بیماری‌هایی که باعث بیش‌­فعالی کودک شما شده­‌اند را رد می­‌کند.

با متخصص کودکان صحبت کنید

ممکن است برای تشخیص بیش­‌فعالی کودک، به چندین متخصص ارجاع داده شوید. متخصص شنوایی­ سنجی به بررسی مشکلات شنوایی کودک می‌پردازد. متخصص اعصاب، روان­شناس و متخصص رشد به بررسی مشکلات مربوط به عملکرد مغز از قبیل بیش­‌فعالی نقص­ توجه می‌پردازند. روان­پزشک و روانشناس نیز اختلالات اضطراب را بررسی می­‌کنند.

اکنون باید چه کرد؟


می‌توانید برای حمایت از کودک خود کارهای مختلفی انجام دهید. استراتژی­‌های زیادی وجود دارند که می­‌توانید برای کنترل رفتار کودک خود از آنها بهره بگیرید. فقط به­ خاطر داشته باشید که که باید آرام باشید. امتحان کردن روش­‌های مختلف به ­طور همزمان باعث می‌­شود پیدا کردن بهترین روشی که بتواند به شما و کودکتان کمک کند، سخت باشد. اکنون چند پیشنهاد برای شما داریم:

  • تاجایی­که می­‌توانید اطلاعات جمع­ آوری کنید

کسب اطلاعات درباره بیش­‌فعالی و آشنایی با آن اولین گام برای کمک به کودک شماست. بنابراین هرچه اطلاعات بیشتری به دست بیاورید، بهتر می‌توانید روش­‌هایی را برای کمک به کودک خود و تقویت مهارت‌­های خودکنترلی او بیابید.

  • کودک خود را زیر نظر بگیرید و یادداشت ­برداری کنید

با زیرنظر گرفتن رفتارهای کودک، می‌­توانید الگوی رفتاری او را تشخیص دهید. احتمالا شب سطح فعالیت او بیشتر می‌­شود، یا آنکه شب‌­ها دیر به خواب می­‌رود. شناسایی الگوهای رفتاری کودک به شما اجازه می­‌دهد روش‌های مختلفی را امتحان کنید مانند تغییر ساعات خوابیدن او، فراهم کردن محیطی آرام، و داشتن خواب کامل در طول ساعات شب.

  • چیزهایی را در اختیار کودک قرار دهید که با آن سرگرم شود

اجازه دهید آدامس بجود، توپ استرس داشته باشد، اشیایی را در اختیارش قرار دهید که آنها را تکان دهد. این کار به کنترل بیش­‌فعالی او کمک می‌کند. بنابراین کودک برای برداشتن و بازی کردن سراغ سایر اشیا نمی­‌رود.

  • کودک را به کلاس­‌های یوگا یا هنرهای رزمی بفرستید

فعالیت جسمانی باعث تخلیه انرژی کودک می‌شود. انجام تمرینات ورزشی به کودک یاد می­‌دهد از حرکات بدن خود آگاهی داشته باشد و آنها را کنترل کند.

  • با والدینی که کودک بیش­‌فعال دارند در ارتباط باشید

باید به ­خاطر داشته باشید شما تنها کسی نیستید که فرزندش دچار بیش‌­فعالی است. با والدینی که کودک بیش‌­فعال دارند و در موقعیت شما قرار دارند صحبت کنید و اطلاعات و تجربه‌هایتان را با آنها به اشتراک بگذارید.

درمان بیش‌­فعالی


دارو

مدتهاست داروهایی که تحت عنوان محرک شناخته می­‌شوند در درمان اختلال بیش‌­فعالی نقص توجه مورد استفاده قرار می گیرند. این داروها باعث بهبود عدم­تعادل شیمیایی در مغز می‌شوند و در نتیجه به کاهش شدت علائم کمک می‌کنند. مطالعات مربوط ­به عکسبرداری از اعصاب نشان داده است عملکرد مغز بیماران مبتلا به اختلال بیش‌­فعالی نقص ­توجه پس از مصرف دارو به عملکرد مغز افراد عادی نزدیک‌تر می‌شود.

 

آدرال

آمفتامین

3 سال و 3 سال به بالا

کنسرتا

متیل­فنیدات(تاثیرگذاری بلندمدت)

6 سال و 6 سال به بالا

دزوکسین

متامفتامین­هیدروکسی­کلرید

6 سال و 6 سال به بالا

دکسدرین

دکستروآمفتامین

3 سال و 3 سال به بالا

فوکالین

دکس­متیل­فنیدات

6 سال و 6 سال به بالا

متادات­سی­دی

متیل­فنیدات

6 سال و 6 سال به بالا

ریتالین

متیل­فنیدات

6 سال و 6 سال به بالا

دیوانس

لیزدکسامفتامین­دی­مسیلات (تاثیرگذاری بلند مدت)

3 سال و 3 سال به بالا

اینتونیو

گوانفاسین

6 تا 17 سال

 

پنج راه برای تبدیل کردن بیش‌­فعالی کودک به بهره ­وری


ورزش

فعالیت جسمانی برای کودکانی که بیش­‌فعالی نقص­ توجه دارند ضروری است بنابراین ورزش‌­های مختلف مانند دوچرخه سواری، شنا و ..... برای این کودکان بسیار مفید است، بااین­ حال ممکن است سایر ورزش‌­ها برای کودک شما مفیدتر باشند.

رقص، فعالیت داشتن یا کلاس‌­های موسیقی

تحقیقات نشان داده است نواختن آلات ­موسیقی نیازمند فعالیت همزمان هر دو نیم کره مغز است، این امر به مغز نحوه انجام چند کار را به­ طور همزمان یاد می‌دهد. رقصیدن باعث تخلیه انرژی کودک می‌شود و در همین حین او می‌تواند کنترل بهتری بر حرکات بدنش داشته باشد.

کارهای هنری و کاردستی

پروژه­‌های کاردستی و هنری برای آموزش به کودکان درخصوص کار کردن روی ایده‌­هایی که دارند و تبدیل مفاهیم خلاقانه به اشیا حقیقی بسیار مفید هستند.

تفریح و فعالیت‌های بیرون از منزل

هوای تازه، طبیعت، و فعالیت جسمانی به کودکان بیش­‌فعال می‌کند از انرژی خود برای انجام کارهای مثبت استفاده کنند. بنابراین کودک خود را به اردو ببرید و درباره طبیعت به او آموزش دهید این کار به پرورش مهارت­‌های عملی او کمک می­‌کند.

کمک کردن در کارهای منزل

از کودک بخواهید در تهیه شام یا انجام برخی کارهای ساده مانند گردگیری و جاروکشیدن به شما کمک کند. کودکان اغلب از انجام این کارها در کنار والدین خود لذت می‌­برند. در این حالت آنها به فردی مسئولیت‌پذیر تبدیل می­‌شوند و به خود افتخار می‌کنند.