برفک دهان (سفیدی زبان یا کاندیدیازیس دهانی) نوزاد: علت، علائم و درمان

برفک دهانی، که کاندیدیازیس دهانی نیز نامیده می‌شود، عارضه‌ای است که در آن قارچ کاندیدا آلبیکنس لبه‌ی دهان کودک جمع می‌شود. کاندیدا یک ارگانیسم طبیعی در دهان کودک است، اما گاهی اوقات می‌تواند بیش از حد رشد کند و باعث ایجاد علائم ایجاد شود. هرچند برفک دهانی می‌تواند هرکسی را تحت تاثیر قرار دهد، اما احتمال رخ دادن آن در کودکان بیشتر است زیرا سیستم ایمنی کودکان ضعیف هستند.

برفک دهانی باعث ایجاد ضایعات سفید کرمی معمولا روی زبان یا داخل گونه می‌شود. گاهی اوقات برفک دهانی ممکن است به سقف دهان، لثه‌ها یا لوزه‌ها یا پشت گلو گسترش یابد. برفک دهانی در صورت سالم بودن کودک شما یک مشکل جزئی است، اما اگر کودک دارای سیستم ایمنی ضعیف باشد، علائم ممکن است شدیدتر باشد و کنترل آن دشوار است.

برفک دهانی در نوزادان معمولا با بیماری یا عارضه‌ی دیگر مرتبط نیست. ممکن است برای کودکان آزار دهنده نباشد، اما اگر دهان آنها زخمی باشد ممکن است نسبت به غذا خوردن بی‌میل شوند.

نوزادان در اولین هفته زندگی خود به ندرت برفک دهانی دارند. این عارضه در نوزادان با سن حدود چهار هفته‌ بسیار شایع است. کودکان بزرگتر نیز می‌توانند دچار این عارضه شوند اما چنین چیزی کمتر شایع است. برخی از کودکان دارای دوره‌های برفک دهانی هستند. برفک دهانی در نوزادان معمولا جدی نیست، ولی بهتر است به متخصص اطفال مراجعه کنید. اگر هیچ مشکل و شکی در مورد تشخیص وجود ندارد، ممکن است متخصص اطفال از دهان کودکتان نمونه برداشته و آن را به آزمایشگاه ارسال کند تا مورد آزمایش قرار گیرد. اگر متخصص اطفال تشخیص دهد که کودک شما نیاز به درمان دارد، احتمالا دارو ضد قارچی را تجویز می‌کند. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت در کلینیک تخصصی کودکان من و کودکم با شماره‌  03136826450  تماس بگیرید.

دلایل


تعداد کمی از ارگانیسم‌های کاندیدا معمولا در پوست سالم و در دهان سالم زندگی می‌کنند. آنها معمولا بی‌ضرر هستند. با این حال، رشد بیش از حد کاندیدا ممکن است در دهان برخی از نوزادان رخ دهد، که می‌تواند موجب ایجاد برفک دهانی شود. این رشد بیش از حد ممکن است به این دلیل اتفاق بیفتد که سیستم ایمنی کودک هنوز کاملا نابالغ است و بنابراین نمی‌تواند سطح کاندیدا را کنترل کند.

یکی دیگر از دلایل احتمالی عفونت برفک دهانی، این است که آیا نوزاد اخیرا آنتی بیوتیک مصرف می‌کرده یا نه. این به این دلیل است که آنتی بیوتیک‌ها می‌توانند میکروب‌های سالم (باکتری) که در دهان نوزاد زندگی می‌کنند را از بین ببرند. این باکتری‌های سالم معمولا به کنترل سطح کاندیدا در دهان کودک کمک می‌کنند. اگر باکتری سالم کمتر وجود داشته باشد، رشد بیش از حد کاندیدا ممکن است رخ دهد. همچنین، اگر مادر شیرده است و اخیرا آنتی بیوتیک مصرف کرده است، سطح باکتری سالم او می‌تواند تحت تاثیر قرار گیرد. این امر می‌تواند مادر یا کودک را بیشتر در معرض مبتلا شدن به برفک دهانی قرار دهد.

در برخی موارد در حدود 1 نوزاد در هر 7 نوزاد، مبتلا به برفک دهانی می‌شوند. این عارضه در کودکان کوچک‌تر از 10 هفته شایع‌تر است، اما در برخی از نوزادان بزرگتر نیز ممکن است رخ دهد. برفک دهانی معمولا به دلیل بهداشت ضعیف دهان نیست، و به هیچ وجه به این معنی نیست که کودک بیمار است.

علائم برفک دهان


لکه‌های سفید معمولا در دهان و زبان کودک ایجاد می‌شوند. لکه‌ها ممکن است با هم ترکیب شوند تا لکه‌های بزرگتر به نام پلاک یا جرم را ایجاد کنند. این لکه‌ها ممکن است زرد یا خاکستری شوند. ممکن است نوزاد شما با عفونت آزرده نشود، با این حال، گاهی اوقات دهان کودک زخم می‌شود. در برخی از کودکان باعث جاری شدن بزاق از دهانشان می‌شود، یا به علت زخم ممکن است از غذا خوردن امتناع کنند.

