برونشیت (التهاب نایژک )کودکان و نوزادان؛ علت، علائم و درمان

برونشیت یک عفونت رایج ریه در کودکان و نوزادان است. این بیماری باعث التهاب و گرفتگی راه‌های هوایی کوچک (برونشیول‌های) ریه می‌شود. برونشیت تقریبا همیشه در اثر یک ویروس ایجاد می‌شود. به طور معمول، اوج زمان برونشیت کودکان در طول ماه‌های زمستان است. برونشیت کودکان با علائم شبیه به یک سرماخوردگی معمول شروع می‌شود، اما پس از آن به سرفه، خس خس سینه و بعضی اوقات دشواری در تنفس ادامه می‌یابد. علائم برونشيت ممکن است چند روز تا چند هفته، حتی يک ماه طول بکشد. بیش‌تر کودکان با مراقبت در خانه بهتر می‌شوند. درصد بسیار کمی از کودکان نیاز به بستری دارند.

اگر خوردن و آشامیدن فرزندتان دشوار و تنفس او سریع‌تر یا کار سخت‌تر شده است، به متخصص اطفال مراجعه کنید. این موضوع مخصوصا در صورتی که فرزند شما کمتر از 12 هفته سن دارد یا دیگر عوامل خطر برای ایجاد برونشیت کودکان، از جمله نوزاد نارس یا مشکلات قلب یا ریه وجود داشته باشد، بسیار مهم است. اگر نوزاد شما دچار اختلال سیستم ایمنی باشد، مراقب علائم اولیه برونشيت باشید. عفونت به سرعت می‌تواند شدید گردد. در چنین مواردی، نوزاد شما معمولا نیاز به بستری شدن خواهد داشت. اگر کودک شما تب داشته باشد و بیش از 3 ماه سن دارد، می‌توانید استامینوفن یا ایبوپروفن به او بدهید. هرگز بدون نسخه و بدون بررسی توسط متخصص اطفال، به کودک زیر 2 سال داروی سرفه و محصولات سرماخوردگی ندهید. جهت دریافت مشاوره و یا رزرو نوبت در کلینیک تخصصی کودکان من و کودکم با شماره‌  03136826450  تماس بگیرید.

دلایل


برونشیت کودکان زمانی اتفاق می‌افتد که یک ویروس برونشیول‌ها، که کوچک‌ترین راه‌های هوایی در ریه‌ها هستند، را تحت تاثیر قرار دهد. عفونت باعث تورم و التهاب برونشیل‌ها می‌شود. در این راه‌های هوایی مخاط جمع می‌شود که باعث می‌گردد جریان آزادانه هوا در داخل و خارج از ریه‌ها دشوار شود. اکثر موارد برونشیت کودکان ناشی از ویروس سنسیشیال تنفسی است. ویروس سنسیشیال تنفسی، یک ویروس رایج است که تقریبا هر کودک 2 ساله را آلوده می‌شود. برونشیت کودکان همچنین می‌تواند توسط دیگر ویروس‌ها، از جمله ویروس‌هایی که باعث آنفولانزا یا سرماخوردگی معمول می‌شوند، ایجاد گردد. نوزادان ممکن است مجددا با ویروس سنسیشیال تنفسی آلوده شوند زیرا حداقل دو نوع زنجیره وجود دارد. ویروس‌هایی که باعث برونشیت کودکان می‌شوند، به راحتی پخش می‌گردند. کودک می‌تواند این ویروس‌ها را از طریق قطرات موجود در هوا، زمانی که فرد بیمار سرفه، عطسه و یا صحبت می‌کند، دریافت نماید. همچنین ممکن است کودک با دست زدن به اشیاء مشترک مانند ظروف، حوله‌ها یا اسباب بازی‌ها و سپس لمس چشم‌ها، بینی یا دهان ویروس را دریافت کند.

عوامل خطر


نوزادان کمتر از 3 ماه بیشترین خطر ابتلا به برونشیت را دارند، زیرا ریه و سیستم ایمنی آن‌ها هنوز به طور کامل رشد نکرده است. عوامل دیگری که با افزایش خطر ابتلا به برونشیت در نوزادان یا بیماری شدیدتری در اثر برونشیت مرتبط است عبارتند از:

  • نوزاد نارس
  • مشکل قلب یا ریه زمینه‌ای
  • سیستم ایمنی ناکارآمد
  • قرار گرفتن در معرض دود تنباکو
  • عدم تغذیه با شیر مادر: نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می‌شوند مزایای مرتبط با سیستم ایمنی را از مادر دریافت می‌کنند.
  • تماس با کودکان متعدد، از جمله در مرکز مراقبت از کودکان
  • زندگی در محیط شلوغ
  • داشتن خواهر و برادرهایی که به مدرسه یا مهد کودک می‌روند و عفونت را به خانه می‌آورند.

علائم برونشیت کودکان


برای چند روز اول، علائم و نشانه‌های برونشیت شبیه به سرماخوردگی است:

  • آبریزش بینی
  • گرفتگی بینی
  • سرفه
  • تب جزیی (همیشه وجود ندارد.)

پس از این، ممکن است یک هفته یا بیشتر مشکل در تنفس یا صدای سوت زدن در هنگام نفس کشیدن کودک (خس خس) وجود داشته باشد. بسیاری از نوزادان دچار عفونت گوش (اوتیت مدیا) نیز می‌شوند.

عوارض


عوارض برونشيت شديد ممکن است شامل موارد زير باشد:

  • لب‌ها یا پوست آبی (سیانوز): سیانوز ناشی از کمبود اکسیژن است.
  • وقفه در تنفس (آپنه)
  • بی‌آبی بدن
  • سطوح کم اکسیژن و نارسایی تنفسی

تشخیص


معمولا آزمایشات و اشعه ایکس برای تشخیص برونشیت ضروری نیست. پزشک معمولا می‌تواند مشکل را با مشاهده کودک و گوش دادن به ریه او را با استتوسکوپ شناسایی کند. با این حال، ممکن است بیش از یک یا دو مراجعه برای تشخیص شرایط از سرماخوردگی یا آنفولانزا نیاز باشد. اگر کودک در معرض خطر ابتلا به برونشيت شديد قرار داشته باشد، اگر نشانه‌ها در حال بدتر باشند يا وجود مشکل دیگری مورد ظن و گمان باشد، پزشک ممکن است تست‌های دیگری را انجام دهد، از جمله:

  • اشعه ایکس قفسه سینه: پزشک ممکن است انجام اشعه ایکس قفسه سینه را درخواست کند تا علائم پنومونی را بررسی نماید.
  • آزمایش ویروسی: پزشک ممکن است نمونه‌ای مخاط از کودک بگیرد تا ویروس عامل برونشیت را آزمایش کند. این کار با استفاده از یک گوش پاک کن که به آرامی در داخل بینی قرار می‌گیرد، انجام می‌شود.
  • آزمایشات خون: گاهی اوقات ممکن است برای بررسی تعداد گلبول‌های سفید، آزمایش خون مورد استفاده قرار گیرد. افزایش گلبول‌های سفید معمولا نشانه آن است که بدن در حال مبارزه با عفونت است. آزمایش خون همچنین می‌تواند تعیین کند که آیا سطح اکسیژن در جریان خون کودک کاهش یافته است یا خیر.

درمان برونشیت کودکان


برونشیت معمولا دو تا سه هفته طول می‌کشد. اکثر کودکان مبتلا به برونشیت می‌توانند در منزل تحت مراقبت باشند. مهم است مراقب تغییرات در مشکل تنفسی، از جمله تلاش برای هر نفس کشیدن، ناتوانی در صحبت کردن و یا گریه کردن به دلیل تنفس دشوار و یا ایجاد صدای خشن هنگام نفس کشیدن، باشید. از آنجا که ویروس‌ها باعث برونشیت می‌شوند، آنتی بیوتیک‌ها که برای درمان عفونت‌های ناشی از باکتری استفاده می‌شوند در برابر این بیماری موثر نیستند. اگر کودک دارای عفونت باکتریایی مانند پنومونی باشد، پزشک ممکن است برای او آنتی بیوتیک تجویز کند. داروهایی که راه‌های هوایی را باز می‌کنند (برونکودیلاتورها) به طور معمول مفید نیستند. اما پزشک ممکن است تصمیم بگیرد که درمان آلبوترول را انجام دهد تا تاثیر آن را بررسی کند. داروهای کورتیکواستروئید خوراکی و تکان دادن قفسه سینه برای شل کردن مخاط (فیزیوتراپی قفسه سینه) برای درمان برونشیت موثر نبوده و توصیه نمی‌شود.