اگر شیرده هستید، ممکن است کودک از طریق دهان عفونت برفک را به نوک سینه انتقال دهد. این برای شما بسیار دردناک است. نوک پستان‌ها می‌توانند ترک‌دار و زخم شوند، یا گاهی اوقات قرمز و براق می‌شوند. اگر فکر می‌کنید ممکن است عفونت برفک نوک سینه داشته باشید، به پزشک مراجعه کنید. پزشک ممکن است برای از بین بردن عفونت در نوک سینه به شما استفاده از کرم را توصیه کند.

عوارض


عوارض مربوط به برفک در نوزادان سالم نادر است اما ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • تغذیه نامناسب برای نوزادانی که به علت برفک دچار مشکلی در خوردن غذا هستند.
  • عفونت و چرک گلو 

تشخیص


معاینه چشمی معمولا تمام چیزی است که برای تشخیص برفک لازم است. پزشک علاوه بر بررسی دهان نوزاد، در مورد سابقه‌ی پزشکی کودک از مادر سوال‌هایی می‌پرسد. در موارد نادر، پزشک ممکن است یک آزمایش KOH را انجام دهد که در آن یکی از تکه‌های سفید برداشته شده و مورد آزمایش قرار می‌گیرد. آزمون  KOHتنها در مواردی مورد استفاده قرار می‌گیرد که برفک به وضوح از طریق معاینه چشمی قابل مشاهده نباشد. در صورتی که مورد تشخیص داده شده‌ی برفک به داروهای تجویزی پاسخ ندهد، ممکن است کشت قارچی انجام شود.

درمان برفک دهان


در بعضی از نوزادان هیچ درمانی لازم نیست. بسیاری از موارد خفیف برفک دهانی تنها برای یک مدت کوتاه، فقط چند روز یا بیشتر، دوام دارند و بدون هیچ گونه درمانی از بین می‌روند.

میکونازول

در صورت شروع درمان، پزشک معمولا یک ژل تجویز می‌کند که حاوی داروی ضد برفک به نام میکونازول است. والدین این ژل را با استفاده از یک انگشت تمیز، همانگونه که پزشک تجویز کرده است، به ناحیه آسیب دیده در دهان کودک می‌مالند. دستورالعمل‌ها را به دقت دنبال کنید. پس از غذا دادن به کودک از ژل استفاده کنید. برای جلوگیری از خفگی، در یک زمان مقدار کمی از ژل را مصرف کنید و در پشت گلو ژل را اعمال نکنید. این دارو با کشتن میکروب‌های کاندیدایی در داخل دهان کودک کار می‌کند. بطور کل ژل میکونازول مجاز نیست که در نوزادان زیر 4 ماه استفاده شود ولی بسیاری از پزشکان استفاده از این ژل را در کودکان در تمام سنین توصیه می‌کنند. تعداد کمی از نوزادان پس از درمان با مایکونازول دچار عوارض می‌شوند، اما این عوارض جانبی معمولا گذرا هستند و به طور معمول هیچ علتی برای نگرانی نیست.

نیستاتین

یک درمان جایگزین برای برفک دهانی قطره است که حاوی داروی ضد برفک به نام نیستاتین است. والدین از قطره چکان استفاده می‌کنند که مایع را در نواحی آسیب دیده در دهان کودک قرار دهند. قطره‌های نیستاتین، در صورتی که مایکونازول به دلایلی برای نوزاد مناسب نباشد یا در صورتی که ژل مینکوازول موثر نباشد، استفاده می‌شوند.

مادر باید تا دو روز پس از از بین رفتن برفک دهانی به درمانی که پزشک تجویز کرده ادامه دهد. اگر ظرف 7 روز از شروع درمان برفک از بین نرفت، به پزشک مراجعه کنید. نیستاتین معمولا عوارض جانبی ایجاد نمی‌کند و اکثر نوزادان در مصرف دارو دچار مشکل نمی‌شوند.

درمان خانگی


اگر کودک دارای برفک خفیف باشد، ممکن است نیاز باشد که مادر تنها نوک بطری و پستانک را تمیز کند، و داخل دهان کودک را با پارچه‌ی مرطوب مالش دهد.

پیشگیری


اکثر دوره‌های برفک دهانی بدون علت آشکار رخ می‌دهند. با این حال، راهنمایی‌های زیر ممکن است به جلوگیری از برخی از دوره‌ها کمک کند:

  • به طور منظم تمام عروسک‌ها و سایر اسباب بازی‌های دهانی که توسط کودک استفاده می‌شود را استریل کنید.
  • اگر مادر از بطری نوزاد را تغذیه می‌کند، به طور منظم تمام تجهیزات تغذیه، به خصوص نوک پستان‌ها استریل شود.
  • به برخی افراد توصیه می‌شود که پس از غذا دادن به کودک آب استریل بدهند. باقی مانده‌ شیر در دهان را که ممکن است باعث رشد کاندیدا شود، با آب بشویید.