مراقبت در بیمارستان

درصد کمی از کودکان نیاز به مراقبت در بیمارستان برای کنترل شرایط خود دارند. در بیمارستان، کودک ممکن است اکسیژن مرطوب برای حفظ اکسیژن کافی در خون، و شاید مایعاتی از طریق ورید (داخل وریدی) برای جلوگیری از کم آبی بدن دریافت کند. در موارد شدید، ممکن است لوله‌ای به نای (قصبه الریه) وارد شود تا به تنفس کودک کمک نماید.

پیشگیری


از آنجا که ویروس‌هایی که باعث برونشیت می‌شوند از فردی به فرد دیگر انتقال می‌یابند، یکی از بهترین راه‌های جلوگیری از آن، شستن دست‌ها به طور مرتب می‌باشد، به ویژه قبل از دست زدن به نوزاد و هنگامی که والدین دچار سرماخوردگی و یا سایر بیماری‌های تنفسی هستند. استفاده از ماسک صورت در این زمان مناسب می‌باشد. اگر کودک دچار برونشيت باشد، تا زماني که بيماري بهبود یابد، او را در خانه نگه دارید تا از گسترش بیماری به ديگران جلوگيري شود. دیگر روش‌های معمول برای کمک به پیشگیری از عفونت عبارتند از:

  • محدود کردن تماس با افرادی که تب و یا سرماخوردگی دارند. اگر نوزاد تازه متولد شده است، به ویژه نوزاد نارس، در طی دو ماه اول از قرار گیری در معرض افراد مبتلا به سرماخوردگی جلوگیری شود.
  • سطوح را پاک و ضد عفونی کنید. سطوح و اشیایی را افراد اغلب به آن دست می‌زنند، مانند اسباب بازی‌ها و دستگیره‌ها، را تمیز و ضد عفونی کنید. این کار به خصوص زمانی که یک عضو خانواده بیمار باشد بسیار مهم است.
  • جلوی دهان خود را در هنگام سرفه و عطسه بگیرید. دهان و بینی را با یک دستمال بپوشانید. سپس دستمال را دور بیاندازید و دست‌ها را بشویید یا از دستمال ضدعفونی کننده الکلی استفاده کنید.
  • از لیوان مخصوص خود نوزاد استفاده کنید. از لیوان دیگران استفاده نکنید، به خصوص اگر فردی در خانواده بیمار باشد.
  • دست‌ها را به طور مکرر بشویید. پدر و مادر باید دست‌های خود و کودک را مرتب بشویند. هنگامی که از خانه خارج می‌شوید، یک دستمال ضد عفونی کننده الکلی برای والدین و کودک لازم است.
  • تغذیه با شیر مادر.عفونت‌های تنفسی در نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می‌شوند به میزان قابل توجهی کمتر است.

واکسن‌ها و داروها

واکسنی برای شایع‌ترین علایم برونشیت (RSV و رینوویروس) وجود ندارد. با این حال، یک شات آنفلوآنزای سالانه برای همه افراد بالای 6 ماه توصیه می‌شود. به نوزادانی که در معرض خطر ابتلا به عفونت RSV قرار دارند، مانند افرادی که بسیار زودرس یا مبتلا به بیماری قلبی و ریوی یا سیستم ایمنی ناکارآمد متولد شده‌اند، ممکن است داروی پالیویزوماب (سیناگیس) را برای کاهش احتمال ابتلا به عفونت RSV ارائه شود.